Vaşinqton Tehran: Yeni müharibə, yoxsa? BAXIŞ BUCAĞI

ABŞ İran obyektlərində uranın zənginləşdirilməsini qəbul etməyə hazırdır

Gələn həftə Qətər ABŞ-ın vitse-prezidenti J.D. Vance ilə İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının rəhbəri Möhsün Rzayi arasında danışıqlara ev sahibliyi edə bilər. Bu barədə 9 noyabrda Türkiyənin Milli Kəşfiyyat Təşkilatının (MİT) rəhbəri İbrahim Kalin məlumat verib. Ərəb mediasının məlumatına görə, müzakirələr ABŞ-ın İranın mülki nüvə proqramını qəbul etməyə hazır olduğu müqavilə layihəsi üzərində qurulub. Bu proqrama, xüsusən də İran obyektlərində uranın 3,67%-ə qədər zənginləşdirilməsi və İranın xaricdəki bank aktivlərinin qismən dondurulması daxildir.

İbrahim Kalin bu açıqlamanı Ankarada keçirilən konfransda çıxışı zamanı verib. O, ABŞ-İran danışıqlarında əsas regional vasitəçilərdən biri olan Qətərin gələn həftə J.D.Vance və Möhsün Rzayi ilə məsləhətləşmələr keçirəcəyini açıqlayıb. İbrahim Kalının qeyd etdiyi kimi, hətta "yerdə" baş verən kiçik bir hərbi insident belə Yaxın Şərqi tammiqyaslı müharibəyə sürükləyə bilər. "Əgər ABŞ və İran arasında bu razılaşma yaxın günlərdə əldə olunarsa, heç bir zərbə mübadiləsi olmayacaq", - deyə Türkiyə kəşfiyyat agentliyinin rəhbəri bildirib.

9 noyabr axşamı Prezident Donald Tramp İran hökumətinin ABŞ ilə razılaşma axtardığına əminliyini ifadə edib. "Mən məhz Yaxın Şərqdəki münaqişəyə diplomatik razılaşma ilə son qoymaq istərdim. Sizə deyə bilərəm ki, İran razılaşma əldə etmək istəyir. Və biz bunun baş verib-verməyəcəyini öyrənəcəyik", - deyə Ağ Ev rəhbəri vurğulayıb. O, əlavə edib ki, regionda müharibəyə son qoymaq bir sıra amillərdən asılı idi. "Biz buna tez və ya qısa müddətdə son qoya bilərik. İndi isə sual budur ki, mən bunu tez bir zamanda edə bilərəmmi, yoxsa yox", - deyə cənab Tramp bildirib.

"Əl-Ərəbiyyə" mənbələrinə görə, Qətər və digər vasitəçi Pakistan hazırda Hörmüz boğazının dərhal açılmasını və İran limanlarına dəniz blokadasının qaldırılmasını tələb edən ABŞ-İran razılaşması layihəsini irəli sürürlər. Təşəbbüs, İranın xarici banklardakı 6 milyarddan 9 milyard dollara qədər aktivlərinin dondurulmasının ləğvi və ABŞ-ın İranın mülki nüvə proqramını saxlamasına və 2015-ci il nüvə sazişində nəzərdə tutulan səviyyəyə qədər uranı müstəqil şəkildə 3,67%-ə qədər zənginləşdirməsinə rəsmi razılıq verməsini əhatə edir. Qətər-Pakistan planına əsasən, İran Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin müfəttişlərinin nüvə obyektlərinə daxil olmasına icazə verməli olacaq.

ABŞ İranın blokadasını sərtləşdirməyə başlayıb

Bu saziş layihəsi, ehtimal ki, Qətərin Baş naziri və xarici işlər naziri Məhəmməd bin Əbdürrəhman Əl-Taninin 9 noyabrda ABŞ-a etdiyi səfərin əsas mövzularından biri olub. O, Ağ Evdə Donald Trampla qapalı görüş keçirib. Lakin Tehran Vaşinqtonla hər hansı əlaqəni təkzib edir. İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi 9 noyabrda ABŞ-ın vitse-prezidenti ilə İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının rəhbəri arasında heç bir görüşün planlaşdırılmadığını bildirib. "Bu fərziyyələr və media xəbərləri tamamilə əsassızdır və belə bir görüşün keçirilməsi planı yoxdur", - deyə İran diplomatiyasının rəhbəri vurğulayıb.

Əraqçi qeyd edib ki, İranla müharibə nə hərbi güc tətbiq etməklə, nə də sanksiyaların sərtləşdirilməsi ilə başa çata bilməz. O bildirib ki, ABŞ-ın yalnız bir seçimi var: İranın tələblərini yerinə yetirmək. Qətərin "The Middle East Eye" nəşrinə verdiyi müsahibədə yüksək vəzifəli İran mənbəsi əlavə edib ki, Tehranın danışıqlar prosesi ilə bağlı heç bir illüziyası yoxdur və yaxın gələcəkdə ABŞ və İsraildən yeni bombardman dalğası gözləyir. Bundan əlavə, İslam Respublikası əvvəlkilərdən daha geniş ola biləcək cavab zərbələri planı hazırlayır. "Tramp yalnız danışıqları başa düşür və biz münaqişənin yeni eskalasiyasının ona baha başa gələcəyinə əmin olmalıyıq", - deyə İran mənbəsi "The Middle East Eye"yə bildirib. "Biz növbəti hərbi kampaniyanın bir hissəsi olaraq Amerika qoşunları tərəfindən İrana hücum etmək üçün istifadə edilən Amerika bazalarına diqqət yetirəcəyik".

V.VƏLİLİ