Tramp tarixdə böyük sülhməramlı kimi qalmaq istəyir The Atlantic

"Tramp dönəmində ABŞ və Avropanın Ukrayna ətrafında birləşəcəyi ssenarisi realdır, bu proses Avropadan qətiyyət, ABŞ-dan liderlik tələb edir..."

Beynəlxalq siyasətdə çox zaman pislə ən pis arasında seçim etmək lazım gəlir. Ukrayna hazırda məhz belə vəziyyətdədir.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "The Atlantic" nəşri yazıb.

Nəşr qeyd edir ki, Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin şücaətinə və müttəfiqlərinin dəstəyinə rəğmən, kritik vacib silah tədarükündə yanlışlıq və ləngimələrin bədəli son dərəcə yüksək olub.

Əldən verilmiş şans

Müharibənin əvvəlində Rusiya tərəfindən işğal edilmiş ərazilərin güc yolu ilə geri qaytarılması üçün gerçək imkan olub. Lakin ehtiyatlılıqla qətiyyətli hərəkətlər arasında tərəddüd edən Bayden administrasiyasının qətiyyətsizliyi ölümcül səhv olub.

Əgər ABŞ və müttəfiqləri hələ 2022-ci ildə kütləvi şəkildə tanklar, təyyarələr və raket sistemlərini tədarük etsəydi, hadisələrin bugünkü gedişi tamamilə başqa cür olacaqdı.

Lakin indi Ukrayna elə vəziyyətdədir ki, perspektivlər təkcə Qərbin dəstəyindən deyil, siyasi landşaftda qlobal dəyişikliklərdən, o cümlədən Donald Trampın hakimiyyətə qayıdışından asılıdır.

Tramp və Ukrayna

Donald Trampın prezident seçilməsi birmənalı olmayan  proqnozlar doğurub. Skeptiklər onun təcridi baxışlarını, Putinə simpatiyasını və ABŞ-ın Avropa müttəfiqlərinə etinasız münasibətini qeyd edir. Lakin ehtiyatlı nikbinliyə də əsas var.

Trampın ətrafında olan insanlar tərəfindən işlənib hazırlanan siyasi planlarda aşağıdakı bəndlər var:

- münaqişənin dondurulması üçün atəşkəs;

- Ukrayna üçün təhlükəsizlik zəmanətləri;

- ölkənin bərpa edilməsinə kömək göstərilməsi;

- Rusiyaya qarşı sanksiyaların qismən yumşaldılması.

Trampın özü tarixdə "böyük sülhməramlı" olaraq qalmağa can atdığını nümayiş etdirir. O, Putinə heyranlığını azaldıb. 

Hazırkı Putin qalib təsiri bağışlamır. Müharibə üç ildir uzanıb, şəxsi heyət və texnika sarıdan çox böyük itkilərə, iqtisadi tənəzzülə və strateji nüfuzun itirilməsinə gətirib çıxarıb.

Ukrayna üçün gerçək ssenari

Cari vəziyyət kompleks yanaşma tələb edir və buraya aşağıdakılar daxildir:

1. Ukraynanın NATO üzlüyünün təxirə salınması. Bu, Ukrayna Alyansa inteqrasiya edilməsinə hazır olanadək müvəqqəti güzəşt ola bilər. 

2. Müstəqilliyin təmin edilməsi. Rusiya Ukrayna siyasəti və cəmiyyətinə hər-hansı təsirdən məhrum edilməlidir.

3. Miqyaslı rekonstruksiya. Avropa donorları, o cümlədən Rusiyanın dondurulmuş aktivləri hesabına əsas maliyyə mənbəyi ola bilər.

4. Təhlükəsizlik zəmanətləri. Avropanın hərbi qüvvələrinin Ukrayna ərazisində yerləşdirilməsini təmin etmək vacibdir. Buraya ümumi sayı 100 minədək olan polyak, fransız və digər bölmələr daxil edilə bilər. 

Bu təhlükəsizlik zəmanətləri Rusiyaya qarşı sanksiyaları genişləndirməklə Kremlin zəifləməsi və Ukraynanın mövqelərinin möhkəmləndirilməsi üçün şərait yaradacaq.

Ukraynada müharibə Rusiya rejiminin zəif yerlərini üzə çıxarıb. İqtisadi təzyiq, rublun məzənnədən düşməsi, inflyasiya və hərbi itkilər Kremlin sabitliyini sarsıdır. Məsələn, "Qazprom"a qarşı sanksiyaların gücləndirilməsi Rusiya iqtisadiyyatına əlavə təzyiq yaradaraq vəziyyəti pisləşdirəcək.

Tramp dönəmində ABŞ və Avropanın Ukrayna ətrafında birləşəcəyi ssenarisi mürəkkəb olaraq qalır, lakin realdır, nəşr yazıb. Bu proses Avropadan qətiyyət, ABŞ-dan liderlik, Rusiyadan isə hətta Putinin qələbə kimi təqdim etsə belə, məğlubiyyəti qəbul etməyə hazır olmaq tələb edir.