Xidmət zamanı sizdən pul tələb edilərsə, bu sənədi istəyin Açıqlama
Demokrat.az saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.
Vətəndaşların müxtəlif xidmətlərdən istifadə edərkən rəsmi qiymətdən əlavə pul ödəməsi ilə bağlı şikayətlər vaxtaşırı gündəmə gəlir. Bir sıra sahələrdə "əlavə ödəniş" adı ilə istənilən məbləğlərin nə dərəcədə qanuni olması sual doğurur.
Dövlət və ya özəl qurumlarda rəsmi haqqdan əlavə pul tələb edilməsi hansı hallarda qanunidir?
Hüquqşünas Elnur Məmmədov Demokrat.az-a açıqlamasında bildirib ki, vətəndaşların müxtəlif dövlət və özəl xidmətlərdən istifadə zamanı rəsmi ödənişdən əlavə pul tələbi ilə qarşılaşması hüquqi baxımdan ciddi suallar yaradır:
“Hüquqi baxımdan hər hansı əlavə ödənişin qanuni hesab edilməsi üçün onun konkret hüquqi əsası olmalıdır. Belə ödəniş qanunvericilikdə nəzərdə tutulduqda, təsdiq edilmiş tarifə əsaslandıqda, müqavilədə əvvəlcədən müəyyən edildikdə və ya vətəndaşın ayrıca seçdiyi əlavə xidmətin qarşılığı olduqda qanuni sayıla bilər. Dövlət qurumlarında isə vəziyyət daha fərqlidir. Dövlət xidmətinin göstərilməsi üçün müəyyən edilmiş rəsmi ödənişdən əlavə əməkdaşın öz təşəbbüsü ilə vətəndaşdan əlavə məbləğ tələb etməsi yolverilməzdir. Xidmətin göstərilməsi, sənədin verilməsi, növbənin irəli çəkilməsi və ya digər xidməti hərəkətin həyata keçirilməsi müqabilində şəxsi qaydada pul tələb olunması qanuni xidmət haqqı hesab edilə bilməz. Konkret hallardan asılı olaraq belə hərəkətlər hüquqi məsuliyyət məsələsi yarada bilər. Səhiyyə sahəsində əsas meyar xidmətin hüquqi statusudur. İcbari tibbi sığorta çərçivəsində qarşılanan xidmətlər üçün tibb işçisinin şəxsi qaydada əlavə pul tələb etməsi ilə qanunvericilikdə nəzərdə tutulan ödənişli və ya əlavə tibbi xidmət arasında fərq qoyulmalıdır. Əgər ödəniş rəsmi tarifə və ya qanuni mexanizmə əsaslanırsa, vətəndaşa bununla bağlı müvafiq məlumat və ödənişi təsdiq edən sənəd təqdim edilməlidir. Təhsil müəssisələrində də eyni prinsip tətbiq olunur. Ödənişli təhsil və ya qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş əlavə xidmətlər üçün haqq tələb edilə bilər. Lakin şagirdin və ya tələbənin əsas təhsil xidmətindən yararlanması, qiymətləndirilməsi, imtahana buraxılması və digər hüquqlarının təmin edilməsi üçün qeyri-rəsmi şəkildə pul tələb olunması ayrıca hüquqi qiymətləndirmə tələb edir”.
Elnur Məmmədov qeyd edib ki, özəl müəssisələrdə xidmətlərin qiyməti müqavilə əsasında müəyyən edilə bilər:
“Lakin xidmətin qiyməti və əlavə ödənişlər barədə istehlakçı əvvəlcədən məlumatlandırılmalı, ödənişin hansı xidmətə görə tutulduğu aydın göstərilməlidir. Müəssisənin özəl olması əməkdaşa müştəridən rəsmi qiymətdən kənar, şəxsi qaydada pul tələb etmək hüququ vermir. Eyni zamanda, ödənişin “ianə”, “könüllü yardım”, “fond pulu” və ya “təşəkkür” adlandırılması da onun avtomatik olaraq qanuni olması demək deyil. Əgər vətəndaş həmin məbləği ödəmədikdə ona xidmət göstərilməyəcəyi, sənədinin verilməyəcəyi və ya digər hüququnun məhdudlaşdırılacağı bildirilirsə, belə ödənişin həqiqətən könüllü olub-olmaması sual doğurur. Belə hallarla qarşılaşan vətəndaş ilk növbədə ödənişin hansı qanun və ya normativ akt əsasında tələb edildiyini, məbləğin rəsmi tarifdə nəzərdə tutulub-tutulmadığını və ödəniş müqabilində rəsmi qəbz təqdim ediləcəyini dəqiqləşdirə bilər. Rəsmi ödənişdən əlavə tələb olunan hər bir məbləğ avtomatik olaraq qanunsuz hesab edilmir. Lakin belə ödənişin qanuni olması üçün onun hüquqi əsası, konkret xidmətlə əlaqəsi və rəsmi ödəniş mexanizmi olmalıdır. Qanuni əsas olmadan, xüsusilə vətəndaşın xidmət almaq hüququnu həmin ödənişlə şərtləndirməklə pul tələb edilməsi isə yolverilməzdir”.
Fidan Hacızadə
Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
Dövlət və ya özəl qurumlarda rəsmi haqqdan əlavə pul tələb edilməsi hansı hallarda qanunidir?
Hüquqşünas Elnur Məmmədov Demokrat.az-a açıqlamasında bildirib ki, vətəndaşların müxtəlif dövlət və özəl xidmətlərdən istifadə zamanı rəsmi ödənişdən əlavə pul tələbi ilə qarşılaşması hüquqi baxımdan ciddi suallar yaradır:
“Hüquqi baxımdan hər hansı əlavə ödənişin qanuni hesab edilməsi üçün onun konkret hüquqi əsası olmalıdır. Belə ödəniş qanunvericilikdə nəzərdə tutulduqda, təsdiq edilmiş tarifə əsaslandıqda, müqavilədə əvvəlcədən müəyyən edildikdə və ya vətəndaşın ayrıca seçdiyi əlavə xidmətin qarşılığı olduqda qanuni sayıla bilər. Dövlət qurumlarında isə vəziyyət daha fərqlidir. Dövlət xidmətinin göstərilməsi üçün müəyyən edilmiş rəsmi ödənişdən əlavə əməkdaşın öz təşəbbüsü ilə vətəndaşdan əlavə məbləğ tələb etməsi yolverilməzdir. Xidmətin göstərilməsi, sənədin verilməsi, növbənin irəli çəkilməsi və ya digər xidməti hərəkətin həyata keçirilməsi müqabilində şəxsi qaydada pul tələb olunması qanuni xidmət haqqı hesab edilə bilməz. Konkret hallardan asılı olaraq belə hərəkətlər hüquqi məsuliyyət məsələsi yarada bilər. Səhiyyə sahəsində əsas meyar xidmətin hüquqi statusudur. İcbari tibbi sığorta çərçivəsində qarşılanan xidmətlər üçün tibb işçisinin şəxsi qaydada əlavə pul tələb etməsi ilə qanunvericilikdə nəzərdə tutulan ödənişli və ya əlavə tibbi xidmət arasında fərq qoyulmalıdır. Əgər ödəniş rəsmi tarifə və ya qanuni mexanizmə əsaslanırsa, vətəndaşa bununla bağlı müvafiq məlumat və ödənişi təsdiq edən sənəd təqdim edilməlidir. Təhsil müəssisələrində də eyni prinsip tətbiq olunur. Ödənişli təhsil və ya qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş əlavə xidmətlər üçün haqq tələb edilə bilər. Lakin şagirdin və ya tələbənin əsas təhsil xidmətindən yararlanması, qiymətləndirilməsi, imtahana buraxılması və digər hüquqlarının təmin edilməsi üçün qeyri-rəsmi şəkildə pul tələb olunması ayrıca hüquqi qiymətləndirmə tələb edir”.
Elnur Məmmədov qeyd edib ki, özəl müəssisələrdə xidmətlərin qiyməti müqavilə əsasında müəyyən edilə bilər:
“Lakin xidmətin qiyməti və əlavə ödənişlər barədə istehlakçı əvvəlcədən məlumatlandırılmalı, ödənişin hansı xidmətə görə tutulduğu aydın göstərilməlidir. Müəssisənin özəl olması əməkdaşa müştəridən rəsmi qiymətdən kənar, şəxsi qaydada pul tələb etmək hüququ vermir. Eyni zamanda, ödənişin “ianə”, “könüllü yardım”, “fond pulu” və ya “təşəkkür” adlandırılması da onun avtomatik olaraq qanuni olması demək deyil. Əgər vətəndaş həmin məbləği ödəmədikdə ona xidmət göstərilməyəcəyi, sənədinin verilməyəcəyi və ya digər hüququnun məhdudlaşdırılacağı bildirilirsə, belə ödənişin həqiqətən könüllü olub-olmaması sual doğurur. Belə hallarla qarşılaşan vətəndaş ilk növbədə ödənişin hansı qanun və ya normativ akt əsasında tələb edildiyini, məbləğin rəsmi tarifdə nəzərdə tutulub-tutulmadığını və ödəniş müqabilində rəsmi qəbz təqdim ediləcəyini dəqiqləşdirə bilər. Rəsmi ödənişdən əlavə tələb olunan hər bir məbləğ avtomatik olaraq qanunsuz hesab edilmir. Lakin belə ödənişin qanuni olması üçün onun hüquqi əsası, konkret xidmətlə əlaqəsi və rəsmi ödəniş mexanizmi olmalıdır. Qanuni əsas olmadan, xüsusilə vətəndaşın xidmət almaq hüququnu həmin ödənişlə şərtləndirməklə pul tələb edilməsi isə yolverilməzdir”.
Fidan Hacızadə
Bu mövzuda digər xəbərlər:Bu xidmət artıq ödənişsiz ola bilər Açıqlama
15 İyul 2026 21:38
Hərbi xidmət müddəti azaldılacaq? Rəsmi açıqlama
27 İyun 2026 10:42
Hərbi xidmət müddəti azaldılır? Səfərbərlik Xidmətindən açıqlama
17 Dekabr 2024 10:36
Hansı özəl klinikalar onkoloji xidmət göstərəcək? Nazirdən açıqlama
26 Fevral 2026 12:17
Azərbaycanda alternativ hərbi xidmət barədə qanun işə düşür? Açıqlama
16 Sentyabr 2025 11:59
Baxış sayı:102
Bu xəbər 10 Avqust 2026 17:04 mənbədən arxivləşdirilmişdir



Daxil ol
Online Xəbərlər
Xəbərlər
Hava
Maqnit qasırğaları
Namaz təqvimi
Kalori kalkulyatoru
Qiymətli metallar
Valyuta konvertoru
Kredit Kalkulyatoru
Kriptovalyuta
Bürclər
Sual - Cavab
İnternet sürətini yoxla
Neftin Qiyməti
Azərbaycan Radiosu
Azərbaycan televiziyası
Haqqımızda
TDSMedia © 2026 Bütün hüquqlar qorunur







Günün ən çox oxunanları



















