Tramp 3 ölkənin adını çəkdi, Ankara anons verdi Putin SSRİ ni bərpa edir?

ABŞ Prezidenti Donald Trampın Kanada, Qrenlandiya və Panamaya qarşı ərazi iddiaları bütün dünyada tarixi imperializm və işğalçılıq fəaliyyətlərinin təkrar alovlanması ilə bağlı narahatlığı təkrar gündəmə gətirir.

Paralel olaraq Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin SSRİ-nin bərpası arzusu ilə bağlı verdiyi anonslar bu narahatlığı daha da artırır. Hətta Türkiyənin Osmanlı torpaqlarının bir qisminin ərazisinə qatmasına dair təkliflər də səsləndirilir. Bu isə daha çox keçmişdə imperializmdən əziyyət çəkmiş və çətinliklə müstəqillik qazanmış xalqların suverenliyinin qorunması məsələsini sual altına alır.

Sözügedən tendensiya vaxtilə imperializmdən əziyyət çəkmiş kiçik dövlətlərə nə vəd edir? Yaxın keçmişdə müstəqilliyini güclü mübarizə nəticəsində əldə etmiş Azərbaycan üçün Rusiyadan təhlükə gözlənilə bilərmi?

Globalinfo.az-a danışan politoloq Zeynal Əmrəliyev deyib ki, dünyada hazırda yaranan mənzərə İkinci Dünya müharibəsindən sonra formalaşmış Postdam-Yalta sisteminin iflasa uğradığını göstərir:

“Vaxtilə mövcud sistemi yaratmış ölkələr artıq bu qərarlara itaətsizlik göstərirlər. İmperial yanaşma ilə bağlı ilk dəfə 2008-ci ildə Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin Münhen təhlükəsizlik konfransında çıxışı zamanı öz fikirlərini açıq bəyan etdi və daha sonra onları həyata keçirməyə başladı. Həmin il Gürcüstana müdaxilə, 2014-də Krımın işğalı, 2022-ci ildə Ukraynaya hücum məhz bunun nəticəsi idi. İndi isə biz ABŞ Prezidenti Donald Trampın eyni cür açıqlamalarının şahidi oluruq.

Tramp Kanada, Panama və Qrenlandiyaya qarşı ərazi iddiası irəli sürür. Ancaq ABŞ-ın bu ölkələrə qarşı real hücuma keçməsi ona ciddi problemlər yaradacaq. Kanada NATO üzvüdür, Vaşinqtonun bu ölkəyə hər hansı hərbi müdaxilə cəhdi alyans daxilində ciddi problemlər yarada və təşkilatın çökməsi ilə nəticələnə bilər. Panamada isə Çinin çox güclü sərmayəsi var. Ölkənin ən böyük 3 limanına Çin nəzarət edir. Bu hətta ABŞ ilə Çin arasında hərbi toqquşma riskini belə yaradır”.

Zeynal Əmrəliyev

Politoloqun sözlərinə görə, Qrenlandiya Danimarkanın torpağıdır və rəsmi Kopenhagen onu ABŞ-a satmaq istəmir:

“Hərbi müdaxilə olduqca riskli addımdır. Danimarka da Kanada kimi NATO üzvüdür. Həmçinin Avropa İttifaqının (Aİ) aparıcı ölkələri də bəyan ediblər ki, əgər hansısa bir formada Danimarkaya hücum olarsa, birlik dərhal öz ordusunu yaradıb buna qarşılıq verəcək. O baxımından ABŞ-ın Qrenlandiyaya da müdaxiləsi gözlənilən deyil.

Hazırda qardaş ölkə Türkiyə vaxtilə Osmanlının nəzarətində olan bölgələrdə əsas güc mərkəzidir. Ancaq bu ərazilərin Türkiyəyə qayıtması məsələsi aktual deyil. Ankara beynəlxalq hüquq prinsiplərinə hörmət edir. Türk xalqı, məsələn, ruslardan fərqli olaraq, imperialist təfəkkürdə deyil. Bu ölkə belə bir niyyətini heç vaxt bildirməyib.

Azərbaycana isə Rusiyadan hər zaman təhlükə var. Lakin bunun açıq şəkildə həyata keçiriləcəyi, yəni Rusiyanın Ukraynaya olduğu kimi ölkəmizə də hücum etməsi inandırıcı görünmür. Çünki Azərbaycanın bitərəf ölkə olmasına baxmayaraq, NATO ilə çox güclü müttəfiqlik əlaqələri var. Alyansın üzvü olan Türkiyə ilə imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi və digər bu kimi müqavilələr bizi hansısa bir ölkənin işğalı qarşısında qoruyan mühüm diplomatik sənəddir”.