Vaşinqton əvəzinə Ankara...

“Tramp marşrutu” yenidən “Zəngəzur dəhlizi”nə çevriləcək

Türkiyənin keçmiş xarici işlər naziri, hazırda hakimiyyətə müxalif mövqedə dayanan Əhməd Davudoğlu yerli televiziya kanallarından birinə verdiyi müsahibədə deyib ki, əgər Azərbaycan ərazi bütövlüyünü bərpa etdikdən sonra Ankara Ermənistanla sərhədin açılmasına və bu ölkə ilə diplomatik münasibətlərin qurulmasına razılıq versəydi, Azərbaycan və Ermənistan liderləri Vaşinqtonda deyil, Ankarada görüşəcək və dəhlizin adı “Tramp” deyil, misal üçün “Ərdoğan” adlandırılacaqdı.

Davudoğlu Ankaranın özünün xarici işlər naziri dövründə Ermənistanla imzalanan İsveçrə protokollarına qayıdılması təşəbbüsü ilə çıxış edib. Davudoğlu ayrıca, Türkiyə-Azərbaycan-Ermənistan üçlü formatının təsis edilməsi vacibliyindən danışıb.

Əhməd Davudoğlunun üçlü format barədə söylədiyinin gələcəkdə reallaşması ehtimalı yüksəkdir, ancaq keçmiş xarici işlər nazirinin o biri açıqlamaları mübahisəlidir. Türkiyə İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra Ermənistanla sərhədi açıb, diplomatik münasibətlər qursaydı belə, İrəvan Bakı ilə dialoqunda Ankaranı vasitəçi olaraq qəbul etməyəcəkdi. Baş nazir Nikol Paşinyan Türkiyə ilə münasibətlərin normallaşmasının tərəfdarıdır, ancaq o belə Prezident İlham Əliyevlə sülh sazişinin mətnini Ankara və ya İstanbulda paraflanmasına razılıq verməzdi.

Vaşinqtondakı razılaşmada Zəngəzur dəhliziylə bağlı ABŞ-ın iştirakı ilə konsorsiumun yaradılması təklif edilib. İrəvan belə bir konsorsimun Türkiyənin rəhbərliyi altında təsis edilməsinə razılıq verməzdi. Buna baxmayaraq, gələcəkdə formalaşacaq konsorsiumda Türkiyə şirkətlərindən birinin iştirakı mümkündür.

Rəsmi Ankara Vaşinqton razılaşmasını dəstəkləsə də, Türkiyədə bu razılaşmayla bağlı tənqidi fikirlər də səslənir. Türkiyədəki bir qrup siyasətçi və ekspert ABŞ-ı imperialist dövlət kimi dəyərləndirir və bu dövlətin İsraildən fərqlənmədiyi qənaətindədir. Buna görə də həmin dairələrdə Amerikanın istənilən təşəbbüsünə tənqidi yanaşılır.

Bizim üçün önəmli Türkiyənin rəsmi qurumlarının baxışıdır. Onların isə Vaşinqton razılaşmasına iradı yoxdur. Bunun dərin səbəbi var. Birincisi, Bakı strateji müttəfqliyə əsaslanaraq Vaşinqtonda üçlü görüşə hazırlıq mərhələsində Ankara ilə məsləhətləşməmiş deyil. İkincisi, Tramp əbədi prezident deyil, zaman gələcək “Tramp marşrutu” yenidən “Zəngəzur dəhlizi”nə çevriləcək və bu yoldan daha çox istifadə edən Türkiyənin bölgədə rolu indikindən daha çox artacaq.