Xalqımıza qarşı törədilmiş qanlı faciə ŞƏRH

Azərbaycan xalqının çoxəsrlik tarixində qürurverici qələbələrlə yanaşı, həm də böyük faciələr və kədərli səhifələr mövcuddur. Bu faciələrin ən dəhşətlisi və miqyasına görə ən ağırı, şübhəsiz ki, 1918-ci ilin mart-aprel aylarında Bakı şəhərində və Azərbaycanın digər bölgələrində erməni-bolşevik silahlı dəstələri tərəfindən törədilmiş kütləvi qırğınlardır. Hər il mart ayının 31-ni "Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü" kimi qeyd etməyimiz, sadəcə bir xatırlama deyil, eyni zamanda milli yaddaşın qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi missiyasıdır. 1918-ci ilin əvvəllərində Rusiyada baş verən siyasi xaosdan və Birinci Dünya müharibəsinin yaratdığı gərginlikdən istifadə edən erməni millətçiləri, "Böyük Ermənistan" xülyasını reallaşdırmaq üçün Bakı Kommunası ilə ittifaqa girərək azərbaycanlılara qarşı sistematik bir etnik təmizləmə planını işə saldılar. Martın 30-da axşam saatlarında Bakıda başlanan atışmalar qısa müddətdə dinc əhaliyə qarşı genişmiqyaslı qırğına çevrildi. Bakı Sovetinin rəhbəri Stepan Şaumyanın göstərişi ilə minlərlə silahlı erməni daşnakı, bolşevik bayrağı altında Bakının müsəlman məhəllələrinə hücum etdi. Üç gün davam edən qanlı hadisələr nəticəsində təkcə Bakıda 12 mindən çox soydaşımız amansızlıqla qətlə yetirildi. İnsanlar diri-diri yandırılır, tarixi abidələr, məscidlər və milli mətbuatın mərkəzi olan binalar top atəşinə tutularaq dağıdılırdı. "İsmailiyyə" binasının yandırılması, "Kaspi" qəzetinin mətbəəsinin məhv edilməsi xalqın həm canına, həm də mənəviyyatına vurulan ağır zərbələr idi. Faciə təkcə Bakı ilə məhdudlaşmadı. Soyqırımı aktı qısa müddətdə Şamaxı, Quba, İrəvan, Zəngəzur, Qarabağ, Naxçıvan və Lənkəranı da əhatə etdi. Şamaxıda 7 mindən çox insan məhv edildi, şəhərin qədim məscidləri dağıdıldı. Qubada isə amansızlıq özünün ən pik nöqtəsinə çatdı; burada 160-dan çox kənd yerlə-yeksan edildi, minlərlə dinc sakin qətlə yetirilərək kütləvi məzarlıqlara dolduruldu. 2007-ci ildə Qubada aşkar olunan kütləvi məzarlıq, 1918-ci il hadisələrinin nə dərəcədə vəhşiliklə törədildiyini bütün dünyaya sübut edən maddi dəlildir. Bu qanlı hadisələrə ilk siyasi qiymət Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə verilməyə başlanmışdı. 1918-ci ilin iyulunda yaradılan Fövqəladə Təhqiqat Komissiyası cinayətləri sənədləşdirdi, lakin Cümhuriyyətin süqutu bu prosesi yarımçıq qoydu. Sovet dönəmində isə bu mövzu "xalqlar dostluğu" pərdəsi altında ört-basdır edildi, həqiqətlər tarix kitablarından silindi. Yalnız ümummilli lider Heydər Əliyevin 26 mart 1998-ci il tarixli Fərmanı ilə martın 31-i dövlət səviyyəsində Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü kimi elan edildi. Bu Fərmanla tariximizin qaranlıq qalmış səhifələrinə işıq salındı və erməni şovinizminin cinayətkar mahiyyəti beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılmağa başlandı. Bu gün Azərbaycan güclü və suveren bir dövlət olaraq öz şəhidlərinin ruhunu uca tutur. 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan tarixi Zəfər, bir əsr əvvəl törədilən bu qırğınların və işğalın mənəvi qisası idi. Biz 31 Martı anarkən təkcə kədərlənmirik, həm də bir daha birliyimizi və sayıqlığımızı qorumağın nə dərəcədə vacib olduğunu dərk edirik. Bu faciə, azərbaycanlılara qarşı yönəlmiş planlı soyqırımı siyasətinin ən qanlı xatırlatmasıdır və dünya birliyi tərəfindən bu cinayətlərə ədalətli hüquqi qiymət verilməsi tarixi bir zərurətdir. Soyqırımı qurbanlarının xatirəsi xalqımızın qəlbində əbədi yaşayacaqdır.

Nicat Quliyev

YAP Laçın rayon təşkilatının məsləhətçisi