Icma.az
close
up
RU
Tullantılar 2050 ci ilədək Avropanı kritik əhəmiyyətli xammalla təmin edəsək

Tullantılar 2050 ci ilədək Avropanı kritik əhəmiyyətli xammalla təmin edəsək

Azertag saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Bakı, 2 iyun, AZƏRTAC

Hazırda tullantı hesab edilən materiallar qarşıdakı onilliklərdə Avropa iqtisadiyyatı üçün ən mühüm xammal mənbələrindən birinə çevrilə bilər. Avropa İttifaqının maliyyələşdirdiyi “FutuRaM” layihəsinin iştirakçıları bu nəticəyə gəliblər. Onlar ilk dəfə olaraq köhnə elektronika, istismar müddəti başa çatmış avtomobillər, akkumulyatorlar, külək turbinləri, tikinti tullantıları və sənaye qalıqlarının tərkibində olan qiymətli material ehtiyatlarını əks etdirən “şəhər mədəni”nin ətraflı xəritəsini hazırlayıblar.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə BMT-nin mətbuat xidməti məlumat yayıb.

Tədqiqatın nəticələrinə görə, 2050-ci ilədək Avropanın təkrar emal sistemləri hər il 4,1 milyon tondan 5,7 milyon tonadək kritik əhəmiyyətli xammalı yenidən iqtisadi dövriyyəyə qaytara biləcək. Bu, ilkin xammala olan tələbatın 33–56 faizini əvəz etməyə, həmçinin akkumulyatorların, elektromobillərin, eləcə də günəş və külək enerjisi avadanlıqlarının istehsalı üçün zəruri olan resursların idxalından Avropanın asılılığını azaltmağa imkan verəcək.

Layihənin əsas nəticələrindən biri resursların qiymətləndirilməsi üçün yeni modelin hazırlanması olub. Bu model tullantıların tərkibində olan kritik əhəmiyyətli materialları və emaldan sonra əldə edilə biləcək ikinci dərəcəli xammalın həcmini ayrıca hesablamağa imkan verir. Tədqiqatçıların fikrincə, belə yanaşma xammal tədarükü potensialını daha dəqiq qiymətləndirməyə şərait yaradır.

Araşdırma göstərib ki, 2022-ci ildə Avropa ölkələrinin bazarlarına müxtəlif məhsulların tərkibində təxminən 5,2 milyon ton kritik əhəmiyyətli xammal daxil olub. Bununla yanaşı, belə resursların 2,1 milyon tonu tullantıya çevrilib. Lakin onların yalnız 1,4 milyon tonunu bərpa etmək mümkün olub. Bu isə istehlakla təkrar emal arasında ciddi fərqin olduğunu göstərir.

Tədqiqatın müəlliflərinin proqnozlarına görə, 2050-ci ilədək Avropa bazarına daxil olan kritik əhəmiyyətli materialların həcmi ildə 8,4–12,2 milyon tona çatacaq. Eyni zamanda, belə materialların yer aldığı tullantıların həcmi 5,2–6,4 milyon tonadək artacaq, onların bərpasının potensial həcmi isə ildə 4,7–5,7 milyon tona çata bilər.

Hesabatın müəllifləri təkrar emalın iqlimə təsirinə də diqqət çəkirlər. Onların hesablamalarına görə, əsrin ortalarınadək ikinci dərəcəli xammaldan istifadə hər il karbon qazı ekvivalenti ilə 273 milyon tonadək CO₂ emissiyasının qarşısını almağa imkan verəcək. Bu da təkrar emalı iqlim dəyişikliyinin nəticələri ilə mübarizədə mühüm vasitəyə çevirir.

Tədqiqatda vurğulanır ki, Avropanın “şəhər mədəni”nin potensialından tam istifadə etmək üçün məlumatların toplanması sistemlərinin təkmilləşdirilməsi, təkrar emal imkanlarının qiymətləndirilməsinin daha dəqiq aparılması və tullantı ixracına nəzarət mexanizmlərinin gücləndirilməsi zəruridir.

Layihə çərçivəsində hazırlanmış məlumat bazaları və analitik alətlər açıq məlumat, uyğunluq və məlumatların təkrar istifadəsi prinsiplərinə uyğun olaraq gələcəkdə istifadə edilmək üçün əlçatan olacaq. Tədqiqatın müəlliflərinin fikrincə, bu alətlər qlobal qeyri-müəyyənliyin artdığı şəraitdə Avropanın xammal resurslarının uzunmüddətli monitorinqi və tədarük zəncirlərinin dayanıqlığının gücləndirilməsi üçün əsas ola bilər.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:139
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 02 İyun 2026 08:27 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see311

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see308

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see306

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see305

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see296

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see291

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see287

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see287

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see262

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see258

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see254

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see251

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see251

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see249

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see240

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see238

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see237

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see236

Hesablama Palatasından inflyasiya ilə bağlı proqnoz: Bahalaşma davam edəcək

14 Noyabr 2026 13:59see207

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see199
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri