Ukraynada Zelenskinin yerinə gələ biləcək dörd namizəd FOTO

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Ukraynanı yeni lider seçməyə çağırıb, bununla da hazırkı prezident Volodimir Zelenskinin siyasi gələcəyini və Kiyevdə növbəti seçkinin keçirilmə müddətini növbəti dəfə sual altına qoyub.

Moderator.az bu barədə "Newsweek" nəşrinə istinadən xəbər verir.

"Düşünürəm ki, Ukraynanın yeni prezident seçmək vaxtı çatıb", - deyə Tramp şənbə günü bəyan edib və Kiyevi hərbi vəziyyət şəraitində ölkə Konstitusiyasının qadağan etdiyi seçkini keçirməyə bir daha çağırıb.

Trampın bu bəyanatları Zelenskinin ABŞ-yə Rusiya dizel yanacağına çıxış imkanı verən yeni sazişi tənqid etməsindən sonra səslənib. Bu tədbir ABŞ-nin İranla müharibəsi və Tehranın həyati əhəmiyyətli Hörmüz boğazını bloklamasının yanacaq qiymətlərinin kəskin artmasına səbəb olmasından və ABŞ-də aralıq seçki ərəfəsində ölkə əhalisinin böyük bir hissəsinin rifahına zərbə vurmasından sonra tələb olunub.

Zelenski bu sazişi "tamamilə dəhşətli" və Rusiya Prezidenti Vladimir Putinə verilən hədiyyə adlandırıb.

Kiyev Kremli Ukraynaya qarşı müharibəni maliyyələşdirmək üçün istifadə olunan neft satışından gələn həyati gəlirlərdən məhrum etmək məqsədilə Rusiyanın neft-qaz obyektlərinə pilotsuz uçuş aparatları ilə zərbələr endirməyə davam edir. Öz növbəsində Moskva Ukraynanın elektrik stansiyalarına hücum edərək ölkənin enerji və istilik təchizatını pozur.

Bazar günü Tramp Rusiya və Ukrayna arasında "enerji atəşkəsi" elan edərək, hər iki tərəfin enerji infrastrukturu obyektlərinə hücumları "dərhal" dayandırmağa razılaşdığını bildirib.

Rusiya bu bəyanata heç bir şərh verməyib, Ukrayna isə səsləndirilən məsələ ilə bağlı müəyyən təəccübünü ifadə edərək, Moskvanın da buna əməl edəcəyi təqdirdə razılaşmaya riayət edəcəyini bildirib. Ukraynanın Xarici İşlər naziri Andrey Sibiqa Rusiyanın enerji atəşkəsini elan olunandan dərhal sonra pozduğunu bəyan edib.

Ötən gün Zelenski bildirib ki, əgər Rusiya 60 gün müddətinə tam atəşkəsə razılaşarsa, Ukrayna hakimiyyəti seçkilər təşkil edəcək.

Ukrayna qanunvericiliyi 2022-ci ilin fevralında Rusiya ilə münaqişə başlayandan bəri qüvvədə olan hərbi vəziyyət şəraitində seçkilərin keçirilməsini qadağan edir.

Ukrayna hökumət nümayəndələri də bildirirlər ki, Rusiya hücumları şəraitində təhlükəsiz seçkilər keçirmək həddindən artıq çətindir.

Zelenskinin səlahiyyət müddəti 2024-cü ilin mayında başa çatmalı idi. Rusiya Zelenskini qeyri-leqal adlandırır, Tramp isə Ukrayna liderini seçkilərdən yayınmaq üçün müharibədən istifadə etməkdə günahlandırıb.

Zelenski populyarlığını qoruyub saxlayırdı, lakin Kiyev Beynəlxalq Sosiologiya İnstitutunun bu ayın əvvəlində dərc olunmuş sorğusunun nəticələri göstərib ki, ukraynalıların əksəriyyəti artıq hazırkı liderin ikinci müddətə namizədliyini irəli sürməməli olduğunu düşünür (2025-ci ilin sonundakı 46% ilə müqayisədə bu rəqəm artıb). Zelenski yenidən seçilmək üçün namizədliyini irəli sürüb-sürməyəcəyini hələ təsdiqləməyib. Eyni sorğu göstərib ki, respondentlərin 71%-i hazırkı vaxtda seçkinin keçirilməsinin əleyhinədir.

Zelenskinin nüfuzuna onun yaxın ətrafına toxunan korrupsiya qalmaqalları xələl gətirib, müdafiə naziri Mixail Fyodorovun istefaya göndərilməsi isə etirazlara təkan verib.

Lakin Ukraynanın yeddinci prezidenti postuna kimlər iddia edə bilər?

Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin keçmiş baş komandanı, hazırda Ukraynanın Böyük Britaniyadakı səfiri vəzifəsini tutan Zalujnı Zelenskinin əsas rəqibi hesab olunur.

Ukraynanın "Reytinq" sosioloji qrupu tərəfindən dərc olunmuş tədqiqatın məlumatlarına görə, Zelenski və Zalujnı ehtimal edilən prezident seçkisində ən çox səs toplayacaq iki potensial namizəddir.

Məlumatlara əsasən, respondentlərin təxminən 23%-i hazırkı Ukrayna liderinə səs verə, sorğuda iştirak edənlərin beşdəbirindən çoxu isə keçmiş generalı dəstəkləyə bilər.

