Xərçəngin müalicəsində yenilik

Alimlər əvvəlcə kimyaterapiya, cərrahiyyə və ya radiasiyaya etibar etmədən xərçəng hüceyrələrini məhv etməyin bir yolunu tapmış ola bilərlər.

Modern.az xarici KİV-ə istinadla xəbər verir ki, bu müalicə metodu “molekulyar çəkic” adlanır, yalnız işığa və yaxşı qurulmuş tibbi molekula əsaslanır.

Texnika aminosianin molekullarından - tibbi görüntüləmədə artıq geniş istifadə olunan sintetik boyalardan istifadə etməyi və onları yaxın infraqırmızı işıqla stimullaşdırmağı əhatə edir. Bu, onların saniyədə təxminən 40 trilyon yırğalanma ilə sinxron titrəməsinə səbəb olur ki, bu da xərçəng hüceyrəsinin membranını fiziki olaraq parçalayacaq qədər sürətlidir. Prosedur hətta aşağı dozalarda belə xərçəng hüceyrələrini bir neçə dəqiqə ərzində məhv edə bilər.

“Molekulyar çəkic” texnikasından istifadə edərək aparılan ilk təcrübələrin nəticələri 2023-cü ilin sonunda Rays Universiteti, Texas A&M və Texas Universitetindən bir qrup tərəfindən “Nature Chemistry” jurnalında dərc edilmişdi.

Təcrübələr laboratoriya şəraitində xərçəng hüceyrələrini məhv etməkdə 99 faiz uğur nisbəti nümayiş etdirib. Melanoma siçan modellərində heyvanların yarısı xərçəngdən xilas olub. O vaxtdan bəri, tədqiqatçılardan biri, Rays Universitetinin kimyaçısı Ceyms Tur həmkarları ilə birlikdə bu yanaşmanı genişləndirib. 2024-cü ilin sonlarında tədqiqatçılar “Advanced Science” jurnalında “molekulyar çəkiclərin” inkişafındakı bir çox fərqli variasiyanı təsvir edən araşdırmanın nəticələrini dərc ediblər və bu da müxtəlif xərçəng növlərini daha dəqiqliklə hədəf almağa imkan verib.

Alimlər hesab edirlər ki, bu mexaniki bir texnika olduğundan, xərçəng hüceyrələrinin müqavimət göstərməsi ehtimalı azdır. Rays Universitetindən kimyaçı Siseron Ayala-Orozko deyib: “Bu tədqiqat molekulyar miqyasda mexaniki qüvvələrdən istifadə edərək xərçəngi müalicə etməyin fərqli bir metodu haqqındadır. Yeni metod əvvəllər hazırlanmış “Feringa” tipli mühərriklər adlanan xərçəngi öldürən molekulyar maşın növünün təkmilləşdirilməsidir və bu da problemli hüceyrələrin strukturlarını poza bilər”.(AzərTAc)