Türkiyə gübrə üçün Rusiyaya üz tutub

Əhməd Bağçının Moskvada rusiyalı həmkarı ilə müqavilə imzalaması gözlənilir

Türkiyə Körfəz istehsalçılarından karbamid tədarükündəki çətinlikləri aradan qaldırmaq üçün Rusiya ilə azot gübrələrinin idxalını artırmaq üçün anlaşma memorandumu imzalamağı planlaşdırır. AYNA.AZ xəbər verir ki, bu barədə “Bloomberg” Türkiyə Kənd Təsərrüfatı və Meşəçilik Nazirliyinə istinadən məlumat yayıb.

Türkiyə kənd təsərrüfatı və meşəçilik nazirinin müavini Əhməd Bağçının Moskvada rusiyalı həmkarı ilə müqavilə imzalaması gözlənilir. Bu, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan və Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin Qırğızıstanda keçirilən Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) zirvə toplantısında ikitərəfli və regional məsələləri müzakirə etməsindən təxminən bir həftə sonra baş verəcək.

Saziş Türkiyəni Rusiya ixrac məhdudiyyətlərindən azad edəcək.

Sazişin rəsmi adı "Türkiyə Respublikası Kənd Təsərrüfatı və Meşəçilik Nazirliyi ilə Rusiya Federasiyası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi arasında Rusiya Federasiyasından Türkiyə Respublikasına mineral gübrələrin tədarükü ilə bağlı Anlaşma Memorandumu”dur.

Sənəddə Türkiyənin azot və fosfor gübrələri, eləcə də ammonyak üzrə Rusiya ixrac məhdudiyyətlərindən azad edilməsi nəzərdə tutulur.

Türkiyənin Kənd Təsərrüfatı və Meşəçilik Nazirliyindən “Bloomberg”ə bildirilib ki, saziş əkin mövsümündən əvvəl ölkə üçün gübrə və xammalın təmin edilməsinə kömək edəcək.

Nazirliyin məlumatına görə, saziş Rusiyanın bu ilin əvvəlində Türkiyənin artan gübrə ehtiyaclarını ödəmək üçün ammonyak və karbamid ixracına qoyulan məhdudiyyətləri yumşaltmaq qərarından sonra imzalanıb.

İran və İsrail arasında 28 fevral 2026-cı ildə başlayan müharibə və sonradan Hörmüz boğazının bağlanması Fars körfəzindən Türkiyəyə karbamid, ammonyak və kükürd tədarükünün dayandırılmasına səbəb oldu.

Türkiyənin kənd təsərrüfatı və meşə təsərrüfatı naziri İbrahim Yumaklı mart ayında ölkənin ərzaq təhlükəsizliyi problemləri ilə üzləşmədiyini və böyümə mövsümündə gübrə tədarükündə heç bir fasilə gözlənilmədiyini bildirdi. O, hökumətin tədarükü artırmaq üçün tədbirlər gördüyünü və tədricən əlavə tədbirlər görəcəyini bildirdi.

Rusiya dünyada ikinci ən böyük gübrə istehsalçısıdır və qlobal miqyasda satılan gübrə həcminin təxminən 20%-ni təşkil edir. Lakin onun ixracı Ukraynadakı münaqişə səbəbindən pozuldu.

Moskva daxili tədarükü prioritetləşdirərək gübrə ixrac kvotalarını noyabr ayına qədər uzatdı. İstehsalçılara 1 iyun - 30 noyabr tarixləri arasında azot da daxil olmaqla 20 milyon ton gübrə ixrac etməyə icazə verilir.

Rusiya həmçinin ammonium nitrat ixracını müvəqqəti olaraq dayandırdı və İran-İsrail müharibəsindən və Körfəz Ərəb dövlətlərindən ixracı dayandıran Hörmüz boğazının bağlanmasından sonra qlobal tədarükü daha da məhdudlaşdırdı.

Mövcud məlumatlara görə, Türkiyə ildə təxminən 5 milyon ton gübrə istehsal edir və daxili tələbat təxminən 7 milyon tondur. Ölkənin istehsal gücü illik 8 milyon tondan çox məhsul istehsal etməyə imkan verir, lakin istehsal ammonyak, fosfor turşusu, fosfat daşı, kalium gübrələri və kükürd də daxil olmaqla idxal xammaldan asılılıqla məhdudlaşır.

Nəşrə görə, yeddi əsas gübrə istehsalçısı Türkiyədə 17 istehsal müəssisəsi işlədir. İdxal xammaldan asılı olduqları üçün onlar 60-70% güc istifadəsində işləyir və ildə 4,5-5 milyon ton gübrə istehsal edirlər. Türkiyənin təxminən 7 milyon ton illik tələbatının qalan həcmi idxal hesabına ödənilir.

Xammal Fars körfəzi, Aralıq dənizi bölgəsi və Rusiyadan gəlir. Türkiyə əsas gübrə ixracatçısı deyil, lakin qlobal gübrə qiymətləri kəskin şəkildə artdıqda istehsalçı ölkələrlə rəqabət aparır. Belə dövrlərdə ölkə ildə 500.000 ilə 1 milyon ton arasında gübrə ixrac edir.

Mediada yer alan məlumatlara görə, Rusiyadan tədarükün artması Türkiyə ixracatının daha da artmasına səbəb ola bilər.