“Tramp reallığı açıq deyir”

“Donald Trampın özünü Venesuelanın müvəqqəti prezidenti kimi təqdim etməsi məsələsinə emosional yox, siyasi realizm prizmasından yanaşmaq lazımdır”.

Bunu politoloq Sahil İsgəndərov XalqCəbhəsi.az-a açıqlamasında bildirib.

Onun sözlərinə görə, Tramp bu tip bəyanatlardan çəkinən siyasətçi deyil, əksinə, bir çox hallarda bu cür iddialı fikirləri səsləndirməyi özünün siyasi missiyası hesab edir: “Donald Tramp populist və eyni zamanda son dərəcə açıq ritorikaya malik siyasətçidir. O, bir çox liderlərin qapalı kabinetlərdə düşündüyünü açıq şəkildə ifadə edir. Bu baxımdan həm özünü Venesuelanın müvəqqəti prezidenti kimi təqdim etməsi, həm də ABŞ dövlət katibinin Kubanın siyasi lideri kimi qələmə verilməsi təəccüblü deyil.
Burada söhbət de-yure hüquqi statusdan yox, de-fakto reallıqdan gedir.
Biz bilirik ki, hazırda Venesuelanın dövlət idarəçiliyinə, xüsusilə neft ehtiyatlarına və neft gəlirlərinə faktiki nəzarət ABŞ-ın əlindədir. Neft sektorunda hansı şirkətin fəaliyyət göstərəcəyi belə Tramp administrasiyasının icazəsi ilə müəyyən olunur. Bu mənada de-fakto Tramp Venesuelada prezident rolunu öz üzərinə götürüb və bunu ondan heç kim xahiş etməyib – o, bu öhdəliyi özü götürüb.
Dünyada de-yure prezidenti olan, lakin de-fakto başqa dövlətin nəzarəti altında fəaliyyət göstərən ölkələrin sayı kifayət qədərdir.Belə ölkələrdə formal olaraq yerli prezident mövcud olsa da, real siyasi iradə Vaşinqtondan gəlir. Bu baxımdan Venesuela nümunəsində baş verənlər istisna deyil. Dünyada buna bənzər çoxlu sayda presedentlər var”.

Politoloq Avropa İttifaqının mövqeyinə də toxunaraq bildirib ki, Aİ artıq beynəlxalq münasibətlərin subyekti olmaqdan çox, obyektinə çevrilib:

“Avropa İttifaqı uzun müddətdir ki ABŞ-ın dediyi ilə oturub-durur. Ukrayna müharibəsinin dayandırılması məsələsində belə Avropa liderləri danışıqlarda Trampı qıcıqlandırmamağa çalışdıqlarını açıq etiraf edirlər. Bu isə real güc balansının göstəricisidir.
Trampın əsas strateji məqsədi mövcud beynəlxalq münasibətlər sisteminin dağıdılması və yeni dünya nizamının formalaşdırılmasıdır.ABŞ, xüsusilə respublikaçılar administrasiyası anlayır ki, son 30 ildə mövcud olan dünya nizamı artıq özünü doğrultmur və müasir çağırışlara cavab vermir. BMT də daxil olmaqla bir sıra beynəlxalq institutlar faktiki olaraq funksiyasını itirib və bu prosesdə ABŞ-ın özünün də rolu var”.

Günel Elxan