Icma.az
close
up
RU
Vaşinqton təhlükəsizlik yükünü Avropaya ötürür

Vaşinqton təhlükəsizlik yükünü Avropaya ötürür

Bakivaxti saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

ABŞ-Avropa münasibətləri indi klassik müttəfiqlik modelindən daha sərt “yük bölgüsü” mərhələsinə keçir. Ankara NATO sammiti ərəfəsində əsas gündəm budur: Vaşinqton artıq Avropanın təhlükəsizliyini əvvəlki kimi böyük ölçüdə öz üzərində daşımaq istəmir və Avropa dövlətlərindən həm daha çox pul, həm daha çox silah istehsalı, həm də daha çox siyasi məsuliyyət tələb edir.

Bu, həm müdafiə xərclərinin artırılması məsələsidir, həm də transatlantik münasibətlərin fəlsəfəsinin dəyişməsi. ABŞ Avropaya mesaj verir ki, Rusiya təhlükəsi əsasən Avropanın təhlükəsizlik problemidir və Avropa bunun qarşılığında daha ciddi hərbi güc formalaşdırmalıdır. Ankara sammitində müdafiə xərclərinin 2035-ci ilə qədər 5 faizə çatdırılması, müdafiə sənayesinin genişləndirilməsi və Avropanın daha çox əməliyyat məsuliyyəti daşıması əsas müzakirə mövzularındandır. 

Bu mərhələnin ən həssas tərəfi odur ki, ABŞ Avropadan yalnız maliyyə artımı yox, strateji davranış dəyişikliyi istəyir. Yəni Avropa artıq yalnız Vaşinqtonun arxasında dayanan siyasi blok kimi yox, real hərbi güc mərkəzi kimi çıxış etməlidir. ABŞ administrasiyası Avropadakı qüvvə yerləşdirməsinə yenidən baxır və bəzi ekspertlər bunu “burden-shifting”, yəni təhlükəsizlik yükünün Avropaya ötürülməsi kimi izah edirlər. Bu isə Avropada narahatlıq yaradır: əgər ABŞ gələcəkdə Avropadakı hərbi mövcudluğunu azaltsa, NATO-nun çəkindirmə qabiliyyəti necə qorunacaq? Xüsusilə Almaniya, Polşa və Baltik ölkələri müdafiə xərclərini sürətlə artırır, Fransa və Böyük Britaniya isə həm nüvə çəkindirməsi, həm də strateji muxtariyyət məsələsində daha böyük rol iddiasındadır. 

Ukrayna müharibəsi bu münasibətlərin əsas sınaq meydanıdır. Rusiya iyulun 6-da NATO sammiti ərəfəsində Kiyevə ağır raket və dron hücumları edib, bu isə Zelenskinin Ankarada hava hücumundan müdafiə sistemləri, xüsusilə Patriot raketləri ilə bağlı daha sərt çağırışlar etməsinə zəmin yaradır. Avropa ölkələri Ukraynaya dəstəyi davam etdirmək istəsə də, əsas strateji sual dəyişməz qalır: ABŞ olmadan Avropa Ukraynanın təhlükəsizliyini nə qədər təmin edə bilər? Bu baxımdan Ankara sammiti yalnız Ukraynaya yardım toplantısı deyil, Avropanın öz müdafiə qabiliyyətini sübut etməli olduğu siyasi imtahandır. 

İran və Yaxın Şərq faktoru isə ABŞ-Avropa münasibətlərində ikinci böyük təzyiq xəttidir. ABŞ üçün qlobal təhlükəsizlik gündəmi təkcə Rusiya ilə məhdudlaşmır; İran, Qırmızı dəniz, Hörmüz boğazı və Çin faktoru Vaşinqtonun diqqətini bölür. Bu səbəbdən ABŞ Avropadan gözləyir ki, öz qitəsinin müdafiəsində daha çox məsuliyyət götürsün və Vaşinqtonun resurslarını bütünlüklə Avropaya bağlamasın. Avropa isə əksinə, ABŞ-nin Yaxın Şərq və Asiyaya yönəlməsi fonunda öz təhlükəsizliyinin zəifləyə biləcəyindən ehtiyat edir. Beləliklə, NATO daxilində əsas gərginlik “müttəfiqlik qalacaqmı” sualı deyil, “bu müttəfiqlikdə kim nə qədər yük daşıyacaq” sualıdır.

Nəticə etibarilə, ABŞ-Avropa münasibətlərində yeni mərhələ açıq qarşıdurma deyil, amma əvvəlki rahat asılılıq modelinin sonudur. Avropa daha çox silahlanmalı, daha çox istehsal etməli, daha çevik qərar verməli və təhlükəsizlik məsələsində Vaşinqtona tam arxalanmamağı öyrənməlidir. ABŞ isə NATO-dan çıxmadan alyansın içində yeni balans yaratmağa çalışır: Amerika liderliyi qalır, amma hesabın daha böyük hissəsi Avropaya yazılır. Ankara sammitinin əsas siyasi mənası da budur: NATO dağılmır, amma NATO daxilində məsuliyyət bölgüsü kökündən dəyişir.

Alim Nəsirov

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:201
embedMənbə:https://bakivaxti.az
archiveBu xəbər 06 İyul 2026 15:50 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see383

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see352

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see302

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see278

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see275

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see267

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see257

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see249

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see248

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see234

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see225

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see224

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see221

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see217

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see216

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see212

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see211

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see207

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see205

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see197
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri