Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

Yeni Fərmanın 3 sütunu: Rəqəmsal reyestr, sərt cəza, real turizm

Yeni Fərmanın 3 sütunu: Rəqəmsal reyestr, sərt cəza, real turizm

Icma.az bildirir, Azertag saytına əsaslanaraq.

Bakı, 2 fevral, AZƏRTAC

2026-cı ilin yanvar ayı Prezident İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycan Respublikasında milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasını təmin edən müasir mədəniyyət modelinin yaradılması, mədəniyyət sahəsində sistemli və dayanıqlı inkişafın təmin olunması, mədəniyyət sahəsində qanunvericilik bazasının gücləndirilməsi, qəbul olunmuş qanunların işlək mexanizmlərə çevrilməsi məqsədilə bir sıra həllivacib məsələlərə dair fərman və sərəncamların imzalanması ilə də əlamətdar oldu.

Bu fikirlər sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Qalib Qasımovun AZƏRTAC-a təqdim etdiyi “Yeni Fərmanın 3 sütunu: Rəqəmsal reyestr, sərt cəza, real turizm” sərlövhəli məqalədə yer alıb. Yazını təqdim edirik.

Yanvarın 14-də “Azərbaycan Mədəniyyəti – 2040” Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Konsepsiyası” təsdiqləndi. Konsepsiyanın təsdiqindən 14 gün sonra isə “Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsində, Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsində, “Tarix və mədəniyyət abidələrinin qorunması haqqında” və “Mədəniyyət haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının 2025-ci il 30 dekabr tarixli qanununun tətbiqi və bununla əlaqədar Azərbaycan Respublikası Prezidentinin bəzi fərmanlarında dəyişiklik edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı imzalandı.

Hüquqi baxımdan Fərman mövcud qanunvericiliyin boşluqlarını doldurmağı və sənədin əhatə dairəsinə daxil olan məsələlərlə əlaqəli məsuliyyət mexanizmlərini sərtləşdirməyi nəzərdə tutur. Artıq “Mədəni irs abidələrinin milli elektron reyestri” yaradılacaq və əvvəllər kağız daşıyıcılar üzərində olan abidələrin qeydiyyatı bu reyestr üzərindən həyata keçiriləcək. Reyestrin yaradılması hüquqi baxımdan abidənin sərhədlərinin dəqiq müəyyən edilməsi və mülkiyyət növündən asılı olmayaraq dövlət mühafizəsinə alınmasını təmin edəcəkdir. Eyni zamanda abidələrə zərər vuran tikinti şirkətləri və ya fiziki şəxslər üçün cərimələr simvolik xarakter daşımaqadan kənara çıxacaq və hüquqi şəxslər üçün fəaliyyətin dayandırılmasına qədər kəskin sanksiyalar tətbiq olunacaq.

Fərmanın 2-ci bəndində Nazirlər Kabinetinə Azərbaycan Respublikası qanunlarının və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin aktlarının “Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsində, Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsində, “Tarix və mədəniyyət abidələrinin qorunması haqqında” və “Mədəniyyət haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının 2025-ci il 30 dekabr tarixli qanununa uyğunlaşdırılması ilə bağlı təkliflərini hazırlayıb üç ay müddətində Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə təqdim edilməsi barədə tapşırıq verilib.

Bundan sonra qorunma altında olan zonalarda aparılan istənilən qazıntı və tikinti işləri artıq yerli icra hakimiyyətlərinin deyil, birbaşa Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinin rəyi əsasında həyata keçiriləcək. Bu isə öz növbəsində qoruma altında olan mədəni irs nümunələrinə nəzarətin gücləndirilməsinə, monitorinq və preventiv tədbirlərin görülməsinə şərait yaradacaqdır. Artıq abidələrə zərər dəydikdən, iş-işdən keçdikdən sonra deyil, daha operativ qaydada nəzarət edilməsi və dəymiş zərərlə bağlı daha tez reaksiya verilməsi mümkün olacaqdır. Fərmanın mühüm nüanslardan biri də budur ki, abidələrin və mədəni irs nümunələrinin qorunmasında "ictimai iştirakçılıq" prinsipi ön plana çıxır. Bu isə öz növbəsində, könüllülərin və yerli sakinlərin öz bölgələrindəki abidələrin keşikçisinə çevrilməsi üçün hüquqi zəmin yaradır.

