Uşaqlar nə vaxt danışmağa başlamalıdırlar?

Uşaqlar nə vaxt danışmağa başlamalıdırlar? İlk sözü nə vaxt deməlidirlər? İkisözlü, üçsözlü cümlələrə keçid hansı yaş dövrlərinə təsadüf edir?
Bu suallar demək olar ki, bütün anaları düşündürür. Xüsusilə də, yeni ana olmuş qadınlar təcrübəsiz olduqları üçün uşaqlarını başqaları ilə müqayisə edərək, yersiz həyəcanlara yol verirlər.
Elə isə bu həyəcanları aradan qaldırmaq üçün uşaqlarda dilin əsas inkişaf mərhələlərini nəzərdən keçirək:
0-6 ay
Bu dövr daha çox “qığıldama” dövrü kimi məlumdur. Belə ki, bu dövrdə uşaqlar tam sözləri yox, müəyyən hecaları ifadə etməyə çalışırlar.
6-12 ay
Bu dövrdə uşaqlar əsasən hecaları birləşdirməyə çalışırlar. Ətrafda eşitdikləri səsləri təqlid edirlər. Daha çox “ata”, “ana” kimi təkhecalı sözləri ifadə edə bilirlər.
12-18 ay
Artıq sadə və ikisözlü cümlələr qura bilirlər. Məsələn, “Ana gəl”, “Ata al” və s. kimi. Uşaqların bu dövrdəki söz xəzinələri təqribən 5-25 söz arasındadır.
18-24 ay
Bu dövrdə ikisözlü cümlələrin sayı artır və uşaqların söz xəzinələri 25-dən 50-yə qalxır. Artıq onların dedikləri sözləri başa düşmək də çətin deyil.
24-36 ay
Bu dövrdə uşaqlar tərkibində iki və ikidən çox söz olan cümlələr qurmağa başlayırlar. Sözlərdəki hecaların sayı da nisbətən çoxdur. Söz xəzinələri isə orta hesabla 1000-ə yaxındır.
3-5 yaş
“Mən”li cümlələr qurmağa başlayırlar. 5 və daha çox sözlü cümlələr qururlar. Çoxlu suallar verirlər. 5 yaşa doğru söz ehtiyatları təqribən 2000-ə çatır.
Hər uşaq eyni deyil
Bu məsələdə bir şeyi də unutmaq olmaz ki, dilin inkişaf sürəti hər uşaqdan asılı olaraq dəyişir. Ona görə də, yuxarıda göstərilənlər əsasən uşaqlarda dilin inkişafının ümumi mərhələlərini ifadə edir. Əgər yuxarıdakı siyahı ilə uşağınız arasında kiçik fərqlər varsa, bu heç də qorxulu deyil. Yox, əgər fərqlər gözlə görüləcək qədər böyükdürsə, bir mütəxəssislə məsləhətləşməyə ehtiyac var.
Aygün Vəliyeva