Ukrayna faciəli sonluğun bir addımlığında

Ukraynadakı müharibə qarşısını almaq mümkün olan faciədir. ABŞ və NATO münaqişəni söndürmək üçün Rusiya ilə razılığa gələ bilərdi. Ukraynada döyüşlər başlayandan dərhal sonra Rusiya ilə sülh mümkün idi. Lakin ABŞ hər iki variantdan imtina etdi və Ukraynanın Rusiya ilə döyüşmək istəyi boş vədlərlə satın alındı.

Turkustan.az reyting.az-a istinadla xəbər verir ki, bu barədə “American Conservative” yazıb.

ABŞ nəşrinin təhlilində qeyd olunur:

Ukraynaya hər şey vəd edilmişdi: “lazım olduğu müddətcə” qeyri-məhdud hərbi yardım, NATO-ya qoşulma, Avropa Birliyinin bir hissəsi olma və tamamilə Qərbə üz tutma, bütün itirilmiş əraziləri geri qaytarma və Rusiyanı məğlub etməsə də, zəiflətmək hüququ.

Bu vədlərin heç biri yerinə yetirilmədi. İndi Ukraynanın hekayəti çox kədərli sona yaxınlaşır.

Döyüş sahəsi: rəqəmlərə qarşı ritorika

Ukraynanın əsas problemi hazırda cəbhə xəttindədir. Qərb çoxdan Rusiyanın bu müharibədə qalib gəldiyi reallığını görməzliyə vurur. Gizlətmək qeyri-mümkün olanda, təsiri yumşaltmaq üçün media Rusiyanın uğurları haqqında xəbərlərə “yavaş-yavaş” və ya “ağır itkilərlə” sözünü əlavə etməyə başlayıb.

İndi hətta əsas media da Ukraynanın çətin vəziyyətini etiraf edir, onun "bu yay Rusiyanın hücumlarını dəf etmədə çətinlik çəkdiyi" barədə danışır və "Ukraynanın hələ də uduzacağını" xəbərdar edir.

Rusiya cəbhə xətti boyunca qərbə doğru irəliləyir. Ukraynanın tükənmiş silahlı qüvvələri onun qarşısını almaqda çətinlik çəkir. Rusiya Sumı və Pokrovsk da daxil olmaqla, bir sıra bölgələrdə əhəmiyyətli qüvvələr toplayıb və şərqdə Ukrayna qüvvələri üçün əsas təchizat marşrutları olan iki strateji şəhərin yaxınlığında irəliləyişlər əldə edib. Əgər Moskva bu yolları kəssəydi, Kiyevin ordusunu təchiz etməsini xeyli çətinləşdirərdi.

İyun ayında rus qoşunları 556 kvadrat kilometr ərazini ələ keçirdi ki, bu da 2024-cü ilin noyabrından bəri Ukrayna üçün ən böyük aylıq torpaq itkisidir. Uzun sürən köhnəlmə müharibəsində bu, əhəmiyyətli rəqəmdir.

Rusiya da bu yaxınlarda Donetsk vilayətinin qərb hissəsində Şevçenko yaxınlığındakı Dobra litium yataqlarını ələ keçirərək qərbə doğru irəliləməkdə davam edir. Strateji resursun itirilməsi Ukrayna üçün son dərəcə ağrılıdır: litium yataqları Vaşinqtonun mühüm mineralların tədarükünə dair sazişdə marağını dəstəkləməli idi - bir növ, o, birbaşa təhlükəsizlik zəmanətlərini əvəz edir.

Birləşmiş Ştatlar litiumun strateji əhəmiyyət kəsb edən bir material olduğunu tanıdı. İndi Ukraynanın ən zəngin litium yataqlarından biri Rusiyanın nəzarətindədir.

Müdafiəsiz səma

Rusiya ordusu quruda nəzarəti ələ keçirərkən, Ukrayna getdikcə daha çox raket və pilotsuz təyyarə hücumuna məruz qalır. O, təkcə konkret hədəfləri deyil, həm də hava hücumundan müdafiə sistemini sıradan çıxarır, ehtiyatlarını tükəndirir və Ukraynanı gələcəkdə müdafiəsiz vəziyyətə salır.