Başqa diqqət çəkən bir məqam isə maliyyələşmə məsələsidir. Artıq yalnız dövlət büdcəsindən deyil dövlət-özəl tərəfdaşlığı (PPP) modellərinin tətbiqinə icazə verilir. Keçmiş təcrübə göstərir ki, tarixi abidələrin bərpası zamanı bəzən kosmetik təmirlə kifayətlənirdilər, müəyyən hallarda orijinallığın itirilməsinə yol verilirdi. Artıq bərpa UNESCO-nun da qəbul etdiyi beynəlxalq standartlara uyğun şəkildə aparılmalıdır. Hamımıza məlumdur ki, əvvəllər abidələrin mühafizəsi daha çox "sahibkar-məmur" münasibətləri müstəvisində həll olunur və bu zaman neqativ hallarda yol verilirdi. Fikrimcə yeni Fərman bu prosesi şəffaflaşdıraraq ictimai nəzarətin və rəqəmsal izləmənin predmetinə çevirməlidir.

Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda məhv edilmiş abidələrin vəziyyətinin sənədləşdirilməsi, elektron daşıyıcılara köçürülməsi Fərmandan irəli gələn mühüm məsələdir. Bu, sadəcə abidələrin, mədəni irs nümunələrinin restavrasiyasiyası deyil, eyni zamanda Ermənistanın həyata keçirdiyi "mədəni soyqırım"ın beynəlxalq hüquq müstəvisində sübuta yetirilməsi üçün zəruri olan elmi-hüquqi bazadır.

Cəmiyyətimizi düşündürən məsələlərdən biri də bu idi ki, bəzən abidələrə sadəcə keçmişin “daş yığını” kimi baxılırdı. Halbuki, dünyanın bir çox ölkələrində mədəni irs və turizm simbiozu uğurla tətbiq olunur. İtaliya, Türkiyə, İordaniya, Mərakeş və s. ölkələr bu modeli artıq çoxdan tətbiq edir və uğurlu nəticələr əldə edirlər. Fərman mədəni irs nümunələrinin "iqtisadi dövriyyəyə cəlb edilməsi"nə şərait yaratmış olacaq. Bununla da mədəni irs nümaunələrinin turizm potensialı olan bir resurs kimi idarə oluna, tarixi karvansaraların və ya hamamların funksionallığını qorumaqla onların müasir turizm infrastrukturuna inteqrasiyası təşviq edilir bilər.

Proqnozlaşdırmaq olar ki, yeni Fərman 3 əsas sütunu gücləndirəcəkdir: rəqəmsal reyestr, sərt cəza, real turizm. Fərman Azərbaycanın mədəniyyət siyasətində, mədəni irs nümunələrinin istifadəsində və qorunmasında konservasiyadan menecmentə keçidi təmin etdirəcək. Azərbaycanın tarixi abidələr xəritəsi rəqəmsallaşacaq, qanunsuz tikinti layihələrinin tarixi irsə müdaxiləsinin qarşısı alınacaq, mədəni irs nümunələri ilə "daş yığını" kimi davranılmasının qarşısı alınacaq və onlar turizm potensialına malik “canlı” mədəniyyət obyektlərinə çevriləcəkdir.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:219
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 02 Fevral 2026 11:35 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see434

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see327

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see325

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see304

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see298

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see284

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see282

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see272

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see253

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see237

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see232

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see215

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see214

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see205

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see199

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see195

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see191

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see191

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see186

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri