Ümumdünya Fotoqrafiya Günüdür

Fotoqrafiya baş verən hadisələri, maraqlı anları, gözəl məkanları, sevdiyimiz insanları və bir daha təkrarlanmayacaq məqamları əbədiləşdirməyə imkan verir. Fotoşəkillər vasitəsilə keçmişə qayıdır, onlara baxarkən həyatımızın bir çox gözəl anlarını xatırlayırıq. Üstəlik, fotoqrafiya bəziləri üçün sadəcə hobbi deyil, həm də peşədir. Buna görə də bu sahənin özünəməxsus bayramının – Ümumdünya Fotoqrafiya Gününün olması təəccüblü deyil.
Həm həvəskar, həm də peşəkar fotoqraflar, eləcə də fotoqrafiya sənətinin pərəstişkarları bu günü hər il avqustun 19-da qeyd edirlər. Ümumdünya Fotoqrafiya Günü 2009-cu ildə avstraliyalı fotoqraf Korske Ara tərəfindən təsis olunub.
Günün avqustun 19-da qeyd edilməsinin səbəbi 1839-cu ilin həmin tarixində fotoşəklin əldə olunması üsulu – fotoqrafiyanın ilkin nümunəsi hesab edilən dagerotipin geniş ictimaiyyətə təqdim edilməsidir. Bu ixtira fransız rəssamı Lui Jak Mande Dagerə məxsusdur. Fransa hökuməti perspektivli innovasiyanın patentini satın alaraq ixtiranı “dünyaya hədiyyə” elan edib. J.L.Dagerin ixtirası fotoqrafiyanın geniş ictimaiyyət üçün əlçatan texnologiyaya çevrilməsi yolunda ilk addımlardan biri olub.
Bu gün həyatımızın demək olar ki, bütün sahələrində möhkəm yer tutan fotoqrafiyanın qədim tarixi var. Dagerotipiya – metal lövhə üzərində təsvirin əldə olunması prosesi – fotoşəklin əldə edilməsinin ilk praktik üsullarından biri hesab olunur. Daha dəqiq desək, təsvirin əldə olunması və sabitləşdirilməsi prosesi 1820-ci illərin əvvəllərində fransız ixtiraçı Jozef Nisefor Nyeps tərəfindən yaradılıb. Lakin təsviri mis lövhə üzərində əldə edərək sabitləşdirməyə Lui Dager nail olub və proses onun şərəfinə adlandırılıb. Buna görə də dagerotipiya müasir fotoqrafiyanın əsasını qoyan ixtiralardan biri hesab olunur.
Sonrakı illərdə bir çox alim müxtəlif material və kimyəvi maddələrdən istifadə etməklə fotoşəkillərin əldə olunması prosesini təkmilləşdirib. 1861-ci ildə Ceyms Maksvell rəngli fotoşəkil əldə etməyə nail olub. 1981-ci ildə isə “Sony” şirkətinin rəqəmsal kamera ixtira etməsi rəqəmsal fotoşəkillərin çəkilməsinə imkan yaradıb və ənənəvi fotoplyonkadan imtina yolunu açıb. Buna baxmayaraq, bu gün də bir çox peşəkar fotoqraf fəaliyyətində fotoplyonkadan istifadə etməyə üstünlük verir. Rəqəmsal texnologiyalar dövründə isə hər birimiz sonradan üzümüzdə təbəssüm yaradan, bizi kövrəldən və ya heyrətləndirən anları heç bir çətinlik çəkmədən fotoşəkillərlə əbədiləşdirə bilirik.
Təbii ki, fotoqrafiyanı peşə seçən insanların həyatında bu sənətin xüsusi yeri var. Onların əməyini haqlı olaraq sənət adlandırmaq olar. Buna görə də bütün fotoqrafları peşə bayramları münasibətilə təbrik etmək mümkündür.
Ekspertlər də müasir dünyada fotoqrafiyanın xüsusi əhəmiyyət daşıdığını qeyd edirlər. Fotoqrafiya yalnız estetik zövq yaratmır, həm də tarixin mühüm məqamlarını qoruyub saxlamağa kömək edir, sənayenin və elmin müxtəlif sahələrində tətbiq olunur. Buna görə də ayrı-ayrı ölkələrdə və beynəlxalq səviyyədə fotoqrafiya icmalarının inkişafına və dəstəklənməsinə yönəlmiş təşəbbüslər müsbət qarşılanır.
Ümumiyyətlə, Ümumdünya Fotoqrafiya Günü foto çəkməyi və fotoşəkil çəkdirməyi sevən hər kəsin bayramıdır. Bu xüsusiyyət onu rəngarəng və pozitiv günə çevirir. Elə bu gün hər kəs yadda qalan anları və gözəl mənzərələri əbədiləşdirmək üçün fotoçəkiliş vasitəsini əlinə alaraq bu maraqlı dünyaya addım ata bilər.