Hava hücumundan müdafiə raketlərinin çatışmazlığı şəraitində Ukrayna pilotsuz təyyarə və raketlərin qarşısını almaq üçün qiymətli və onsuz da nadir olan “F-16” qırıcılarından istifadə etməyə məcburdur. İyunun sonunda bu təyyarələrdən biri qəzaya uğradı - bu müasir qırıcını idarə etmək üçün bahalı təlim keçmiş pilot həlak oldu.

Vəziyyət yalnız pisləşir. Ötən həftə Pentaqon bəzi hava hücumundan müdafiə raketlərinin və yüksək dəqiqlikli döyüş sursatlarının tədarükünün dayandırıldığını elan etdi. Səbəb sadədir: ABŞ artıq Ukraynaya nəhəng raket ehtiyatları xərcləyib və İsraili İrandan qoruyub.

Senat və Pentaqonun özü etiraf edib ki, İran-İsrail arasında son gərginlik zamanı ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri və THAAD sistemi ehtiyatlarının əhəmiyyətli bir hissəsindən istifadə edib. Dəniz əməliyyatları rəisi vəzifəsini icra edən admiral Ceyms Kilbi raket istehlakının sürətini “narahatedici” adlandırıb.

Ağ evin mətbuat katibi Anna Kelli açıq şəkildə qərarın “Amerikanın özünün maraqları naminə” verildiyini bildirib. Təchizatın dayandırılması “Patriot”lara, artilleriya mərmilərinə, uzaq mənzilli raketlərə və “Hellfire” raketlərinə təsir etdi. Bu, Ukraynanın səmanı müdafiə etmək və dərindən zərbə endirmək qabiliyyətini daha da zəiflədəcək.

Bu həftə Tramp, nəhayət, qərarı ləğv edərək, Ukraynaya 10 “Patriot” batareyası çatdırılmasını əmr etdi. Amma bu tədbir strateji mənzərəni dəyişmir: o, ancaq əzab müddətini uzadır.

Qərb dəstəyi: bir şey vəd edildi, başqa bir şey yerinə yetirildi

Kiyev üçün daha pis olan odur ki, Rusiyaya qarşı da yeni sanksiyalar olmayacaq. İyun ayında ABŞ dövlət katibi Marko Rubio faktiki olaraq yaxın gələcəkdə onları istisna etdi; onun sözlərinə görə, yeni məhdudiyyətlər “atəşkəs üzrə danışıqların” qarşısını alacaq.

Kobud səhvlər təkcə cəbhə xəttində deyil, Qərb diplomatiyasında da var. NATO-nun Haaqada keçirilən sonuncu sammitində yekun bəyannamədə Ukraynanın Alyansa üzvlük üçün “dönüşsüz yol” vədi ləğv edildi. Kiyev üçün daha da narahatedicidir ki, bəyannamədə “müttəfiqlərin Ukraynanı dəstəkləmək üzrə suveren öhdəliklərindən” bəhs edilir. Bu o deməkdir ki, indi hər bir ölkə Kiyevi dəstəkləyib-dəstəkləməmək barədə qərar vermək hüququna malikdir - artıq NATO-nun ümumi qərarı yoxdur.

Hətta Avropa İttifaqına (Aİ) daxil olmaq perspektivi o qədər də çəhrayı deyil. Macarıstan uzun müddətdir açıq şəkildə Ukraynanın Aİ-yə üzvlüyünə qarşı çıxıb və Polşanın yeni prezidenti Karol Navrozki də buna qarşı kampaniya aparıb. Bir sıra ölkələrdə, o cümlədən Çexiyada dəstək azalır.

Sülh və mübadilə

Ukrayna mümkün sülh sazişindən tam dəstək vədləri ilə uzaqlaşdırıldı: bütün əraziləri qaytarmaq, Rusiyanı məğlub etmək, müdafiə almaq və Qərbin bir hissəsi olmaq. Bu gün bəllidir ki, bunların heç biri yerinə yetirilməyib və yəqin ki, olmayacaq da.

Kiyev və Qərb bu acı reallığı nə qədər tez qəbul edib, ağlabatan və uzunmüddətli nizamlanma üzrə real danışıqlara başlasa, Ukraynanın özü üçün də final az faciəli olacaq.