Lakin respondentlərin 64%-i Zalujnıya etibar etdiyini bildirib, Zelenskiyə münasibətdə isə bu göstərici 53%-dir.

Zalujnı geniş yayılmış şayiələrə baxmayaraq, gələcək seçkidə prezidentliyə namizədliyini irəli sürəcəyini açıq şəkildə təsdiqləməkdən imtina edib.

Budanov Ukrayna Müdafiə Nazirliyinin Baş Kəşfiyyat İdarəsinin rəhbəri kimi tanınıb, sarsılmaz baxışları və Rusiyanın ən çox axtardığı hədəflərdən birinə çevrilməsi ilə sürətlə məşhurlaşıb.

Budanov dəfələrlə Rusiya hücumlarının hədəfi olduğunu bildirib, Kiyev hakimiyyəti isə 2023-cü ilin sonlarında onun həyat yoldaşı Mariannanın ağır metallarla zəhərləndiyini xəbər verib.

General 2026-cı ilin əvvəlindən Ukrayna Prezident Ofisi rəhbəri vəzifəsini tutur. O, seçkidə namizədliyini irəli sürmək niyyətini bəyan etməyib və gələcək prezident iddiaları ilə bağlı birbaşa suallardan yayınıb.

"Reytinq" sosioloji qrupunun məlumatına görə, ukraynalıların təxminən 53%-i Budanova etibar edir - bu, Zelenski ilə eyni göstəricidir. Sorğu iştirakçılarının təxminən 6.7%-i gələcək seçkilərin birinci turunda Budanova səs verəcəklərini bildirib.

Cəmi 35 yaşı olan Fyodorov 2026-cı ilin yanvarında Müdafiə Nazirliyinə rəhbərlik etməzdən əvvəl bir neçə il ərzində pilotsuz uçuş aparatları sahəsinə nəzarət edib və Ukraynanın baş nazirinin müavini vəzifəsini tutub.

Cəmi yarım ildən sonra o, Zelenski və Silahlı Qüvvələrin o zamankı baş komandanı general Aleksandr Sırski arasında yaşanan səs-küylü münaqişə fonunda istefaya göndərilib. Ukraynanın bir sıra şəhərlərində Fyodorovun azad edilməsinə qarşı etirazlar başlayıb, daha sonra o, hərbi vəziyyət şəraitində seçkinin keçirilməsi çağırışı ilə çıxış edib - bu addım Rusiya ilə münaqişə başlayandan bəri Zelenskinin hakimiyyətinə ən ciddi çağırış kimi qəbul edilib.

"Reytinq" sosioloji qrupu tərəfindən sorğulananların təxminən 38%-i Fyodorova etibar etdiyini, təxminən 7.6%-i isə seçkilərin birinci turunda keçmiş müdafiə nazirinə səs verməyə hazır olduğunu bildirib.

Poroşenko 2014-2019-cu illərdə - Krımın Rusiya tərəfindən ilhaqından və Moskvanın Ukraynanın şərq regionlarında (Donetsk və Luqansk vilayətləri) separatçıları dəstəkləməsindən sonrakı dövrdə Ukraynanın prezidenti postunu tutub.

2026-cı ilə olan vəziyyətə görə, o, hələ də Ukrayna parlamentinin müxalifətdən olan fəal deputatı olaraq qalır.

Poroşenko 2019-cu ildəki seçkinin ikinci turunda uduzub və nəticədə Zelenski hakimiyyətə gəlib. Həmin vaxt Zelenski heç bir dövlət vəzifəsi tutmurdu, ekspertlər isə Ukrayna cəmiyyətinin ağır iqtisadi vəziyyətdən və korrupsiyadan yorulmasını qeyd edirdilər.

Poroşenko 2014-cü ildə keçmiş prezident Viktor Yanukoviçin "Maydan inqilabı" nəticəsində hakimiyyətdən kənarlaşdırılmasından sonra prezident seçilmişdi.

İlkin uğuruna və ukraynalılar arasında populyarlığına baxmayaraq, Poroşenkonun reytinqi korrupsiya, oliqarxların ağalığı və Rusiya ilə münaqişənin fəsadları ilə effektiv mübarizə apara bilmədiyi üçün düşüb.

2021-ci ilin sonlarında Ukrayna hökuməti Poroşenkonu dövlətə xəyanətdə və Ukraynanın şərqindəki separatçı qüvvələrin maliyyələşdirilməsinə köməklik göstərməkdə ittiham edib, o özü bu ittihamları rədd edərək onları siyasi motivli adlandırıb.

2022-ci ilin yanvarında - Rusiyanın genişmiqyaslı işğalından cəmi bir neçə həftə əvvəl Poroşenko Kiyevdə məhkəmə qarşısına çıxaraq adını təmizə çıxarmaq niyyətində olduğunu bəyan edib. 2025-ci ilin fevralında Zelenski milli təhlükəsizlik mülahizələri ilə əsaslandıraraq Poroşenkoya qarşı aktivlərin dondurulması da daxil olmaqla sanksiyalar tətbiq edib.

Ukraynanın ən varlı şəxslərindən biri olan Poroşenko ölkənin Avropaya yaxınlaşmasına can atıb və prezident vəzifəsindən getdikdən sonra müxalifətin əsas simalarından birinə çevrilib.