Tramp: Yaxın Şərqdə sülh prosesində böyük irəliləyiş gözlənilir

Birləşmiş Ştatların prezidenti Donald Tramp bildirib ki, Yaxın Şərqdə bir çox ölkə İsraillə münasibətləri normallaşdıracaq.

Bizimyol.info xəbər verir ki, o, bu fikrini, Ayova ştatına səfərindən sonra Vaşinqtona qayıdarkən jurnalistlərə açıqlayıb.

Tramp: "Düşünürəm ki, bir çox ölkə "Avraam Sazişləri"nə qoşulacaq", – deyə qeyd edib.

O, həmçinin Saudiyyə Ərəbistanının müdafiə naziri, Şahzadə Xalid bin Salman Al Saud ilə 3 iyulda Ağ Evdə keçirilən görüşdə bu məsələnin müzakirə olunduğunu bildirib.

Bundan əvvəl, ABŞ-ın xüsusi nümayəndəsi Stivən Vitkoff Livan və Suriya ilə İsrailin münasibətləri normallaşdırmasının real bir imkan olduğunu vurğulamışdı. O, həmçinin bu addımın regionda sülhün təmin olunmasında daha geniş bir prosesin bir hissəsi ola biləcəyini söyləmişdi.

Qeyd edək ki, "Avraam Sazişləri", əsasən, ərəb ölkələri tərəfindən qarışıq reaksiyalarla qarşılanmışdır. Bir tərəfdən, bəzi ərəb ölkələri bu sazişləri sülh və diplomatik əlaqələrin qurulması baxımından müsbət qiymətləndiriblər, digərləri isə İsrailin işğalçı siyasətini və Fələstin məsələsini hələ də həll etmədiyini əsas gətirərək bu sazişləri tənqid ediblər.

Sazişə müsbət reaksiya verən Bəhreyn, BƏƏ, Mərakeş və Sudan 2020-2021-ci illərdə İsraillə diplomatik əlaqələri normallaşdırdılar. Avraam Sazişləri çərçivəsində İsrail ilə münasibətlərin qurulması, iqtisadi və ticarət əməkdaşlığının inkişafına, eləcə də hərbi və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığa təkan verib.

Bu ölkələr, "Avraam Sazişləri"ni Yaxın Şərqdə sülhün bərqərar olunması və regiondakı gərginliyin azaldılması baxımından müsbət addım olaraq qəbul ediblər. Məsələn, BƏƏ və Bəhreyn İsraillə ticari əlaqələri genişləndirmək və turizm sektorunu inkişaf etdirmək məqsədilə bir neçə müqavilə imzalayıblar.

Sənədə tənqidi yanaşan Fələstin liderləri və bir çox ərəb ölkəsi, "Avraam Sazişləri"ni, Fələstin məsələsinin həllinə maneə yaratmaq kimi qəbul edirlər. Onlar bu sazişləri "İsrailin işğalçı siyasətini legitimləşdirmək" və Fələstin dövlətinin yaradılmasını gecikdirmək kimi görürlər. Bəzi ərəb ölkələri, İsraillə normallaşdırılmış əlaqələri, fələstinli qaçqınların hüquqlarına və Yaxın Şərqdə 1967-ci il sərhədlərinə əsaslanan sülh prosesinə zərbə vurmaq kimi qiymətləndirir.

Səudiyyə Ərəbistanı hələlik "Avraam Sazişləri"ni imzalamayıb, lakin bəzi mənbələr bildirir ki, Səudiyyə Ərəbistanı bu sazişlərə yaxınlaşmağa meyllidir, xüsusilə də İsraillə münasibətləri normallaşdırmaq istəsə də, əvvəlcə Fələstin məsələsində irəliləyiş tələb edir. Trampın administrasiyası bu prosesin 2025-ci ilə qədər mümkün olacağını irəli sürsə də, hələ də qeyri-müəyyənlik mövcuddur.

Ümumilikdə: "Avraam Sazişləri" ərəb dünyasında çoxşaxəli reaksiyalar doğurub. Bəzi ölkələr bu sazişləri müsbət qəbul edərək sülh və əməkdaşlığı dəstəkləyərkən, digər ölkələr və xüsusən Fələstin tərəfdarları, bu sazişlərin Yaxın Şərqdəki uzunmüddətli sülhə əngəl olduğunu düşünürlər.

Xatırladaq ki, "Avraam Sazişləri" Trampın özünün ilk prezidentlik dövrünün ən mühüm nailiyyətlərindən biri hesab etdiyi bir sazişdir.

Qadir, Bizimyol.info