“Üç gün, iki ssenari və bir qərar: Vaşinqton Tehran gərginliyi“ “ABC News“

"Diplomatiya və hərbi ssenarilər arasında kritik mərhələ, yekun qərarın yaxın günlərdə veriləcəyi istisna olunmur..."

ABŞ prezidenti Donald Tramp İranla bağlı kritik qərar mərhələsinə yaxınlaşır. Qapalı brifinqdə ABŞ Mərkəzi Komandanlığının rəhbəri, admiral Bred Kuper Ağ Ev rəhbərinə İrana qarşı mümkün hərbi ssenariləri təqdim edib.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "abcnews.com" nəşri məlumat yayıb.

Hərbi ssenarilər və Trampın qərar mərhələsi

Görüşdə Birləşmiş Qərargah Rəisləri Komitəsinin sədri, general Den Keyn də iştirak edib.

Məlumata görə, masadakı variantlar üç istiqaməti əhatə edir: ballistik raket qurğularına və nüvə obyektlərinə məhdud, "cərrahi" zərbələr; daha geniş və uzunmüddətli hərbi əməliyyat; siyasi baxımdan daha rahat hesab edilən model - ilkin zərbəni İsrail endirsin, ABŞ isə sonradan müdaxilə etsin. Bu model ABŞ-ın müdaxiləsini İsrailin müdafiəsi kimi əsaslandırmağa imkan verir. Brifinqin keçirilmə vaxtı və mövzusu göstərir ki, Tramp diplomatiya ilə hərbi variant arasında kritik qərar vermək ərəfəsindədir.

Diplomatiya və danışıqların gedişi

Hərbi brifinq Cenevrədə keçirilən ABŞ-İran danışıqlarının növbəti raundundan dərhal sonra baş tutub. Vasitəçi rolunda çıxış edən Omanın xarici işlər naziri Bədr al-Busaidi danışıqlarda "əhəmiyyətli irəliləyiş" əldə olunduğunu açıqlayıb. Texniki müzakirələrin Vyanada davam etdirilməsi planlaşdırılır.

İranın xarici işlər naziri Abbas Araqçı bildirib ki, son raund "ən ciddi və məhsuldar" görüşlərdən biri olub. Sanksiyaların ləğvi məsələsində müəyyən yaxınlaşma var, lakin fikir ayrılıqları hələ qalır. Qərb mənbələri isə əsas ziddiyyətlərin dəyişmədiyini vurğulayır.

ABŞ Fordo, Natanz və İsfahan kimi nüvə obyektlərinin sökülməsini və zənginləşdirilmiş uranın üçüncü tərəfə verilməsini tələb edir. Tehran isə uranın zənginləşdirilməsini suveren hüquq hesab edir və imtina etməyəcəyini açıq bəyan edir. Bu fon diplomatik dialoqun həm irəliləyiş potensialını, həm də qarşılıqlı etimadsızlığı göstərir.

"72 saatlıq ssenari" və eskalasiya riski

Regional mediada mümkün "üçgünlük müharibə" modeli də müzakirə olunur:

Birinci gün - ABŞ tərəfindən qəfil və dəqiq zərbələr: nüvə infrastrukturu, hava hücumundan müdafiə sistemləri və komanda mərkəzləri hədəf seçilə bilər. Məqsəd əməliyyatın məhdud xarakterini göstərmək və İranın müdafiə imkanlarını tez bir zamanda zəiflətməkdir.

İkinci gün - Tehran cavab verir: ABŞ bazalarına raket zərbələri; pilotsuz aparatlarla hücumlar; Hörmüz boğazında gəmilərə təzyiq; ABŞ-ın regional müttəfiqlərinə təzyiq. Hər hansı pozuntu qlobal neft tədarükünün təxminən 20 faizini əhatə edən Hörmüz boğazında ticarət axınına dərhal təsir göstərə bilər.

Üçüncü gün - eskalasiya riski: zərbələrin genişlənməsi və regional böhranın dərinləşməsi ehtimalı mövcuddur. Əsas təhlükə - zəncirvari reaksiya və əməliyyatın nəzarətdən çıxmasıdır.

ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens bildirib ki, mümkün zərbələr uzunmüddətli Yaxın Şərq müharibəsinə gətirməyəcək və illərlə davam edən qarşıdurma ssenarisi yoxdur. Paralel olaraq, İranın yaxın müttəfiqi olan İraqda fəaliyyət göstərən "Kataib Hizbullah" ABŞ-ı "tükənmə müharibəsi" ilə hədələyib və hücum halında müdaxiləyə hazır olduqlarını açıqlayıb.

Qərar nöqtəsi və paralel gedişlər

Hazırkı vəziyyət göstərir ki, ABŞ tərəfi diplomatiyanın davamına və texniki müzakirələrə üstünlük verərkən, eyni zamanda hərbi ssenarilər masadadır. Tramp diplomatik yolun real şansına inanacaq, yoxsa hərbi variantı seçəcək? ABŞ regionda qüvvələrini gücləndirir, İsrail isə müdafiə hazırlığını artırır. Tarixi an diplomatiya ilə güc nümayişi arasında incə sərhəddə yazılır.