Təyyarələrdə niyə soyuq olur? Ekspertlər izah edir

Siz qalın geyinirsiniz, stüardessalar yüngül köynəklərdə gəzir, kondisioner isə dişlərinizi bir-birinə dəyəcək şəkildə üfürür. Əsəbləşirsiniz? Əbəs yerə. Bu soyuqluq aviaşirkətlərin kaprizi və ya qənaət etmək istəyi deyil.

Lent.az xarici mediaya istinadən bunun tibbi protokol olduğunu və 10 min metr hündürlükdə huşunuzu itirməyinizə əməlli-başlı imkan vermədiyini izah edir. 

Hündürlükdə istilik niyə soyuqdan daha təhlükəlidir?

Yerdə biz tam sinə ilə nəfəs alırıq. 10 000 metr hündürlükdə, hətta hermetik salonda belə təzyiq dəniz səviyyəsindən 2000–2400 metr yüksəklik səviyyəsinə qədər düşür. Orqanizm vərdiş etdiyindən 20–25% az oksigen alır.

Əgər belə bir vəziyyətdə istilik əlavə etsək — qan damarları genişlənir, təzyiq aşağı düşür, beyin daha az oksigen alır. Nəticə — huşun itirilməsi. Sağlam insanlarda — nadir hallarda. Yaşlılarda, ürək xəstələrində və ya sadəcə yorğun sərnişinlərdə — rahatlıqla. "ASTM International" təşkilatının tədqiqatları təsdiqləyir: məhz salondakı yüksək temperaturlar huşunu itirmə hallarına səbəb olur.

"Boeing" və "Airbus" təyyarələrində temperatur avtomatik tənzimlənir. Əgər salonda 23–24°C-dən isti olursa, botqapazörlər (bortbələçilər) pilotlara zəng edib daha soyuq etməyi xahiş edirlər. Çünki bilirlər: reys zamanı üç dəfə huşunu itirmə halı nadir hadisə deyil, qanunauyğunluqdur.

Soyuqluq susuzlaşdırmadan necə xilas edir?

Salondakı hava qurudur — rütubət nadir hallarda 20%-dən çox olur. İstidə tərləyirsiniz, mayeni daha tez itirirsiniz, qan qatılaşır — və ürəyə düşən yük artır.
Soyuq tərləməni ləngidir və su balansını qorumağa kömək edir. Bu, rahatlıq haqqında deyil. Bu, turbulensiya anında damarlarınızın susuzlaşmadan büzüşməməsi üçündür.

Temperatur niyə daha yüksək ola bilməz?

Texniki cəhətdən kondisioner sistemi salonda +30°C də yarada bilər. Məsələ başqasındadır: siz orada normal nəfəs ala biləcəksinizmi?

Seyrəlmiş havada hətta yüngül istiləşmə də reaksiyalar kaskadını işə salır — taxikardiya, başgicəllənmə, huşun itirilməsi. Praktikada bu o deməkdir ki, bortbələçilər uçuş zamanı salondakı temperaturu bir neçə dəfə yoxlayırlar.

Əgər sərnişinlərdən biri dözülməz istidən şikayətlənirsə, bu o demək deyil ki, qızdırıcını qoşmaq lazımdır. Bu o deməkdir ki, ventilyasiya düzgün işləmir. Və havanı qızdırmırlar, onu təmir edirlər.