Trampın İrana zərbə planı dayandırıldı: İnqilab təxirə salınır? (ŞƏRH)

"İranın inqilaba hazır olmaması Trampın bu ölkəyə zərbələr endirməklə bağlı fikrindən vaz keçməsinə səbəb olub".

Bunu Qaynarinfo-ya açıqlamasında siyasi şərhçi Mehman Əliyev ABŞ prezidenti Donald Trampın İranla bağlı əvvəlki mövqeyindən 180 dərəcə dönərək, bu ölkədə qətllərin dayandırıldığını bəyan etməsini şərh edərkən bildirib. 

Ekspertin fikrincə, ABŞ-la İran arasında məxfi danışıqlar aparılıb və tərəflər müəyyən razılaşmaya gəliblər: 

"İranda nümayişlər başlayan dövrdə belə Tehranla Vaşinqton arasında gizli danışıqlar gedirdi. Bu danışıqlarda gələcəkdə ABŞ-İran münasibətlərinin hansı çərçivədə qurulacağı, eləcə də İranın daxili və regional siyasətində baş verə biləcək dəyişikliklər müzakirə olunurdu. Məncə, tərəflər razılığa da gəliblər. Bunun əlamətlərindən biri İranın nüvə proqramını bərpa etmək niyyətində olmadığını bəyan etməsidir. Tramp isə İranda artıq insanların ölmədiyini, təhlükənin arxada qaldığını açıqladı. O, həmçinin həbs olunanların edam edilməməsini əsas şərt kimi irəli sürdü".

Mehman Əliyevin sözlərinə görə, bütün bunlar göstərir ki, Vaşinqton hələlik İranın mövcud rejimi ilə işləməyə hazırdır: 

"Düşünürəm ki, ABŞ İranda vəziyyətin inqilabi yox, daha çox təkamül yolu ilə dəyişməsində maraqlıdır. Hadisələr də göstərdi ki, ölkədə üsyan cəhdləri olsa da, inqilab baş vermədi. Çünki prosesdə nüfuzlu, aparıcı siyasi qüvvə yox idi. Bu, əsasən kortəbii xalq etirazı idi. ABŞ-ı da çəkindirən məhz aparıcı qüvvələrin olmaması faktorudur. Ona görə də indiki mərhələdə Vaşinqton qəti addımlara getmir. Çünki İran hazırda inqilaba hazır deyil".

Qeyd edək ki, cəmi bir gün əvvəl İrana zərbələr endirilməsi üçün qüvvələrin artıq yolda olduğunu bildirən ABŞ prezidenti Donald Tramp gözlənilmədən mövqeyini dəyişərək, bu ölkədə qətllərin dayandırıldığını bəyan edib. İran tərəfi də dünən gecə hava məkanını yenidən uçuşlar üçün açıb. Hazırda İran səmasında "FlyDubai”, "Air Arabia”, "Etihad Airways” kimi beynəlxalq aviaşirkətlərlə yanaşı, İranın öz hava yollarına məxsus - "Mahan Air”, "Yazd Airways” və digər şirkətlərin reysləri qeydə alınıb. 

Xatırladaq ki, İranda dekabrın 28-də milli valyutanın kəskin dəyər itirməsindən sonra etiraz aksiyaları başlayıb və qısa müddətdə ölkənin ən azı 46 şəhərini əhatə edib. Məlumatlara görə, etirazlar fonunda 2500-dən çox insan həyatını itirib. Bu proseslər fonunda ABŞ hakimiyyəti nümayişçilərə qarşı sərt tədbirlərin görüləcəyi təqdirdə İrana zərbələr endiriləcəyi ilə hədələyib. Hətta Donald Tramp etirazçılara yardım göstərən qüvvələrin yolda olduğunu da bəyan etmişdi. Lakin bir gün sonra ABŞ prezidenti mövqeyini dəyişərək, İranda edamların dayandırıldığını açıqlayıb. 

Rüfət Sultan