Xalqımıza qarşı yönələn soyqırımı aktı ŞƏRH

Bəzi tarixlər var ki, onlar sadəcə təqvimdə bir gün deyil – millətin yaddaşına qanla yazılmış, unudulması mümkün olmayan faciələrin simvoludur. 31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü məhz belə bir tarixdir. Bu gün təkcə hüzn günü deyil, həm də susdurulmaq istənilən həqiqətin uca səslə dünyaya çatdırıldığı gündür. Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş bu dəhşətli cinayətlər nə təsadüfi idi, nə də ani hadisələrin nəticəsi. Bu, uzun illər boyu planlaşdırılmış, ideoloji əsaslara söykənən və məqsədli şəkildə həyata keçirilmiş bir siyasətin acı nəticəsi idi. Regionda süni şəkildə yaradılan demoqrafik dəyişikliklər, mifik iddialar üzərində qurulan ekspansionist düşüncə və nifrət ideologiyası sonda qanlı faciələrə gətirib çıxardı.

1918-ci ilin mart-aprel ayları Azərbaycan tarixinin ən qaranlıq səhifələrindən biridir. Həmin günlərdə Bakıdan başlayaraq Azərbaycanın müxtəlif bölgələrinə yayılan qırğın dalğası minlərlə günahsız insanın həyatına son qoydu. Bu, sadəcə silahlı qarşıdurma deyildi – bu, dinc əhaliyə qarşı yönəlmiş amansız soyqırımı idi. Evlər yandırıldı, insanlar diri-diri odlara atıldı, uşaqların, qadınların, qocaların fəryadı göylərə yüksəldi. Şamaxıda, Qubada, Qarabağda, Zəngəzurda, İrəvan torpaqlarında baş verənlər insan təxəyyülünü belə dəhşətə gətirir. Bu torpaqlar yalnız qan görmədi – həm də mədəniyyətin, tarixin, mənəviyyatın məhv edildiyinin şahidi oldu. Bu faciənin ən ağır tərəfi isə onun məqsədli xarakter daşıması idi. İnsanlar yalnız azərbaycanlı olduqları üçün öldürülürdü. Onların kimliyi, dili, dini ölüm hökmünə çevrilmişdi. Tarixin bu qanlı səhifələrində yazılanlar təkcə statistika deyil – bunlar insanlığın itirilmiş anlarıdır. Qubada aşkarlanan kütləvi məzarlıqlar, küt alətlərlə qətlə yetirilmiş insanların qalıqları, başlarına vurulan mismarlar bu vəhşiliyin hansı səviyyəyə çatdığını açıq şəkildə göstərir. Bu cinayətlər yalnız fiziki məhv etmə deyildi. Məscidlərin dağıdılması, məktəblərin yandırılması, qəbiristanlıqların məhv edilməsi – bunların hamısı bir xalqın izlərini silmək cəhdi idi. Bu, yaddaşın məhv edilməsi, tarixdən silinmək istənilən bir millətin faciəsi idi. Ən böyük ədalətsizliklərdən biri isə bu faciələrin uzun illər gizlədilməsi oldu. Sovet dövründə bu hadisələr haqqında danışmaq belə mümkün deyildi. Tarixi sənədlər məhv edildi, şahidlərin səsi boğuldu, həqiqətlər ört-basdır edildi.

Müstəqil Azərbaycanın qurulması ilə bu həqiqətlər yenidən üzə çıxdı. Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi iradəsi ilə 31 Mart hadisələrinə ilk dəfə dövlət səviyyəsində hüquqi və siyasi qiymət verildi. Bu, təkcə bir fərman deyildi – bu, tarixi ədalətin bərpası istiqamətində atılmış qətiyyətli addım idi. Ulu Öndər bu məsuliyyəti belə ifadə edirdi: “Xalqımıza qarşı törədilmiş soyqırımı haqqında həqiqətləri dünya ictimaiyyətinə çatdırmaq hər bir azərbaycanlının müqəddəs borcudur.” Bu sözlər bu gün də öz aktuallığını qoruyur və hər birimizi məsuliyyət qarşısında qoyur. Bu gün mübarizə yalnız keçmişlə bağlı deyil. Bu, həm də həqiqətlə yalanın, ədalətlə saxtakarlığın mübarizəsidir. Uzun illər ərzində aparılan saxta təbliğat nəticəsində dünya ictimaiyyətində formalaşdırılmış yanlış təsəvvürləri dəyişmək asan deyil. Lakin Azərbaycan artıq susan tərəf deyil. Faktlar danışır, sənədlər danışır, kütləvi məzarlıqlar danışır. Qubada aşkar edilən məzarlıq, aparılan elmi tədqiqatlar və toplanmış arxiv materialları bu həqiqətlərin danılmaz sübutudur. Bu gün Azərbaycan dövləti bu həqiqətləri beynəlxalq müstəviyə çıxarır, onları dünyaya çatdırır və ədalətin bərpası uğrunda ardıcıl mübarizə aparır. Müasir dövrdə bu məsələyə yanaşma təkcə tarixi deyil, həm də siyasi xarakter daşıyır. Bu, milli maraqların qorunması, tarixi ədalətin bərpası və gələcək təhlükələrin qarşısının alınması məsələsidir. Cənab Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə bu istiqamətdə aparılan siyasət, yeni faktların üzə çıxarılması, memorial komplekslərin yaradılması və beynəlxalq platformalarda bu məsələnin qaldırılması Azərbaycanın prinsipial mövqeyinin göstəricisidir. Bu mövqe açıqdır və dəyişməzdir: tarix saxtalaşdırıla bilməz. 31 Mart yalnız keçmişin ağrısı deyil. Bu gün həm də yaddaşın, kimliyin və milli birliyin sınağıdır. Unutmaq – itirmək deməkdir. Unutmaq – eyni faciələrin təkrarına yol açmaq deməkdir. Ona görə də bu gün hər bir azərbaycanlı üçün bir çağırışdır: tarixi bilmək, həqiqəti qorumaq və onu dünyaya çatdırmaq. Bu, sadəcə vətəndaşlıq borcu deyil – bu, mənəvi məsuliyyətdir.

31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü bizə bir həqiqəti xatırladır: ədalət gecikə bilər, amma yox olmaz. Həqiqət gizlədilə bilər, amma məhv edilə bilməz. Bu gün Azərbaycan xalqı öz tarixini bilir, öz həqiqətini müdafiə edir və onu dünyaya çatdırmaqda qətiyyətlidir. Bu mübarizə davam edir və davam edəcək. Çünki bu, təkcə keçmişin deyil – gələcəyin məsələsidir. Çünki bu, təkcə tarix deyil – bu, ədalət məsələsidir.

David İbramxəlilov,
YAP Qusar rayon təşkilatının sədri