Universitet və yataqxana: məsafə vacibdirmi? FOTO

Müasir universiteti kampussuz təsəvvür etmək mümkün deyil. Şəxsən özümün gördüyüm Afrika universitetlərində belə, məktəblə kampus yan-yanadır. Bu mümkün olmadıqda isə kampus elə yerdə salınır ki, tələbə ictimai nəqliyyatdan istifadə etməsin. Tələbələrin avtomobillərinə parklanma yeri yaratmağı isə heç bir ciddi ali məktəb düşünmür. 

Bizdə əsas problem sovet konsepsiyasındadır. Azərbaycanda sovet dövründə tikilmiş ali məktəblərin yataqxanaları piyada gedilə bilməyəcək qədər uzaqdır. Elə özümün təhsil aldığım və işlədiyim Azərbaycan Dillər Universitetini götürək.

Bu universitetin bir korpusu Rəşid Behbudov, digəri Təbriz küçəsində yerləşir. Məktəbin qızlar yataqxanası Şərifzadə küçəsində (ATV-nin qarşısı), oğlanlar yataqxanası isə Azadlıq prospektinin Ziya Bünyadov prospekti ilə kəsişməsində, Dövlət Arxivinin arxasındadır. Hazırda hər 2 yataqxanada məcburi köçkünlər məskunlaşıb.  Onların bir qismi doğma yurdlarına qayıdıb. Qalanların da  30 il əvvəl qovulduqları yerlərə qayıtmaları zaman məsələsidir. Bəs sonra?

Təsəvvür edək ki, hər 2 yataqxana boşaldılaraq (o gün çox da uzaqda deyil) yenidən ADU-nun balansına qaytarılıb. Məktəb rəhbərliyi buranı təmir edib tələbələrin ixtiyarına versə tıxacın seyrəlməsinə kömək edəcəkmi?  Birmənalı şəkildə yox. Səbəb də məlumdur.

Təbriz küçəsindəki korpusdan yataqxanaya gedən tələbə 3 marşrutdan istifadə etməlidir (avtobus+metro+avtobus). İndiki qiymətlə 1 tələbənin dərsə gedib-qayıtması üçün 3 manat tələb olunur. Tələbə əlavə olaraq hansısa tədris mərkəzinə və ya kitabxanaya gedəcəyi təqdirdə azı 5 manat xərcləməlidir.  Sovet vaxtındakından fərqli olaraq müasir tələbələr bu cür uzaq yeri seçməyəcək, elə yaxın ərazidə kirayə mənzil axtaracaqlar. 

Ya da tələbə cəlb etmək üçün yataqxanada simvolik qiymət tətbiq edilməlidir. Bu zaman isə, yüzlərlə tələbənin daşınması ictimai nəqliyyatın onsuz da ağır olan yükünü artıracaq.  

Belə bir vəziyyət Bakıdakı əksər ali məktəblər üçün spesifikdir. Yalnız BDU-nun yataqxanası yaxındır ki, onun da tutumu məhduddur. 

Binaların yerləşməsində 60-80 il əvvəl yol verilmiş qüsurlara görə indi hansısa ali məktəbin rəhbərliyini ittiham etmək tamamilə qeyri-obyektiv yanaşma olar. 

Tələbə kontingentinin artması səbəbindən ali məktəblərin çoxunda auditoriya qıtlığının yaranması Polişinelin sirridir. Buna görə də, bəzi ali məktəblərin nisbətən az məskunlaşmış ərazilərə köçürülməsi həm tıxac, həm yataqxana, həm də auditoriya probleminin həllinə kömək edər. Bu zaman tədris binaları, laboratoriya, kitabxana və digər yardımçı tikililər yanaşı olmalıdır ki, tələbənin ictimai nəqliyyatdan istifadə etməsi minimuma ensin. 

Lakin planlı yerləşmə olmadığı təqdirdə isə, heç bir mərkəzdənqaçma tıxac problemini həll etməyəcək. Bu dəfə tıxaclı ərazilər Bakının kənarına doğru yer dəyişəcək, hərəkət daha çətin olacaq. Bir sözlə, elə etməliyik ki qaş düzəldilən yerdə göz çıxarılmasın.

Vüqar Yaşaroğlu