Icma.az
close
up
RU
Yazar: “Ədəbiyyat, mədəniyyət daha heç bir işə yaramır”

Yazar: “Ədəbiyyat, mədəniyyət daha heç bir işə yaramır”

Icma.az, Sherg.az portalına istinadən məlumat yayır.

Cəlil Cavanşir: “Belə bir iyrənc dünyada, aclığın, səfalətin, savaşın hökm sürdüyü bir çağda Nobel Mükafatı ilə maraqlanmaq, bu tip "şənliklərə" vaxt itirmək mənasızdır”


“Bütün mükafatlar dəyərsiz və əhəmiyyətsizdir və heç biri insanlığa xidmət etmir”



2025-ci ilin Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı açıqlanıb. Bu il mükafat 71 yaşlı macar yazıçısı Laszlo Krasznahorkaya verilib. İsveç Akademiyasının açıqlamasında bildirilib ki, müəllif bu mükafata “apokaliptik qorxu içində belə, incəsənətin gücünü təsdiqləyən təsirli və vizioner yaradıcılığına görə” layiq görülüb.

Qeyd edək ki, müasir macar yazıçısı və ssenaristi, dünya ədəbiyyatında postmodern üslubun ən mühüm nümayəndələrindən biri Laszlo Krasznahorkay 1954-cü ildə Macarıstanda dünyaya gəlib. Əvvəl hüquq ixtisası üzrə oxuyub, daha sonra Budapeştedə macar dili və ədəbiyyatı üzrə təhsil alıb. 2015-ci ildə “Buker” mükafatına layiq görülüb, dəfələrlə Nobel mükafatına namizəd göstərilib.

Laszlo Krasznahorkay Mərkəzi Avropa ədəbi ənənəsinin böyük epik yazıçılarından biri sayılır. Onun yaradıcılığı Franz Kafkadan Tomas Bernarda qədər uzanan xəttin davamı kimi absurdizm və qrotesk elementləri ilə səciyyələnir.

Eyni zamanda, yazıçının əsərlərində Şərq düşüncəsinə yönələn, daha təfəkkürlü və incə tonlara malik yanaşma da müşahidə olunur. Bu, onun yaradıcılığını həm fəlsəfi dərinlik, həm də ədəbi orijinallıq baxımından fərqləndirir.

Məlumat üçün bildirək ki, ədəbiyyat üzrə “Nobel” mükafatı İsveç Kral Elmlər Akademiyası tərəfindən ədəbiyyat sahəsində əhəmiyyətli töhfələr verən müəlliflərə təqdim olunan illik mükafatdır. Bu mükafat Alfred Nobelin 1895-ci ildəki vəsiyəti əsasında təsis edilmiş beş “Nobel” mükafatından biridir. Mükafat Nobel Fondu tərəfindən idarə olunur və İsveç Akademiyası tərəfindən seçilmiş beş üzvdən ibarət komitə tərəfindən verilir. Hər laureat bir medal, bir diplom və illər ərzində dəyişən miqdarda pul mükafatı alır. Ədəbiyyat üzrə ilk “Nobel” mükafatı 1901-ci ildə Sülli Prüdoma təqdim edilib. Ötən il isə ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatına 54 yaşlı cənubi koreyalı yazıçı Han Kang layiq görülüb.

Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatını dəyərləndirən tanınmış jurnalist, tərcüməçi İbrahim Nəbioğlu bildirib ki, Nobel mükafatını kimin alacağını təxmin etmək ən çətin işlərdən biridir. Sol təmayüllü komitə üzvlərinin kimə səs verəcəyini bilmək üçün gərək münəccim olasan: “Ancaq oxuduqlarımdan, bildiklərimdən yola çıxaraq bəzi təxminlərim vardı.

2025-ci il üçün mənim favoritim məhz Lazslo Krasznahorkay adlı 71 yaşlı macar yazıçısı idi. Çünki bu dəfə Nobel mükafatını sərhədləri dağıdan, dilləri birləşdirən, insan şüurunun metafizik qatlarına enən bir yazara veriləcəyini hiss edirdim.

Ədəbiyyat təkcə yazılı mətn deyil, o, həm də bəşəriyyətin düşüncə laboratoriyasıdır. İndi bu laboratoriyada şüurun, dilin və yaddaşın sərhədlərini genişləndirənlər qalib gəlməlidir. Bu düşüncələrimə ən uyğun gələn də elə “apokaliptik düşüncənin estetik memarı” sayılan Lazslo Krasznahorkaydır. “Krasznahorkay dünyanın xaos içindəki nizamındakı xaosu təsvir edir, cümlələri kainatın sonuna qədər uzanır”, – qulağa bir qədər fərqli gəlir, elə deyilmi?

Macar yazarın əsərləri Azərbaycan türkcəsinə çevrilibmi, bilmirəm. Amma Türkiyə türkcəsində onun “Şeytan tanqosu” (Satantango), “Dirənişin melanxolisi” (The Melancholy of Resistance), “Seiobo orada aşağıda” (Seiobo There Below) kimi məşhur əsərləri tərcümə olunub. Həm də "ChatGPT" ilə deyil, Roza Hakmen kimi usta tərcüməçi tərəfindən. Mənə elə gəlir ki, Krasznahorkay oxumaq xaosun içində nizamın hələ də nəfəs aldığını hiss etməkdir…”


Yazar Cəlil Cavanşir isə Sherg.az-a açıqlamasında artıq uzun illərdir ki, mükafat alan yazarlar və əsərlərlə maraqlanmadığını deyib:

 “Artıq Nobel Mükafatı kimi kapitalist oyunbazlıqlarla maraqlanmıram və bu ilin Ədəbiyyat üzrə Nobel Mükafatçısını tanımıram, heç bir əsəri ilə tanış deyiləm. Belə bir iyrənc dünyada, aclığın, səfalətin, savaşın hökm sürdüyü bir çağda Nobel Mükafatı ilə maraqlanmaq, bu tip "şənliklərə" vaxt itirmək mənasızdır. Dünyanın dörd bir yanında aclıqdan, səfalətdən, ehtiyacdan ölən uşaqları düşündükcə ədəbiyyatın, mədəniyyətin heç bir işə yaramadığına əmin oluram. Bütün mükafatlar dəyərsiz və əhəmiyyətsizdir və heç biri insanlığa xidmət etmir”.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:193
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 10 Oktyabr 2025 12:03 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see316

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see307

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see302

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see302

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see299

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see290

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see287

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see281

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see281

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see255

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see254

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see249

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see247

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see246

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see241

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see236

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see234

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see234

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see230

Hesablama Palatasından inflyasiya ilə bağlı proqnoz: Bahalaşma davam edəcək

14 Noyabr 2026 13:59see200
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri