Vəziyyət nəzarətdən çıxır: Müharibə Xəzərə keçir

ABŞ və İsraillə davam edən münaqişə fonunda İran müharibənin yalnız Hörmüz boğazı ilə məhdudlaşmayacağını, Bab əl-Məndəb boğazı və Xəzər dənizi istiqamətlərinə genişlənə biləcəyini bəyan edib.

Qeyd edək ki, iyulun 25-də Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin pilotsuz uçan aparatlarla  Rusiyanın 12418 layihəli “Molniya” raket katerini vurub.

Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin məlumatına görə, beynəlxalq sanksiyalar altında olan, İranla Rusiya arasında hərbi yük daşımaq üçün istifadə edilən “Port Olya 2” yük gəmisinə zərbə endirilib.

Bundan başqa, “Begey” karqo gəmisi də hücuma məruz qalıb. İrana məxsus gəmiyə zərbə endirməsi nəticəsində dənizçilərdən biri həlak olub.

Ukrayna tərəfi həmin gəmi ilə İrandan Rusiyaya silah və sursat daşındığını bəyan edib. Rəsmi Tehran isə onun ticarət gəmisi olduğunu bildirib.

Eyni zamanda, Ukrayna Silahlı Qüvvələrinə məxsus PUA-lar Rusiyanın Xəzər dənizindəki “Vladimir Filanovski” adına neft yatağına da zərbə endirib. 

Bütün hallarda, Xəzər dənizinin müharibə zonasına çevrilməsi ehtimalı yaranıb. Bu hadisə fonunda İran rəsmiləri və İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) bu hücumun cavabsız qalmayacağını bəyan edib.

İran Xarici İşlər Nazirliyi və İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu baş verənləri qətiyyətlə pisləyib, münaqişənin miqyasının böyüdüyünü qeyd edib. Tehran cavab tədbirləri görmək və qisas almaq hüququnu özündə saxladığını bildirib. 

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi insidentlə əlaqədar Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskini günahlandırıb və bu addımın cavabsız qalmayacağını açıqlayıb. 

İran tərəfinin sözügedən açıqlamaları fonunda Xəzər dənizinin cənub və şimal istiqamətlərində gedən iki böyük müharibənin bütövlükdə hövzəyə yayılması təhlükəsi yaranıb.

Yəni bir tərəfdən, Ukraynanın Rusiyaya məxsus daha uzaq məsafədə yerləşən enerji obyektlərini vurmaq üçün potensialını inkişaf etdirməsi Xəzər dənizindəki neft platformalarına hücumların sayını artıra bilər.

Eləcə də, Ukraynanın son zərbəsi əsas hədəflərdən birinin Rusiya və İran arasında hərbi təhcizatı kəsmək olduğunu göstərir. Əgər 2022-2023-cü illərdə Ukrayna İranın Rusiyaya Xəzər dənizi vasitəsilə “Şahid-136” dronlarının və “Zülfüqar” raketlərinin tədarükünün qarşısını almaqda imkansız idisə, artıq müdafiə sənayesində, xüsusilə dron istehsalında texnoloji irəliləyiş vəziyyəti tamamailə əksinə dəyişib.

İndi Ukrayna Rusiya və İran arasında hərbi təhcizat zəncirini qırmağa çalışır. İranda müharibə başlayandan sonra Rusiya da ixracatçı tərəfə çevrilib.
İsrail Hərbi Hava Qüvvələrinin mart ayında bir neçə dəfə İranın Xəzər dənizindəki silah-sursat daşıyan gəmiləri bombalaması bunu bir daha sübut edir.

Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski “Sky News”-a müsahibəsində İranın çoxdan Ukraynaya hücum etdiyini, Rusiyanı “Şahid” PUA-ları, istehsal texnologiyası və digər silahlar tədarük etdiyini deyib. 

“Müharibənin ilk ilindən İran Rusiyanı yeni bazalar və yeni texnologiyalarla təmin edib. Bunlar “Şahid” dronları idi. Sonra isə lisenziyalar verdilər. Nə etdilər? Bizə hücum etdilərmi? Düşünürəm ki, elədir”.

