Tikinti azalır, bu sahələr risk altındadır Açıqlama

2026-cı ilin yanvar-avqust aylarında Azərbaycanın qeyri-neft-qaz sektorunda 2,1 faiz artım qeydə alınıb. Buna baxmayaraq, tikinti sahəsində əlavə dəyər 12,5 faiz azalıb.
Mövzu ilə bağlı Demokrat.az-a açıqlamasında iqtisadçı Natiq Cəfərli bildirib ki, həm tikinti layihələrinin sayı, həm də həyata keçirilən tikinti işlərinin həcmi əvvəlki dövrlə müqayisədə aşağı düşüb:

“Tikinti sektorunun digər sahələr üçün də ciddi multiplikativ effekti olduğunu nəzərə alsaq, burada baş verən geriləmə təkcə tikinti ilə məhdudlaşmır, bir sıra əlaqəli sahələrə də təsir göstərir.
Məsələn, tikintinin azalması ilk növbədə tikinti materiallarına olan tələbatın aşağı düşməsinə səbəb olur. Sement, armatur, beton, kafel, boya və digər tikinti materiallarının istehsalı və satışı zəifləyir.
Bununla yanaşı, yeni mənzillərin və evlərin tikintisinin azalması mebel, məişət avadanlıqları, interyer məhsulları və müxtəlif aksesuarların satışına da təsir göstərir. 
Çünki yeni mənzil əldə edən və ya yeni ev tikdirən insanlar sonrakı mərhələdə həmin mənzillərin və evlərin təmiri, mebellə təchiz olunması və digər ehtiyacların qarşılanması üçün əlavə xərclər çəkirlər.
Burada söhbət yalnız fərdi evlərdən və mənzillərdən getmir. Böyük infrastruktur və tikinti layihələrinin də azalması müşahidə olunur. Hətta İqtisadiyyat Nazirliyinin açıqlamalarında bir neçə iri layihənin həyata keçirilməsində yaranan gecikmələrin ümumi daxili məhsula mənfi təsir göstərə biləcəyi qeyd olunmuşdu. 
Çünki iri layihələr həm tikinti sektorunda birbaşa iqtisadi aktivlik yaradır, həm də həmin layihələrdə iştirak edən podratçı şirkətlər, tikinti materialları istehsalçıları, nəqliyyat və xidmət sahələri üçün əlavə tələbat formalaşdırır.
Bu baxımdan tikinti sektorunda davam edən geriləmənin iqtisadiyyatın digər istiqamətlərinə də müəyyən qədər təsir göstərməsi təbiidir.
Tikinti həm məşğulluq, həm daxili tələb, həm də müxtəlif istehsal və xidmət sahələrinin fəaliyyəti baxımından mühüm sektordur. Ona görə də bu sahədəki azalma ümumi iqtisadi aktivliyə təsirsiz ötüşmür”.
İqtisadçı əlavə edib ki, bununla belə, ilin sonuna doğru göstəricilərin müəyyən qədər dəyişməsi mümkündür:
“Çünki büdcədən ayrılan vəsaitlərin istifadəsinin sürətlənməsi ilə ilin son aylarında təmir, tikinti və infrastruktur layihələrinin icrasının intensivləşməsi gözlənilir. Əgər nəzərdə tutulan layihələrin icrası sürətlənərsə və ayrılmış vəsaitlər iqtisadiyyata daha aktiv şəkildə daxil olarsa, tikinti sektorunda müəyyən canlanma yarana bilər.
Bu səbəbdən hazırkı rəqəmlərə əsaslanaraq ilin yekununda tikinti sektorunda eyni mənfi dinamikanın mütləq şəkildə qorunacağını söyləmək tezdir. İlin sonuna yaxın tikinti və təmir işlərinin sürətlənməsi nəticəsində tikinti sektorunda göstəricilərin yaxşılaşması ehtimalı var.
Əsas məsələ isə iri layihələrin nə dərəcədə sürətlə həyata keçirilməsi və bunun digər sektorlar üzrə yaratdığı iqtisadi multiplikativ effektin nə qədər güclü olmasıdır”.
Nuray Paşşanlı