Tramp dünyanı şoka saldı “Türk NATO su” yaratmasaq…

Tramp və komandasının son həftələr beynəlxalq münasibətlərlə bağlı açıqlamaları hamını şoka salıb, Avropa, Çin, bütün dünya baş verənləri anlamağa, reaksiya verməyə çalışır. Trampın açıqlamalarından sonra bir çox ölkənin - özlərinin son 30 ildir öldürdükləri, addım-addım məhv etdikləri - beynəlxalq hüquq yadına düşüb.

Axar.az xəbər verir ki, bu barədə politoloq Natiq Cəfərli qeyd edib.

“Azərbaycanın 20% torpağı Rusiya və Ermənistan tərəfindən işğal olunanda beynəlxalq hüquq harda idi? Rusiya Gürcüstanın Abxaziya və Cənubi Osetiya bölgələrini işğal və de-fakto ilhaq edəndə beynəlxalq hüquq nə etdi? ABŞ və onların Avropadakı “psevdo-liberal” tərəfdaşları İraqı, Liviyanı, Suriyanı, Misiri viran qoyanda beynəlxalq hüquq nədən susdu? Rusiya 2014-də Krımı ilhaq edəndə BMT nəsə edə bildimi? Rusiya Donbasda işğalı davam etdirəndə beynəlxalq hüquq önə çıxdımı? 2022-ci ildə Rusiya Ukraynaya görünməmiş təcavüz edib, işğala başlayanda BMT mane oldumu? Qəzza bölgəsində son 1,5 ildə onminlərlə insan qətl ediləndə, 20 mindən çox uşaq öləndə harda idi o beynəlxalq hüquq?” – deyə o, ritorik sual edib.

N.Cəfərli bildirib ki, beynəlxalq hüquq da, BMT də çoxdan ölüb, indi Tramp narahatedici və provokativ açıqlamaları ilə bunu göstərir və yeni oyun qaydalarının yaranması üçün qapı açır:

“Bəli, artistliklə işləməyən hüquqa istinad etmək lazım deyil, bunu etiraf edib, yenidən işlək hüquqi müstəvi qurmaq daha məntiqlidir.

1949-ci ildən bəri hamı deyir ki, İsrail və Fələstin məsələsinin çözümü ikili dövlət modelidir – amma olmur, işləmir, mümkün deyil. Niyə? - çünki fələstinlilər və onları dəstəkləyənlər deyir ki, ümumiyyətlə orada İsrail adlı dövlət olmamalıdır; İsrail isə Fələstin adlı dövlətin yaranmasının onların məhv edilməsinə səbəb olacağını söyləyir. Siyasi dalan yaranıb, heç kim də bunu etiraf etmək, fərqli çözüm irəli sürmək istəmir. Xristian dünyası müsəlmanların göz yaşı və faciəsi hesabına öz müqəddəs yerlərinin İsrailə qalmasına razı deyil, onların əli ilə müqavimət hərəkatı yaradıb, iş görür, İsrail isə beynəlxalq hüququ, insanlığı heçə sayaraq öz maraqlarını qoruyur və bu məsələdə haqlı olduğunu düşünür.

Trampı “dəlilikdə” ittiham etmək ən asan yoldur, alternativ təklif etmək isə çətindir, ona görə də ABŞ indi “güc üzərinə hüquq” prinsipi ilə hərəkət edib BMT-nin və beynəlxalq hüququn rəsmən “öldüyünü” elan edir. Bu ikiüzlü siyasətdən daha yaxşı və rasionaldır, çünki bütün kiflənmiş və işlək olmayan pastulatları dağıdıb yeni oyun qaydalarının yaradılmasını sürətləndirir”.

Ekspertin sözlərinə görə, fraqmental dünyada yeni regional güc mərkəzləri yaranır-yaranacaq, qurulacaq masada fraqmental liderlərin yeri olacaq – bu masada yer almağın tək yolu Türk Dövlətləri Təşkilatı kimi davranmaq, mövqe formalaşdırmaqdır:

“O masada Türkiyə olmalıdır, inşallah, olacaq da – sadəcə, gördüyüm odur ki, hələ Türkiyə də köhnə instinktlərlə düşünür, bu, yolverilməzdir. TDT-nın sürətlə “ətə-cana” gəlməsi, ümumi, təhlükəsizlik və xarici siyasət məsələlərin uzlaşmasını təmin edən institutların yaranmasının zamanı çatıb.

Ən vacib alət isə TDT-nın ümumi ordusunun, “Türk NATO-su”nun yaradılması olmalıdır. Gücün hüquq yazdığı dönəmdəyik və bu hadisə dünyada nə ilk deyil, nə də son olacaq – sadəcə, indi yaxın 50 ildə dünya necə yaşayacaq və hansı qaydalarla idarə olunacaq? – bax, bu, müəyyən olunur. Kənarda qalmaq, iştirakçı olmamaq - üzərində oyun qurulacaq ölkəyə çevrilmək deməkdir, buna yol vermək olmaz...”