Xəzərdə nələr baş verir? Rəsmi açıqlama gündəmi qarışdırdı

Rusiya Elmlər Akademiyasının məlumatına görə, son vaxtlar Xəzər dənizinin səviyyəsi enir və yeni adalar yaranır. Araşdırmalar nəticəsində həm mövcud, həm də yeni formalaşan adalarda sahil xəttinin genişləndiyi müəyyən edilib.

Bəs Xəzəri gözləyən ən pis ssenari nədir?

Globalinfo.az-a danışan coğrafiya üzrə fəlsəfə doktoru Rövşən Abbasov bildirib ki, Xəzər dənizinin səviyyəsinin geri çəkilməsi 1995-ci ildən bu günə qədər fasiləsiz davam edir:

“Xırda istisnalar nəzərə alınmasa, dənizin səviyyəsi 1995-ci illə müqayisədə təxminən 4 metr azalıb. Səviyyə -25,5 metrdən -29 metri keçib. Hazırda da azalmanın davam edəcəyi gözlənilir. Elmi proqnozlara əsasən, iqlim dəyişikliklərinin təsiri nəticəsində Xəzərə tökülən çayların suyu azalır, eyni zamanda dənizin səthindən buxarlanma artır. Bu proseslərin fonunda yeni adalar yaranır, mövcud adaların isə sahəsi genişlənir. Bir çox ərazilərdə iri quru sahələrinin meydana çıxması biomüxtəlifliyə, dənizin ekologiyasına və sahildə yaşayan insanların gündəlik həyatına ciddi təhlükə yaradır”.

Rövşən Abbasov

R.Abbasov qeyd edib ki, son dövrlərdə güclü yağışlar nəticəsində Xəzərin səviyyəsində 1-2 santimetrlik cüzi artım olub:

“Əgər bu cür yağıntılar yaxın 5-10 il ərzində davam edərsə, Xəzərə daxil olan suyun həcmi arta və nəticədə dənizin səviyyəsində müəyyən yüksəliş baş verə bilər. Hazırkı vəziyyətdə Xəzər dənizinin səviyyəsinin azalması Azərbaycanda müxtəlif tədbirlərinin həyata keçirilməsini zəruri edir. Ən vacib məsələlərdən biri sahil icmalarının həyat tərzini yeni reallığa uyğunlaşdırmasıdır. Əvvəllər insanların gəliri balıqçılıq və Xəzərlə bağlı digər fəaliyyətlərdən formalaşırdısa, indi həmin imkanlar xeyli məhdudlaşıb. Bir çox turizm obyektləri artıq dənizdən uzaqda qalıb və əvvəlki kimi fəaliyyət göstərə bilmir. Buna görə də uyğunlaşma tədbirlərinin görülməsi vacibdir.

İlk növbədə Xəzərin geri çəkilən ərazilərində yaşıllıqların salınmalı və sahilyanı zonalar yeni təyinat üzrə planlaşdırılmalıdır. Ancaq sahil xəttinin geri çəkilməsi yeni ərazilərdə tikinti aparılması anlamına gəlməməlidir. Bu, çox təhlükəli ola bilər. Əksinə, gələcəkdə Xəzərin səviyyəsinin yenidən dəyişə biləcəyini nəzərə almaq lazımdır”.