Türkiyədə şagird hücumları: Psixoloqlar çağırış etdi Təhlükə

Aprelin 14-də Türkiyənin Şanlıurfa, 15-də isə Qəhrəmanmaraş şəhərində məktəbdə silahlı hücum baş verib. Qəhrəmanmaraşda 8-ci sinif şagirdi 10 nəfəri öldürüb, 20 nəfəri yaralayıb, daha sonra intihar edib. Şanlıurfada isə şagird 16 nəfəri yaraladıqdan sonra özünü öldürüb. Bundan əlavə, Zonquldağda məktəbə hücumla bağlı təhdid yayan lisey şagirdi saxlanılıb.

Türkiyədə baş verən bu hadisələr fonunda Azərbaycanda 2026-cı ilin fevralın 6-da paytaxtın Binəqədi rayonu ərazisində yerləşən "İdrak" liseyində baş verən hadisəni xatırlayırıq. Belə ki, liseyin 10-cu sinif şagirdi atasına məxsus ov silahı ilə müəlliminə xəsarət yetirib. Hadisəni törətməkdə şübhəli bilinən şagird saxlanılıb, cinayət işi açılıb.

Sözügedən məsələ ilə bağlı Axar.az-a açıqlamasında psixoloq Gülnar Orucova bildirib ki, bir uşaq sakitdirsə, özünə qapanıqdırsa, öz aləminə çəkilibsə, bu uşaq artıq təhlükə mənbəyidir:

“Onun narahatçılığı, tramvası var. Biz bunu aydınlaşdırmaq əvəzinə ört basdır edirik. Məktəbdə problemli uşaqları, çətin tərbiyə olunan uşaqları yönləndirmə etməliyik. Bunu etmədiyimiz üçün də gələcəkdə bir sıra problemlər ortaya çıxır. Biz çalışmalıyıq ki, problemli uşaqlar olanda onları bildirək.

Övladımıza telefon alərkən ona nəzarət etmirik. Oyunlar oynayırlar, sonra o PUBG-lər hamısı reallaşır. Və bu gün biz uşağımıza telefon almaq üçün, oxutdurmaq üçün özümüzü oda-közə vururuq, günlərlə, saatlarla işləyirik. Daha uzun müddətli işlər götürürük ki, daha pulu çox olsun, övladımız üçün hər şeyi edək. Amma baxıb görürük ki, biz övladımıza telefon aldıqda övladımız özünə qapanır və aqressiv olur. Telefon uşağın nitqini də geridə qoyur, sosiallaşmağına mənfi təsir edir. Artıq əvvəlki kimi sosial olmur, ünsiyyətə girmir. Yuxusuzluq, narahatlıq, əsəbilik bunlar hamısı bunun üzərinə gəlir”.

Gülnar Orucova uşaqlara daha kiçik yaşlardan sevgi və diqqət verməyin zəruri olduğunu deyir:

“Telefon, planşet, paltar, restorana aparmaq, əyləncəyə aparmaq üçün özümüzü saatlarla işə məhkum etməli deyilik. Uşağımıza aşağı yaşlarda mərhəmət öyrətməliyik. “İtə daş at”, “pişiyə təpik vur” kimi cümlələr uşaq üçün zərərli ola bilər.

Əgər uşağımızda narahatlıq varsa, onu psixoloqa aparmalıyıq, müalicə etməliyik, səbəblərini araşdırmalıyıq”.

Türkiyəli psixoloq Ezgi Şahin terror aktlarının çoxalmasının səbəblərindən birinin məktəblərdə şagirdlərin psixoloji durumunun lazımi səviyyədə qiymətləndirilməməsi olduğunu vurğulayır:

“Əvvəllər buna bu qədər ehtiyac olmaya bilərdi, lakin indiki dövrdə artıq zəruri məsələyə çevrilib. Çünki hazırda 10 uşaqdan təxminən dördünün psixoloji və ailədaxili vəziyyəti qənaətbəxş deyil.

Artıq xarici ölkələrdə ailə psixoloqu institutu geniş şəkildə formalaşıb. Çünki psixoloji problemlər artdıqca, təkcə uşaqlar üçün deyil, böyüklər üçün də psixoloqa ehtiyac çoxalır. Ailə psixoloqunun olması vacibdir. Hər bir uşaq problem olub-olmamasından asılı olmayaraq, müayinəyə aparılmalı və psixoloji qiymətləndirmədən keçməlidir.

Müasir dövrdə hər uşaq fərdi şəkildə psixoloq dəstəyi almalıdır. Uşaqlarla ailə daxilində daha çox vaxt keçirilməli, onlarla söhbət edilməlidir. Ailələr övladları ilə kifayət qədər vaxt keçirmədikdə, uşaqların mənəvi ehtiyacları qarşılanmır. Uşaqların izlədiyi bütün film və videolar isə valideyn nəzarəti altında olmalıdır”.

Məqalə Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin (MEDİA) maliyyə dəstəyi ilə “Uşaq və gənclərin fiziki və mənəvi inkişafı” istiqaməti üzrə hazırlanıb.