Xüsusi xidmət orqanlarımız beynəlxalq arenada ŞƏRH

Dünya təhlükəsizlik sisteminin sürətlə dəyişdiyi bir dövrdən keçirik. Terrorçuluq artıq yalnız müəyyən bir ərazidə fəaliyyət göstərən silahlı qrupların problemi deyil. Kiberhücumlar, maliyyə şəbəkələri, radikallaşma, pilotsuz texnologiyalar, transmilli cinayətkarlıq və informasiya müharibələri təhlükəsizlik anlayışını tamamilə yeni mərhələyə çıxarıb.

Belə bir şəraitdə Bakıda 100-dən artıq ölkənin xüsusi xidmət orqanlarının rəhbərlərinin və yüksək səviyyəli nümayəndələrinin bir araya gəlməsi sadəcə növbəti beynəlxalq tədbir kimi qiymətləndirilməməlidir. IV Bakı Təhlükəsizlik Forumu Azərbaycanın beynəlxalq təhlükəsizlik gündəliyində getdikcə daha ciddi mövqeyə sahib olduğunu göstərən mühüm platformadır.

Məncə, burada ən vacib məqamlardan biri forumun məhz Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin təşkilatçılığı ilə keçirilməsidir.

Çünki xüsusi xidmət orqanlarının fəaliyyəti çox zaman ictimaiyyətə yalnız nəticələr üzərindən görünür. Qarşısı alınan terror aktı, ifşa edilən casusluq şəbəkəsi, zərərsizləşdirilən qanunsuz silahlı qrup və ya aşkarlanan transmilli cinayət mexanizmi xəbərlərə çevrilir. Halbuki bu nəticələrin arxasında aylarla, bəzən illərlə davam edən əməliyyat-axtarış tədbirləri, informasiya mübadiləsi, analitik iş və beynəlxalq əməkdaşlıq dayanır.

Azərbaycanın xüsusi xidmət orqanlarının əsas üstünlüklərindən biri də məhz bu istiqamətlərin kompleks şəkildə qurulmasıdır.

DTX-nin beynəlxalq təhlükəsizlik platformasındakı çəkisi artır

IV Bakı Təhlükəsizlik Forumunda 100-dən artıq ölkənin xüsusi xidmət orqanlarının nümayəndələrinin iştirakı özü-özlüyündə ciddi göstəricidir.

Belə tədbirlərdə hər ölkə ilə əməkdaşlıq etmək, eyni masada müxtəlif təhlükəsizlik strukturlarını bir araya gətirmək asan məsələ deyil. Bunun üçün təşkilatçı dövlətə və onun təhlükəsizlik institutlarına etimad lazımdır.

Azərbaycanın bu forumu artıq dördüncü dəfə keçirməsi göstərir ki, Bakı təhlükəsizlik məsələlərinin müzakirəsində təsadüfi deyil, ardıcıl və sistemli platforma formalaşdırıb.

DTX rəisi general-polkovnik Əli Nağıyevin çıxışında səsləndirilən fikirlər də məhz bu reallığa diqqət çəkir. Təhlükəsizliyin yalnız sərhədlərin qorunmasından ibarət olmadığı, müasir çağırışların dövlətlərdən daha sıx əməkdaşlıq tələb etdiyi artıq danılmaz faktdır.

Bu baxımdan Azərbaycanın mövqeyi kifayət qədər aydındır: təhlükə sərhəd tanımırsa, ona qarşı mübarizə də yalnız bir dövlətin çərçivəsində aparıla bilməz.

Azərbaycanın öz təhlükəsizlik təcrübəsi var

Azərbaycanın bu məsələdə söz deməsi təsadüfi deyil.

Ölkəmiz uzun illər ərzində terrorçuluq, separatizm, transmilli cinayətkarlıq və digər təhlükəsizlik təhdidləri ilə üz-üzə qalıb. Buna görə də Azərbaycan xüsusi xidmət orqanlarının əldə etdiyi əməliyyat təcrübəsi yalnız nəzəri xarakter daşımır.

Bu təcrübə real təhlükələrlə mübarizə şəraitində formalaşıb.

Azərbaycan xüsusi xidmətlərinin fəaliyyəti nəticəsində müxtəlif dövrlərdə terrorçuluq və ekstremizm təhdidlərinin qarşısının alınması, casusluq fəaliyyətlərinin ifşası, dövlət təhlükəsizliyinə yönələn təhdidlərin zərərsizləşdirilməsi istiqamətində mühüm nəticələr əldə olunub.

Bu gün isə həmin təcrübənin beynəlxalq tərəfdaşlarla bölüşdürülməsi Azərbaycanın təhlükəsizlik sisteminin başqa bir mərhələyə keçdiyini göstərir.

Artıq söhbət yalnız Azərbaycanın öz təhlükəsizliyindən getmir. Azərbaycan eyni zamanda regional və beynəlxalq təhlükəsizlik mexanizmlərinin formalaşdırılmasında fəal iştirak edən ölkələrdən birinə çevrilir.

CTIES – sadəcə texniki platforma deyil

Forum çərçivəsində BMT-nin Terrorçuluğa Qarşı Mübarizə Ofisi ilə birgə keçirilən yan tədbir də xüsusi diqqət çəkir.

Antiterror Məlumat Mübadiləsi Sistemi – CTIES kimi platformaların inkişaf etdirilməsi müasir dövrdə xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Çünki terrorçuluqla mübarizədə informasiyanın vaxtında əldə edilməsi qədər onun düzgün ünvana çatdırılması da vacibdir.

Bir ölkənin təhlükəsizlik orqanında olan məlumat digər ölkənin ərazisində planlaşdırılan terror aktının qarşısının alınmasına imkan verə bilər. Əksinə, məlumat mübadiləsində gecikmə ciddi nəticələrə səbəb ola bilər.

Bu baxımdan Azərbaycan tərəfindən belə mexanizmlərin təşviq edilməsi ölkəmizin təhlükəsizlik məsələlərinə yalnız milli deyil, beynəlxalq perspektivdən yanaşdığını göstərir.

Əli Nağıyevin mesajı niyə vacibdir?

DTX rəisi general-polkovnik Əli Nağıyevin beynəlxalq təhlükəsizlik sisteminin dərin keçid dövrü yaşadığı barədə fikri əslində bugünkü reallığın mühüm xülasəsidir.

Əvvəllər təhlükə anlayışını əsasən hərbi münaqişə, terror aktı və ya silahlı qarşıdurma ilə əlaqələndirmək mümkün idi.

İndi isə vəziyyət tamamilə fərqlidir.

Bir dövlətə qarşı kiberhücum minlərlə kilometr uzaqdan həyata keçirilə bilər. Terror təşkilatının maliyyə mənbəyi başqa qitədə yerləşə bilər. Radikallaşma prosesi sosial şəbəkələr üzərindən başlaya bilər. PUA texnologiyaları isə terrorçuların imkanlarını əvvəlki dövrlərlə müqayisə olunmayacaq səviyyədə genişləndirə bilər.

Deməli, təhlükəsizlik orqanlarının qarşısında artıq yalnız "təhlükəni tapmaq" vəzifəsi dayanmır.

Əsas məsələ təhlükəni əvvəlcədən görmək, təhlil etmək və onun həyata keçməsinə imkan verməməkdir.

Məhz burada peşəkar xüsusi xidmət orqanlarının əhəmiyyəti daha aydın görünür.

Azərbaycan modelinin əsas üstünlüyü

Azərbaycanın təhlükəsizlik siyasətində diqqət çəkən məqamlardan biri preventiv yanaşmadır.

Təhlükəsizlik sahəsində ən böyük uğur bəzən baş verən hadisənin nəticəsini aradan qaldırmaq deyil, həmin hadisənin ümumiyyətlə baş verməsinə imkan verməməkdir.

Bu baxımdan DTX və digər aidiyyəti təhlükəsizlik strukturlarının fəaliyyəti dövlətin sabitliyi üçün fundamental əhəmiyyət daşıyır.

Cəmiyyət üçün təhlükəsizlik bəzən görünməyən bir anlayışdır. İnsan küçəyə çıxır, işə gedir, övladını məktəbə aparır və gündəlik həyatını yaşayır. Bunun arxasında isə gecə-gündüz çalışan minlərlə təhlükəsizlik əməkdaşının fəaliyyəti dayanır.

Onların işi məhz belədir: nəticə mümkün qədər görünməsin, təhlükə isə mümkün qədər hiss olunmasın.

Bakı artıq təhlükəsizlik dialoqunun ünvanlarından biridir

IV Bakı Təhlükəsizlik Forumunun daha bir mühüm tərəfi Azərbaycanın beynəlxalq diplomatiyada təhlükəsizlik istiqamətində artan roludur.

Bakının müxtəlif beynəlxalq forumlara ev sahibliyi etməsi artıq ənənəyə çevrilib. Lakin xüsusi xidmət orqanlarının rəhbərlərinin iştirakı ilə keçirilən tədbirlər tamamilə fərqli səviyyədədir.

Burada müzakirə olunan məsələlər dövlətlərin ən həssas təhlükəsizlik maraqlarına toxunur.

Belə bir forumun Bakıda keçirilməsi Azərbaycana olan etimadın göstəricilərindən biri kimi qiymətləndirilə bilər.

Bu, eyni zamanda Azərbaycan xüsusi xidmət orqanlarının beynəlxalq tərəfdaşları ilə əlaqələrinin genişliyindən xəbər verir.

Güclü ordu qədər güclü təhlükəsizlik sistemi də vacibdir

Azərbaycanın son illərdə müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində əldə etdiyi nəticələr kompleks yanaşmanın əhəmiyyətini göstərir.

Güclü ordu dövlətin hərbi təhlükəsizliyinin əsas təminatıdır. Amma dövlət təhlükəsizliyi bununla məhdudlaşmır.

Kəşfiyyat, əks-kəşfiyyat, antiterror fəaliyyəti, kibertəhlükəsizlik, sərhəd təhlükəsizliyi, maliyyə monitorinqi, transmilli cinayətkarlıqla mübarizə və informasiya təhlükəsizliyi bir-birini tamamlayan istiqamətlərdir.

Azərbaycanın xüsusi xidmət orqanlarının fəaliyyəti də məhz bu çoxşaxəli təhlükəsizlik sisteminin mühüm elementidir.

Bu mənada IV Bakı Təhlükəsizlik Forumu təkcə beynəlxalq tədbir deyil. Eyni zamanda Azərbaycanın təhlükəsizlik sahəsində əldə etdiyi institusional imkanların və beynəlxalq əməkdaşlıq potensialının nümayişidir.

Son söz

Bu gün Azərbaycanın təhlükəsizliyi yalnız sərhədlərdə deyil, diplomatik masalarda, beynəlxalq əməkdaşlıq platformalarında, informasiya məkanında və texnoloji mühitdə də qorunur.

IV Bakı Təhlükəsizlik Forumu isə göstərir ki, Azərbaycan bu yeni təhlükəsizlik reallığını anlayan və ona uyğun institutlar formalaşdıran dövlətlər sırasındadır.

DTX-nin belə mötəbər beynəlxalq platformaya rəhbərlik etməsi, dünyanın 100-dən artıq ölkəsindən xüsusi xidmət orqanlarının nümayəndələrini Bakıda bir araya gətirməsi və BMT strukturları ilə birgə mexanizmlərin inkişaf etdirilməsi xüsusi qeyd olunmalıdır.

Ən əsası isə budur: Azərbaycan artıq təhlükəsizlik məsələlərində yalnız öz sərhədlərini qoruyan ölkə kimi deyil, beynəlxalq təhlükəsizlik dialoquna töhfə verən tərəf kimi çıxış edir.

Bu nəticənin arxasında isə illər ərzində formalaşmış peşəkarlıq, əməliyyat təcrübəsi, beynəlxalq əməkdaşlıq və dövlət təhlükəsizliyinə məsuliyyətli yanaşma dayanır.

Və bu baxımdan Azərbaycan xüsusi xidmət orqanlarının gördüyü işə verilən ən doğru qiymət bəlkə də budur: təhlükənin qarşısını almaqla dövlətin və cəmiyyətin sabitliyinə xidmət etmək.

Əli Hüseynov