Trampdan Kiyevə “soyuq duş effekti”: Yardımlar niyə dayandırıldı?

Prezident Donald Tramp öz vəzifəsinin icrasına başlayandan sonra ABŞ-nin digər ölkələrə bütün yardım proqramlarının 90 gün müddətinə müvəqqəti dayandırılması haqqında fərman imzalayıb. Yardımın yeni administrasiyanın siyasi məqsədlərinə uyğun olub-olmadığını müəyyən etmək üçün yoxlama aparılacaq.

Qeyd edək ki, Ukraynaya dəstək kimi xüsusi hallar istisna olmaqla, ABŞ-nin xarici yardımı ümumiyyətlə büdcənin 1%-dən çox olmayıb. Dövlət Departamentindən yanvarın 9-da bildirilib ki, müharibənin başlanğıcından Kiyevə hərbi yardım üçün təxminən 66 milyard dollar, 2014-cü ildən isə təxminən 70 milyard dollar ayrılıb.

Bəs görəsən, Trampın bu qərarın kökündə hansı siyasi məqsədlər dayanır?

Politoloq Turab Rzayev Bakıvaxtı.az-a açıqlamasında bildirib ki, Trampın yardım proqramlarını dayandırmasının başlıca səbəbi bir sıra beynəlxalq təşkilatların fəaliyyətindən narazı olması ilə bağlıdır.

Onun sözlərinə görə, beynəxalq təşkilatlara yardımın verilib-verilməməsi araşdırmalardan sonra məlum olacaq:

"Trampın bu qərarının bir neçə səbəbləri var. Birincisi, Trampın bir sıra beynəlxalq təşkilatlarla bağlı ziddiyyətli mövqeyinin olmasıdır. Məsələn, Tramp dəfələrlə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) fəaliyyətini sərt şəkildə tənqid edib və Çinin əlaltısı olduğunu bildirib. O, eyni zamanda ÜST-ün bəzi diktator ölkələrdən pul alaraq onlara medal verdiyini vurğulayıb. Bundan başqa, ÜST-ü COVİD pandemiyasını düzgün şəkildə idarə etməməsi fonunda bir çox ölkələrin iqtisadiyyatının zərərə uğramasında və insanların sağlamlığının təhlükə altında qalmasında ittiham edib. İkincisi, Tramp Paris İqlim Sazişinin ABŞ iqtisadiyyatına zərər vurduğunu açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, saziş çərçivəsində ABŞ çox böyük iş yerlərini itirib, Çin və Hindistan kimi ölkələr bu boşluqdan istifadə edərək öz iqtisadiyyatlarını daha da inkişaf etdiriblər”.

Müsahibimiz deyib ki, bundan başqa, Tramp BMT-nin Humanitar Məsələlərin Əlaqələndirilməsi Ofisi (OCHA), BMT İnsan Hüquqları Şurası, UNESCO və bir sıra beynəlxalq təşkilatları İsrail-Fələstin münaqişəsində Fələstinə qarşı mövqedə olmaqda tənqid edib. Nəticə etibarilə Tramp bütün yardım proqramlarını dayandırmaq barədə qərar verib.

Turab Rzayev, politoloq

Rzayevin fikrincə, Trampın qərarına səbəb olan amillərdən biri Ukrayna ilə bağlıdır.

"İndiyə kimi ABŞ tərəfindən verilən yardımlar daha çox kiçikhəcmli olurdu. Artıq Ukraynaya çoxhəcmli yardımlar ayrılır. Çox güman ki, yardımın dayandırılması Rusiya-Ukrayna münaqişəsində Kiyevə soyuq duş effekti yaratmaq istəyindən irəli gəlir. Çünki Tramp bu münaqişədə razılaşmanın əldə olunmasını istəyir, lakin tərəflərin istəkli olmadığını görür. İndiki halda Rusiyanı təhdid etməklə və Ukraynaya yardımları dayandırmaqla, təzyiq elementləri tətbiq olunur", - deyə müsahibimiz qeyd edib.

Gülşən Şərif