Zelenski qeyd edib ki, yeni cəbhənin açılmasına icazə verilməməlidir. Lakin həm İranın, həm də Şimali Koreyanın artıq müharibədə faktiki olaraq iştirak etdiyini nəzərə almaq vacibdir.

“Ehtiyatlı olmalıyıq. Bütün hallarda yeni cəbhənin açılmaması üçün hər şeyi etməliyik. Amma dürüst olmalıyıq, iranlılar və Şimali Koreyalılar artıq bizə hücum ediblər”, - Ukrayna Prezidenti belə deyib. 

Zelenskinin açıqlaması İranın Ukraynaya cavab zərbəsinin Kiyevdə nəzərə alındığını göstərir. Bu, Xəzər dənizindəki gəmilərdən raketlərin və PUA-ların buraxılması, yaxud Ukrayna ərazisində qisas məqsədilə müxtəlif partlayışların törədilməsi formasında ola bilər.

Mövcud şəraitdə iki cəbhədə müharibə aparmaq İranın da maraqlarına cavab vermir. Lakin SEPAH-ın və İran XİN-in bəyanatı müharibənin əhatə dairəsinin daha geniş coğrafiyaya yayılacağına dair  proqnozların getdikcə reallığa yaxınlaşmasından xəbər verir. 

Hörmüz boğazının açılmasına dair ABŞ və İran arasında Omanın vasitəçiliyi ilə aparılan qapalı danışıqlar nəticə verməsə, müharibənin genişlənəcəyinə dair rəylər artır.

ABŞ-nin bu məqsədlə quru əməliyyatlarına başlayacağı və İsraili də müharibəyə qoşacağı, İranın isə Yəməndəki husilərin vasitəsiylə Bab əl-Məndəb boğazını bağlayacağı, Küveyt və İraq ərazisindəki ABŞ hərbi bazalarını ələ keçirmək üçün bu ölkələrə qoşun yeridəcəyi ehtimal olunur. 

İranın əsas məqsədi Bab əl-Məndəb boğazından Ədən Körfəzinə və Qırmızı dənizə keçidi bağlamaqla dünya ticarətini bloklamaq və ABŞ-yə daha güclü təzyiq göstərməkdir. Beləliklə, İran əlavə təsir alətlərindən istifadə etməklə dünya ölkələrini öz mövqeyi ilə hesablaşmağa məcbur etmək istəyir.

Bu, ABŞ cəmiyyətində seçkilər öncəsi Donald Trampa daxili təzyiqlərin də artmasına səbəb ola biləcək amil kimi nəzərədən keçirilir. 

Müharibənin Xəzər dənizinə yayılması isə Ukraynada baş verən proseslərlə o qədər bağlı deyil. Rəsmi Tehranın əsas hədəf seçəcəyi obyektlər Ukrayna ərazisindən daha çox Azərbaycanın Xəzərdəki neft yataqları ola bilər.

İran rəsmiləri və ekspertləri dəfələrlə Azərbaycan ərazisində guya ABŞ-nin hərbi bazasının olduğunu iddia edərək bunun qarşılığında neft platformalarına və Bakı-Tiflis-Ceyhan neft kəmərinə zərbə endirməyə çağırıblar.

İran ali liderinin hərbi məsələlər üzrə baş müşaviri Yəhya Rəhum Səfəvinin bu yaxınlarda Azərbaycanda ABŞ-nin və İsrailin hərbi bazalarının olmadığını deməsi indiyə qədər səslənən təxribatçı bəyanatların heç bir əsasının olmadığını təsdiq etdi. 

Lakin dünya bazarında enerji böhranını dərinləşdirmək və Orta Dəhlizin reallaşmasını əngəlləmək üçün Xəzərin Qərbə çıxan enerji arteriyasına hücumlar təşkil edilə, müharibənin sərhədləri şimala doğru genişləndirilə bilər.

 Müşfiq Abdulla    
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: Müharibə Xəzər

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin