Icma.az
close
up
RU
Menu

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Ukraynada savaş bitir, İranla başlayır

Ukraynada savaş bitir, İranla başlayır

Icma.az, Moderator.az portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

İrana irimiqyaslı hücum olarsa, Cənubi Qafqaza milyonlarla qaçqın gələcək - Azərbaycan uçun risklər... 

BMT TŞ-nin 5 daimi üzvü və Almaniyanın da daxil olduğu “altılıq” ölkələri ilə İran arasında 21 ay davam edən müzakirələrdən sonra İranın nüvə fəaliyyətinin məhdudlaşdırılması, sadəcə, dinc məqsədlər üçün uranın zənginləşdirilməsi proqramına icazə verilməsi və bunun əvəzində İrana qarşı sanksiyaların götürülməsini nəzərdə tutan anlaşma 2015-ci ildə imzalanmışdı. Tramp isə hakimiyyətə gəldikdən sonra (2016) anlaşmanın müddətini uzatmaqdan imtina etdi, ABŞ bu tarixi razılaşmadan çıxdı. Donald Tramp general Qasım Süleymaninin öldürülməsinə görə birbaşa əmr verdiyini demişdi. 

Rusiyanın Yaxın Şərq İnstitutunun prezidenti Yevgeni Satanovski Ermənistan mediasına açıqlamasında belə deyib ki, hazırda İranın iştirakı ilə Yaxın Şərqdə genişmiqyaslı müharibə 100 faiz mümkündür. Satanovski hadisələrin belə bir inkişafının Cənubi Qafqaza, o cümlədən Ermənistana təsir edəcəyini ehtimal edir. “İrana ciddi, irimiqyaslı hücum olarsa, o zaman İrandan Cənubi Qafqaz regionuna və xüsusilə Ermənistana yüz minlərlə, bəlkə də milyonlarla qaçqın gələcək”, - Satanovski əlavə edib.

 Rəşad Bayramov 

AMİP Ali Məclisinin sədri, politoloq Rəşad Bayramov müharibə ehtimalının Azərbaycana da təsirsiz ötüşməyəcəyini qeyd etdi: “Trampın hakimiyyəti dövründə ABŞ-ın İranla münasibətlərində hər hansı dəyişiklik olacağını düşünmürəm. Tramp hər nə qədər müharibələri dayandıracağam desə də, İsrail-İran qarşıdurmasında İsrailə Bayden hakimiyyətindən daha çox dəstək verəcəyi ehtimal edilir. Bunun üçün Trampın birinci hakimiyyəti dövründə İranla bağlı mövqeyinə baxmaq kifayət edər. Belə ki, məhz onun hakimiyyəti dövründə ABŞ nüvə anlaşması sazişindən çıxaraq İrana qarşı sanksiyaları bərpa etdi. Trampın İran siyasəti özündə "maksimal təzyiq"i ehtiva edirdi. İranlı diplomatların ABŞ-a səfərlərinə qoyulan qadağalar, hətta BMT iclaslarında iştiraka icazə verilməməsi və ya icazənin məhdudlaşdırılmış şəkildə olması, Qasım Süleymaninin ölümü, Qüdsün İsrailin paytaxtı kimi tanınması və s. hamısı Tramp hakimiyyəti dövründə olub. Həmin dövrdə İranın 1500-dən artıq şirkət və fiziki şəxslərinə qarşı sanksiyalar tətbiq olunub ki, bu da İran iqtisadiyyatına 70 milyard dollardan çox zərbə vurub. 

İndi isə vəziyyət daha da fərqlidir. İranda artıq sanksiyalara qarşı belə demək mümkünsə, bir immunitet formalaşıb. Rusiya, Çin və Hindistanla ikitərəfli iqtisadi münasibətlər İrana olan sanksiya təzyiqlərini azaldıb. Odur ki, indi Trampın daha effektiv təsir vasitələri düşünməsi lazımdır.

Biz Trampın seçkiqabağı platformasına və “Layihə 2025" adlı proqramına baxdıqda görürük ki, bu sənəddə İran adı 58 dəfə təkrar olunur və İrana qarşı yenə də "maksimum təzyiq" strategiyasının əsas götürüləcəyi bildirilir. Xüsusilə də nüvə obyektləri və nüvə infrastrukturu ilə bağlı daha kəskin addımların atılacağı qeyd olunur. Bunun necə baş verəcəyini təbii ki, zaman göstərəcək. Təzyiqlər effekt verməyəcəyi halda və İsrail-İran müharibəsi ehtimalında ABŞ-ın bütün imkanları ilə müharibəyə qoşulacağı ehtimalı da kifayət qədər yüksək görünür. 

Bunun baş verəcəyi halda təbii ki, bizim də bu müharibədən təsirlənəcəyimiz sözsüzdür. Təkcə elə qaçqın axını, bunların isə sayı az olmayacaq, ölkədə iqtisadi baxımdan xoşagəlməz vəziyyətin yaranmasına səbəb ola bilər".

