Icma.az
close
up
RU
Xomeyninin otağı kasıb təsiri bağışlasa da... İlkin Rüstəmzadənin oxuculara hörmətsizliyi

Xomeyninin otağı kasıb təsiri bağışlasa da... İlkin Rüstəmzadənin oxuculara hörmətsizliyi

Kulis.az portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Kulis.az Rasim Qaracanın İlkin Rüstəmzadənin "Bahar mehi" romanı haqqında yazısını təqdim edir.

"İlkin Rüstəmzadənin "Bahar Mehi" romanını birnəfəsə oxudum, möhtəşəmdir, mütləq film çəkilməlidir bu əsərə” - bilirəm, müəllifin məndən gözlədiyi bunlar deyil və mən də yalançı təriflə ədəbiyyatda kövrək addımlarını atan dostumu yuxuya verənlərdən olmaq istəmirəm. Böyük zəhmətin və gərgin əməyin nəticəsində yazılmış bir əsər olduğu şübhəsizdir. Lakin tənqidi cəhətləri də yox deyildir. Bunları mümkün qədər qısa şəkildə yazmağa çalışacam, ümid edirəm, müəllif üçün faydalı olacaqdır.

1. Roman Azərbaycan ədəbiyyatı üçün ənənəvi olmayan mövzuda yazılıb, başqa bir ölkədə - İranda cərəyan edən tarixi hadisələri əks etdirir. Belə mövzunun öhdəsindən gəlmək yazardan dərin bilik tələb edir. Romanda müasir İran tarixinin, az qala, 100 illik bir dövrünün yığcam xronikasını izləmək mümkündür. Əsəri nisbətən oxunaqlı edən süjetə sevgi hadisəsinin daxil edilməsidir. Nisbətən ona görə deyirəm ki, bu sevgi hadisəsi dolğun və təfərrüatlı deyil. Müəllif sevgi motivinin romanın bədiyyat gücünü artırdığını ya başa düşməyib, ya da önəm verməyib. Nəticədə süjet yetəri qədər quru alınıb. Qadın obrazlarının demək olar ki, yoxluğu mətnin palitrasını qara və boz rənglərə bürüyüb, romanın gender balansı düzgün qurulmayıb. Bu baxımdan, nə qədər maraqlı və dramatik hadisələr olsa da, oxucu bir yerdə ölüm, qan, işgəncə, mübarizə söhbətlərindən yorulur.

2. Müəllif hadisələri təqdimetmənin orijinal quruluşunu tapıb, hər fəsildə hadisələr zamanca gah irəli və gah da geriyə gedir, sanıram, bu struktur romanı maraqlı etməkdən ötrü ustalıqla tapılıb.

3. Roman xaraktercə iki fərqli üslubda yazılıb, bəzi fəsillər demək olar ki, tamamilə sənədlidir, bu hissələri bir məqalə oxuyurmuş kimi oxuyursan, bilməyənlər üçün bu hissələr əlbəttə, maraqlıdır, xüsusən, Müsəddiqin hakimiyyət dövrü, ingilislərin təzyiqi sayəsində hakimiyyətdən düşməsi və İranın sonrakı faciələrinə səbəb olan hadisələrin təsviri (27 səh.) sənədli xarakterlidir, mənim fikrimcə, çox uzadılıb. Bəzi hissələr isə ədəbi-bədii səciyyədədir.

Sənədli fəsillərdə yazarın qələminin (klaviaturasının) sürəti bədii fəsillərdə olduğundan daha sürətlidir. Açıq-aşkar hiss olunur ki, müəllif bədii hissələri yazmaqda çətinlik çəkir, təfərrüatlara vara bilmir, loru dildə desək, söhbəti tezbazar bağlamağa çalışır. Sənədli fəsillərdə isə qol-qanad açır, aşıb-daşır.

4. Bəzi gözəl cümlələr:

- Dəli olduğumu dərk edə-edə dəli olurdum...

- Rəhbərin (Xomeyninin) otağı zahirən kasıb təsiri bağışlasa da, etiraf etməliyəm ki, həm də gələn qonağı karıxdıran zəhmli atmosferi vardı. Adama çarəsizliyini, qarşındakı şəxsin mərhəmətindən asılı, bütün gücün ona məxsus olduğunu hiss etdirən, kasıb görünüşü qədər də əzəmətli aurası vardı.

-(Xomeyninin dilindən): "Və əgər düşmən olarsa ən təhlükəlilərdən biri olacağına şübhə etmədiyim bir adama öz əllərimlə düşmən olmaq üçün ən uyğun şərtləri verməyimi təklif edirsən mənə?"

Ümumən, müəllif əsas qəhrəmanın İran dövlət başçısı Xomeyni ilə görüş səhnəsi uğurlu qələmə alıb.

5. Əsərdə adı çəkilən əsas qəhrəmanların portret cizgiləri alayarımçıqdır, personajları xarakterizə edən, onları ümumi, boz ifadələrin bulanıq pərdəsi arxasından aydınlığa çıxaran təsvirlər demək olar ki, yoxdur. Məsələn, əsərdə əsas qəhrəmanın sevgilisi Zöhrə demək olar ki, danışmır. İlk tanış olanda başını aşağı-yuxarı sallayaraq razılıq verir, 20 il ayrılıqdan sonra iki sevgili görüşərkən yenə susurlar:

"Mən öndə, o, arxada yeriməyə başladıq. Demək olar ki, danışmırdıq".

20 illik ayrılıqdan sonra görüşən sevgililər üçün, ən azı, 27 səhifəlik təsvir və dialoq olmalıydı, sanıram, keçilmiş mübarizə yolu onlara bu haqqı verirdi. Lakin sadəcə, bu cümlələr var:

"Yatağımıza girdik və səhərə qədər sevişdik. O artıq mənim qadınım idi".

Əsərin kulminasiya nöqtəsində təsvirlərin bu cür qısırlaşması oxucuya hörmətsizlikdən başqa bir şey deyil.

6. Danışılan hekayətin fokus mərkəzi zahirən Qırmızı Sarıqlı gerilla ilə Zöhrə adlı qızın sevgi hadisəsi üzərindədir - siyasi proseslər onları ayrı salır, uzun illərdən, həbs həyatı və işgəncələrdən sonra qovuşa bilirlər və İsveçə köçüb orada xoşbəxt yaşayırlar.
Lakin müəllif bu xəttin emosional gücünü yetərincə qiymətləndirə bilməyib, əsərin sənədli bölümlərinə daha çox diqqət ayırıb, demək olar, bütün gücünü buna xərcləyib.
Kompozisiyasındakı bu qüsur, sanıram, romanın dəyərini yarıbayarı azaldıb. Bu cəhət əsərin tələm-tələsik yazıldığı təəssüratı doğurur.

"Avatar canlı konsert"i nümayiş olunacaq Həsən Kürün son vəziyyəti - Açıqlama Oskar mükafatlı aktrisa rejissorluq edəcək
Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:161
embedMənbə:https://kulis.az
archiveBu xəbər 12 Mart 2025 09:03 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see414

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see322

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see305

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see293

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see281

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see275

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see271

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see261

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see243

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see241

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see235

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see235

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see235

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see234

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see229

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see222

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see222

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see214

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see187

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see183
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri