Xocalı həm faciə, həm də sarsılmaz iradənin simvoludur ŞƏRH

1992-ci ilin fevralında baş verən faciəli hadisələrdən sonra Xocalı şəhəri təkcə hərbi baxımdan işğal olunmadı, həm də fiziki və mənəvi cəhətdən tamamilə dağıdıldı. Uzun illər ərzində qurulub inkişaf edən, minlərlə insanın doğulub boya-başa çatdığı bu şəhər bir gecənin içində xarabalığa çevrildi.

İşğal nəticəsində yaşayış evləri, məktəblər, uşaq bağçaları, xəstəxana və digər sosial obyektlər dağıdıldı. Şəhərin infrastrukturu – elektrik xətləri, yollar, rabitə sistemi – sıradan çıxarıldı. Xocalı faktiki olaraq xəritədən silinmiş bir məkana çevrildi. Bu dağıntılar yalnız binaların uçurulması deyildi; burada insanların xatirələri, arzuları və gələcək planları da məhv edildi.

Faciədən sağ çıxan sakinlər doğma yurd-yuvalarını tərk etmək məcburiyyətində qaldılar və uzun illər məcburi köçkün həyatı yaşadılar. Onların hər biri üçün Xocalı yalnız bir yaşayış məntəqəsi deyil, uşaqlıq xatirələrinin, ailə ocağının və doğmalığın simvolu idi. İşğal nəticəsində həmin bağ qırıldı, şəhər səssizliyə büründü.

Xocalının dağıdılması beynəlxalq humanitar hüququn prinsiplərinə zidd idi. Mülki infrastruktura və əhaliyə qarşı yönəlmiş zorakılıq aktları şəhərin tamamilə viran qalmasına səbəb oldu. Uzun illər ərzində baxımsız qalan evlər və ictimai binalar təbii aşınmaya məruz qalaraq daha da yararsız vəziyyətə düşdü.

Lakin şəhərin fiziki baxımdan dağıdılması onun mənəvi olaraq yox olması demək deyil. Xocalı Azərbaycan xalqının kollektiv yaddaşında yaşayır. Bu ad artıq bir şəhərdən daha çox məna daşıyır – o, həm faciənin, həm də sarsılmaz iradənin simvoludur.

Bu gün Xocalının taleyi Azərbaycan tarixinin ən ağrılı səhifələrindən biri kimi xatırlanır. Şəhərin yenidən dirçəlməsi, bərpası və əvvəlki həyatına qovuşması isə həm ədalətin, həm də tarixi yaddaşın bərpası deməkdir. Xarabalığa çevrilmiş bir şəhərin hekayəsi, əslində, bir xalqın yaddaşında yaşayan ümid və qayıdış arzusunun hekayəsidir.

Toğrul Rəhimli

YAP Sədərək rayon təşkilatının mühasibi