ABŞ-ın Ukrayna üçün lend-liz qanunu qüvvəyə mindi – müharibə sonuncu fazaya  keçdi.

 Şəhla Cəlilzadə

Beynəlxalq münasibətlər üzrə şərhçi Şəhla Cəlilzadə Trampın İranla bağlı sərt siyasətinin davam edəcəyini düşünür: “İranın İslam inqilabından bəri ABŞ-la münasibətləri konfliktlidir. 11 sentyabr hadisələrindən az sonra, 2002-ci ildə ABŞ prezidenti Corc Buş İranı "Şər Oxu"nda yer alan üç dövlətdən biri (digər ikisi isə İraq və Şimali Koreya) adlandırmışdı. İndiyədək də ABŞ-ın İrana bu mövqedən yanaşması dəyişməyib. Barak Obama dövründə ikitərəfli münasibətlərə müəyyən korrektələr edilməyə çalışıldı. Obamanın 2013-cü ildə Həsən Ruhani ilə telefon danışığı 1979-cu ildən bəri iki dövlət arasında ali səviyyəli ilk rəsmi təmas idi. Məqsəd İranın uranı zənginləşdirməsinin və nüvə silahı əldə etməsinin qarşısını almaq idi. 5+1 (BMT TŞ üzvləri+Aİ) ilə İran arasında danışıqlar 2015-ci ilin iyulunda tarixi sənədin imzalanması ilə yekunlaşdı. Lakin Trampın 2016-2020-ci illəri əhatə edən birinci prezidentliyi dövrü ABŞ-ın ənənəvi İran siyasətinə geri dönüşü bu müqavilədən çıxması, hakimiyyətdən getməyə bir neçə gün qalmış Qasım Süleymanini öldürmə əmrini verdiyini iddia etməsi İranla münasibətlərin sərtləşməsi ilə yekunlaşdı. Bu mövqe təbii olaraq, İranın regional müharibəyə sürüklənməsi təhlükəsini də özündə daşıyırdı. 2020-ci ildə Tramp hakimiyyətdən getmədən az öncə məşhur “Pew Research Center”in keçirdiyi ictimai rəy sorğusuna görə 54% amerikalı düşünürdü ki, Trampın siyasəti İranla “genişmiqyaslı hərbi konflikti” artıra bilər. Demokrat Partiyası yönümlü respondentlərin 81%-i, Respublikaçı yönümlülər isə 26% bu fikirdə idilər. Lakin maraqlıdır ki, Bayden administrasiyası da, Avropa İttifaqının marağına rəğmən İranla nüvə sazişini bərpa etmədi. Halbuki ittifaq bunu çox vacib hesab edir. Bu məsələdə Avropa İttifaqı-ABŞ mövqeləri fərqlənir. ABŞ-da əvvəlki vitse -prezident Pompeo nüvə sazişinin bərpası üçün 12 şərt irəli sürmüşdü ki, bunlar: İranın HƏMAS-a, “Hizbullah”a, Yəməndə Husilərə, Talibana dəstəkdən imtina etməsi, Suriyadan bütün SEPAH güclərini çıxarması, İraqda hərbi-paramilitar fəaliyyətlərə son verməsi, “İsrailə ölüm” şüarından imtina etməsi idi. Lakin bütün bunlar İrana “Öz regional siyasətindən tamamilə imtina et!” demək olduğu və yerinə yetirilməsi mümkün olmayan tələblər olduğu üçün, o cümlədən biz ötən dövrdə bəhs olunan fəaliyyətlərin daha da artırıldığını müşahidə edirik, Trampın hakimiyyət başına qayıdışı onu ehtimal etməyə əsas verir ki, o, sərt İran siyasətinə qaldığı yerdən davam edəcək. Bura İsrailin maksimum dəstəklənməsi də aid edilə bilər. Bu siyasətin Cənubi Qafqaza mümkün təsirləri ondan ibarət ola bilər ki, Azərbaycan İrana qonşu dövlət olaraq regional münaqişə kontekstində öz neytrallığını qorumaqda çətinlik çəkə, ABŞ-dan müvafiq təzyiqlərlə üzləşə bilər. Ermənistana gəlincə, onların İranla isti münasibətləri sirr deyil. Lakin amerikayönümlü siyasəti erməniləri də çıxılmaz vəziyyətə sala bilər. Bütün bunların fonunda Azərbaycanın region ölkələrini daha çox 3+3 formatında regional əməkdaşlığa cəlb etmək üçün təsir göstərəcəyi və sərt güc göstərilərinin arta biləcəyi ehtimal oluna bilər".

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:235
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 08 Noyabr 2024 09:59 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see331

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see323

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see320

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see310

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see271

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see260

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see257

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see253

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see249

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see245

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see222

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see222

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see216

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see210

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see207

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see205

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see190

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see182

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see175

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see174
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri