Yan təsirləri ən az olan təzyiq dərmanları müəyyən edilib

Yan təsirlərdən qorxmaq, yüksək təzyiqi olan insanların müalicəni dayandırmasının əsas səbəblərindən biri olaraq qalır. Yeni aparılan böyük bir tədqiqat, hansı yüksək təzyiq dərmanlarının xəstələr tərəfindən ən yaxşı qəbul edildiyini və daha az dayandırıldığını göstərib. Oxuməni.az xəbər verir ki, nəticələr “JAMA” jurnalında dərc olunub.
ÜST-ün məlumatına görə, 2024-cü ildə təxminən 1,4 milyard insan yüksək təzyiqdən əziyyət çəkib. Lakin təzyiqi idarə etmək xəstələrin yalnız təxminən beşdə birinə müvəffəq olur. Bunun səbəblərindən biri müalicəyə zəif riayətdir: bir çox insan yan təsirlərdən qorxur və ya terapiyaya başladıqdan qısa müddət sonra dərman qəbulunu dayandırır.
Hansı dərmanların daha yaxşı qəbul edildiyini müəyyən etmək üçün alimlər 159362 nəfərin iştirak etdiyi 716 ikitərəfli, kor, təsadüfi kliniki tədqiqatın nəticələrini təhlil ediblər. Müəlliflər müxtəlif dərman siniflərini və onların kombinasiyalarını müqayisə edərək, xəstələrin qeyri-istənilən reaksiyalar səbəbindən müalicəni nə qədər tez-tez dayandırdıqlarını qiymətləndiriblər.
Angiotensin II reseptor blokerləri (ARB) ən yaxşı qəbul edilən dərmanlar olub. Bu dərmanlar damarları daraldan hormona mane olur, bunun sayəsində damarlar genişlənir və təzyiq aşağı düşür.
Tədqiqat göstərib ki, ARB qəbul edən xəstələr bəzi digər dərmanlar qəbul edən iştirakçılardan daha az yan təsirlər səbəbindən müalicəni dayandırıblar. Üstəlik, terapiyanı dayandırma göstəriciləri plasebo qruplarından belə aşağı olub.
Qəbul edilmə baxımından ən yaxşı kombinasiya ARB-nin kalsium kanal blokerləri (KKB) ilə birləşməsi olub. Ən yaxşı qəbul edilən müalicə sxemlərindən beşində dördü məhz ARB qrupundan olan dərmanları əhatə edib.
Bunun əksinə olaraq, kalsium kanal blokerləri tək dərman kimi istifadə edildikdə daha tez-tez yan təsirlərə səbəb olur və müalicədən imtinaya gətirib çıxarırdı. Müalicənin dayandırılma tezliyinin artması bəzi kombinasiyalarda, məsələn, beta-blokerlərin diuretiklərlə birləşməsində də müşahidə olunub.
Tədqiqatçılar ən çox yayılmış qeyri-istənilən hadisələri – baş ağrısı, başgicəllənmə, ödem və öskürəyi ayrıca təhlil ediblər. Məlum olub ki, kalsium kanal blokerləri istisna olmaqla, əksər qan təzyiqi dərmanları plasebo ilə müqayisədə daha az baş ağrısı ilə əlaqələndirilir. Müəlliflər bunun kalsium kanal blokerlərinin beyin qan damarlarına spesifik təsirləri ilə əlaqəli ola biləcəyini irəli sürürlər.
Tədqiqatçıların fikrincə, nəticələr həkimlərə yalnız dərmanın effektivliyinə deyil, həm də yan təsirlərin ehtimalına əsaslanaraq terapiya seçməyə kömək edəcək. Bu, xüsusilə vacibdir, çünki əvvəlki tədqiqatlara görə, xəstələrin 30%-dən 80%-ə qədəri müalicənin ilk ilində antihipertenziv dərmanları dayandırır.
Almaz Həsənli