Tramp Ukrayna savaşını dayandıra bilməyəcək Analitik

Yalnız bir liderin müdaxiləsi müharibənin taleyini həll etmək üçün yetərli olmaya bilər

ABŞ Ukrayna münaqişəsində mühüm rol oynayır, lakin bu, yeni seçilmiş Prezident Donald Trampın vəzifəyə başlaması ilə dəyişəcək.

Bunu Macarıstanın Baş naziri Viktor Orban deyib. O bildirib ki, Amerika olmasaydı, bu müharibə baş verməzdi. Amerika olmasaydı, bu münaqişə çoxdan bitərdi. Amerikanın iştirakı olmadan Ukrayna müqavimət göstərə bilməzdi.

Orban əlavə edib edib ki, Ukrayna ətrafında kritik vəziyyət yaranıb, çünki hakimiyyətdən gedən Bayden administrasiyası ona mümkün qədər geniş hərbi dəstək verməyə çalışır və gələn Tramp administrasiyası bu münaqişənin sülh yolu ilə həllinə sadiqdir.

Qeyd edək ki, hazırkı situasiyada nə rəsmi Moskva, nə də Kiyev ərazilərlə bağlı fikir ayrılığını kənara qoyub. Vladimir Putin işğal edilən əraziləri leqallaşdırmaq, Zelenski isə ərazilər geri qayıtmasa, sülh olmayacağı qənaətindədir. Bu baxımdan Rusiya və Ukraynanın Trampın təkliflərini və ya müdaxilələrini hansı formada nəzərdən keçirəcəyi isə hələlik sual doğurur.

Bu mövzu ilə bağlı “Sherg.az”a danışan siyasi şərhçi Vüqar Dadaşov bildirib ki, Ukrayna müharibəni Rusiyaya uduzub. Ancaq Rusiyanın hərbi qələbəsini siyasi-diplomatik reallığa çevirməsi mümkün görünmür: 

“Qərb də Ukrayna ilə Rusiya arasında əbədi düşmənçilik yaratmaqla strateji siyasi qələbəsini qazanıb.

Hazırda Rusiya əldə etdiyi uğurları saxlamaq üçün müharibəni dayandırmaq və danışıqlara getməyə hazır tərəfdir. Ancaq Qərb müharibədən çıxmağa bir çox səbəblərə görə çətinlik çəkir. Əvvəla, Ukrayna özü məğlubiyyəti qəbul etmir və müharibəni davam etdirməkdə israrlıdır, baxmayaraq ki, hərbi resursları tükənib.

Əsas həlledici məqam isə ondadır ki, Rusiyanın işğalının rəsmiləşməsi presedent kimi, dünya üçün yeni təhlükələr vəd edir və dövlətlərin ərazi bütövlüyü, suverenliyinin artıq şərti anlayışa çevrilir. Həm də, suveren Ukrayna dövlətinin Qərbin, yaxud NATO-nun istəyi ilə deyil, Rusiyanın istəyi ilə parçalanması Rusiyanı kollektiv Qərb üzərində mütləq qalibə çevirir. Bütünlüklə kollektiv Qərbin, NATO İttifaqının bu nəticə ilə razılaşacağına inam azdır”.

Siyasi şərhçi bildirib ki, Donald Trampın ABŞ prezidenti seçilməsi ilə Rusiya-Ukrayna müharibəsinin dayanacağına ümidlər yaransa da, şərtlər Donald Trampın seçki öncəsi səsləndirdiyi fikirlərdən fərqli addımlar atmaq məcburiyyətindədir:

 “Doğrudur, Donald Tramp yenidən ABŞ prezidenti olacağı təqdirdə Rusiya-Ukrayna müharibəsini tez bir zamanda bitirəcəyini dəfələrlə bəyan etmişdi. Noyabrın 5-də ABŞ-də keçirilən seçkidə Tramp qələbə qazandı və o, 2025-ci ilin 20 yanvarında and içərək səlahiyyətlərinə başlayacaq. Bu baxımdan, müharibənin bitməsi, yəni Trampın vədinə əməl edib-etməməsi ilə bağlı gözləntilər böyükdür. Təbii ki, belə bir iddia əsasən mürəkkəb beynəlxalq münaqişələrdə iştirak edən tərəflərin siyasi reallıqlarından və münasibətlərindən asılıdır. Tramp diplomatiya və danışıqlara fərqli yanaşacağını bəyan etdiyi üçün onun müharibə tərəflərinin maraqlarını necə uzlaşdıracağı, beynəlxalq ictimaiyyətin bu prosesə necə cəlb olunacağı təbii ki, maraq doğurur. Üstəlik, yalnız bir liderin müdaxiləsi müharibənin taleyini həll etmək üçün yetərli olmaya bilər. Bunun üçün çoxtərəfli və uzunmüddətli proses lazımdır. Tramp bir lider kimi fərqli diplomatiya yolunu təklif etsə də, müharibənin tərəfləri arasında əsas ziddiyyətlər həll olunmayana qədər davamlı sülhün mümkünlüyü sual altındadır”.