“Trampın “ən pis ssenarisi“: İranda hakimiyyətə gələn Müctəba Xamenei kimdir?“ BBC

"Yeni ali lider ölkəni həm müharibə, həm də şəxsi qisas motivləri fonunda idarə etməyə başlayır..."

ABŞ və İsrailin zərbələri zamanı öldürülən Ali Xameneinin yerinə onun 56 yaşlı oğlu Müctəba Xamenei İranın yeni ali lideri oldu. O, hakimiyyətə ölkə elitasının sistemdə davamlılığı qorumaq qərarı nəticəsində gəldi.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "bbc.com" nəşri yazıb.

Hakimiyyətin varisə keçməsi

Yeni lider İran İslam İnqilabından sonra ölkənin üçüncü ali dini rəhbəri sayılır və hakimiyyəti İranın faktiki olaraq "yaşamaq uğrunda müharibə" apardığı bir dövrdə qəbul edib. Onun təyinatı Ekspertlər Şurası tərəfindən təsdiqlənib. Bundan sonra küçələrdə minlərlə tərəfdar "Allahu Əkbər!" şüarları səsləndirib, təhlükəsizlik strukturları isə yeni rəhbərə sədaqət andı içib.

SEPAH-la bağlılıq və şəxsi qisas

Müctəba Xamenei uzun illər atasının yanında çalışıb və dövlət sisteminin necə işlədiyini yaxşı bilir. O, hələ gənc yaşlarında İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusuna qoşulub, daha sonra isə şiə dini təhsilinin mühüm mərkəzlərindən biri olan Qum şəhərində oxuyub. Analitiklərin fikrincə, onun hakimiyyətə gəlməsində SEPAH mühüm rol oynayıb. Üstəlik, bu müharibə yeni lider üçün şəxsi məna daşıyır. 

İsrailin ali liderin iqamətgahına endirdiyi zərbə nəticəsində onun atası ilə yanaşı anası, həyat yoldaşı və oğlu da həlak olub. Bəzi məlumatlara görə, Müctəba Xamenei özü də həmin hücumda yaralanıb. Eyni zamanda ölkə daxilində ona qarşı narazılıq da qalır. Etirazlarda iştirak edən bəzi iranlılar artıq sərt olan rejimin onun dövründə daha da sərtləşəcəyindən ehtiyat edir.

Trampın narahatlığı və İranın gələcəyi

ABŞ prezidenti Donald Tramp əvvəldən Ali Xameneinin oğlunun hakimiyyətə gəlməsini "qəbuledilməz" adlandırıb və bunu "ən pis ssenari" kimi qiymətləndirib. İsrail rəhbərliyi də yeni ali lideri potensial hədəf kimi görür. Müdafiə naziri İsrael Kats onu "şərtsiz hədəf" adlandırıb. Müctəba Xamenei İran siyasətində uzun müddət kölgədə qalan fiqur hesab olunur: o, nadir hallarda ictimaiyyət qarşısına çıxır və indiyədək rəsmi dövlət vəzifəsi tutmayıb.

Yeni liderin hakimiyyətə gəlməsi islahat tərəfdarı qüvvələrin, o cümlədən prezident Məsud Pezeşkianın mövqeyinin zəiflədiyini göstərir. Bunun əksinə olaraq, ölkədə SEPAH-la bağlı mühafizəkar siyasi dairələrin təsiri daha da güclənə bilər. Hazırkı şəraitdə İran getdikcə genişlənən müharibə və gərginlik spiralından çıxmaqda çətinlik çəkir. ABŞ və İsrailə qarşı mübarizə aparan qüvvələr isə məhz Müctəba Xameneini ölkənin bu böhrandan çıxması üçün əsas fiqur kimi görürlər.