Yeni qrip pandemiyası gözlənilir

Çində son günlərdə qeydə alınan yeni virus dalğası beynəlxalq ictimaiyyətdə narahatlıq yaradıb. Sürətlə yayılan xəstəliyin sərhədləri aşaraq digər ölkələrə keçmə ehtimalı barədə müzakirələr güclənib. Mütəxəssislər virusun Azərbaycana daxil olma riskinin mövcud olduğunu, lakin bunun birbaşa sərnişin axını, epidemioloji nəzarət və profilaktik tədbirlərdən asılı olduğunu bildirirlər.

Bakupost.az Professor Adil Qeybullanın Teleqraf-a açıqlamasına istinadən bildirir ki, dünyanın bir çox ölkələrində müxtəlif respirator viruslar sürətlə yayılmaqdadır:

“Ümumiyyətlə, yayılan viruslar arasında qrip virusu, metapnevmo virusu, SARS CoV-2-nin, yəni COVID-19 pandemiyasını törədən virusun omikron ştamının mutasiya olunmuş variantları və respirator sinsitial virus yer alır. H05 və ya H5 adlandırılan virus da əslində qrip virusudur. Virus bir nukleotid zənciridir, hüceyrə deyil. Onun üzərində lipoproteid kapsulu və zülal çıxıntıları olur. Bunlardan biri H -hemaglutinin, digəri isə N – neuraminidazadır. Buna görə də H və N kimi işarə edilir. Vaxtilə bizdə H5N1 virusu – quş qripi yayılmışdı. Bu ştamlar müxtəlif şəkildə mutasiyaya uğrayaraq yeni xüsusiyyətlər əldə edir.

H05 virusu qısa formada ifadə edilən H5 alt tipli A qrip virusudur.Bu, ya H5N1, ya da H5N5-dir. Adətən quşlarda və heyvanlarda xəstəlik törədir. İnsanlarda isə hal-hazırda daha ağır gedişli formada müşahidə olunur. Xüsusilə uşaqlar arasında daha xarakterikdir və ağır pnevmoniya yarada bilir”.

Professor vurğulayıb ki, Dünya Səhiyyə Təşkilatının insan sağlamlığı üçün ən ciddi 10 təhdidindən biri kimi qiymətləndirilən yeni qrip pandemiyası gözlənilir:

“Bu pandemiya mütləq baş verəcək, çünki qrip virusu davamlı olaraq mutasiyaya uğrayır və hər dəfə yeni xüsusiyyətlər qazanır. Hazırda yayılan viruslar da uşaqlar arasında daha çox rast gəlinir, xəstəlik uzun çəkir, pnevmoniya və ağır ağciyər ödeminə meyillidir. Ona görə də birinci növbədə profilaktik tədbirlər görülməlidir, yoluxmamaq və yoluxdurmamaq əsas şərtdir. Xəstə olan insanlar maska taxaraq digərlərini qorumalıdır. Sağlam insanlar da qapalı məkanlarda maskadan istifadə etməlidir bu, məsləhətdir.

Məsələn, İranda etirazlar zamanı insanların böyük əksəriyyəti maska taxır. Bizdə isə ictimai nəqliyyatda, auditoriyalarda və qapalı məkanlarda maskadan istifadə edən yoxdur”.

Adil Qeybulla antibiotiklərin viruslara təsir etmədiyini xatırladıb:

“Hamı həkimlərdən xahiş edir ki, bizə dərman yazın. Əslində antibiotiklər viruslara təsir etmir. Onları boş yerə qəbul etmək və ya vurdurmaq lazım deyil, çünki ziyanı xeyrindən çoxdur. İlk növbədə insanlar yataq rejiminə əməl etməli, bol maye qəbul etməli, hərarət 38,5-dən yuxarı olarsa parasetamol tərkibli dərmanlardan istifadə etməlidir. Dünyada yanaşma belədir.

Ağırlaşma olarsa, mütləq həkimə müraciət olunmalı və müalicə yalnız həkim təyinatı ilə aparılmalıdır. Xəstəliyi ayaqüstə keçirməyə çalışmaq vəziyyəti daha da ağırlaşdıran amillərdəndir”.