Xamenei hakimiyyətdən gedir?

ABŞ və Avropa İttifaqı (Aİ) diplomatları İranın gələcək liderliyinə namizədləri müzakirə edirlər. Bəs Ayətullah Xameneidən sonra hakimiyyətə kimlərin gəlmə ehtimalı var?

Politoloq Elçin Xalidbəyli Metbuat.az-a açıqlamasında Qərbdə qurulan planların bu dəfə reallaşmaya biləcəyini deyib:

“ABŞ-nin və Avropa Birliyinin İranda hakimiyyətin dəyişəcəyi ehtimalı üzərindən hansısa namizədləri müzakirə etməsi olduqca vaxtından əvvəl düşünülmüş addımdır. Birincisi, İranda hakimiyyətin mütləq şəkildə dəyişəcəyinə dair heç bir təminat yoxdur. Hazırkı siyasi rejimin nə qədər davam gətirəcəyi də hələlik bəlli deyil. Digər tərəfdən, əgər İranda hakimiyyət dəyişikliyi baş versə, bu, olduqca mürəkkəb və çətin bir situasiyanın yaranmasına səbəb ola bilər. Ölkədə daxili xaos, milli və etnik zəmində toqquşmalar başlaya bilər. Belə vəziyyətdə kənardan bir namizədi gətirib İranın yeni hakimiyyətinə yerləşdirmək asan məsələ deyil və hətta reallaşması qeyri-mümkün görünən bir ssenaridir”.

Politoloqun sözlərinə görə, əgər indiki hakimiyyət devrilərsə və ya müqavimət göstərə bilməzsə, İran uzun müddət siyasi proseslərə qapalı və xaotik bir ölkəyə çevrilə bilər:

“Belə xaos şəraitində nə ABŞ, nə Avropa Birliyi, nə də başqa bir xarici güc yeni hakimiyyətin təmsilçilərini müəyyənləşdirmək imkanına malik olmaya bilər. Digər tərəfdən nəzərə almaq lazımdır ki, hazırda İranda xalq tərəfindən seçilmiş bir prezident mövcuddur və siyasi dəyişiklik baş versə belə, bu prezident və onun komandası idarəçilikdə əsas siyasi qüvvəyə çevrilə bilər. Ən optimal variant da məhz budur. Amma bu halda da rejimin çöküşü fonunda baş verə biləcək xaos və etnik toqquşmalar, prezident və onun komandası üçün ciddi çətinliklər yaradacaq”.

E.Xalidbəyli qeyd edib ki, ABŞ və Avropa Birliyinin İranda yeni hakimiyyəti formalaşdırmaq barədə apardığı müzakirələr həm vaxtsızdır, həm də absurddur:
“Heç bir xarici gücün başqa bir ölkədə yeni hakimiyyəti müəyyən etmək kimi hüququ olmamalıdır. Hər bir xalq öz siyasi taleyini özü müəyyən etməlidir. Bu, xalqların suveren hüququdur. Xaricdən bu prosesə kobud müdaxilə etmək nə faydalı ola bilər, nə də problemi həll edə bilər – əksinə, vəziyyəti daha da qəlizləşdirə bilər. Bu baxımdan, hazırda ABŞ və Avropa Birliyi diplomatları belə spekulyasiyalarla deyil, bölgəni dərin xaosa sürükləyə biləcək İran-İsrail müharibəsinin qarşısını almağın yolları üzərində düşünməlidirlər. Bu, həm İran, həm İsrail, həm Yaxın Şərqin digər ölkələri, həm də bütövlükdə dünya üçün daha faydalı olar”.

Sevinc İbrahimzadə / Metbuat.az