Icma.az
close
up
RU
Yeni təhlükəsizlik sistemi gündəmə gəldi ŞƏRH

Yeni təhlükəsizlik sistemi gündəmə gəldi ŞƏRH

Icma.az xəbər verir, Sherg.az saytına əsaslanaraq.

Avropa ABŞ-dən asılılığı azaltmaq üçün alternativ axtarır

Avropada təhlükəsizlik arxitekturasının gələcəyi ilə bağlı müzakirələr getdikcə daha da intensivləşir. Xüsusilə ABŞ-nin diqqətinin Yaxın Şərq və Asiya istiqamətinə yönəlməsi fonunda Avropa ölkələri öz müdafiə imkanlarını yenidən nəzərdən keçirməyə başlayıblar. Bu şəraitdə Avropa İttifaqı daxilində vahid ordu və müstəqil təhlükəsizlik mexanizmi yaradılması ideyası yenidən gündəmə gəlib. İspaniyanın xarici işlər naziri Xose Manuel Albaresin son açıqlaması da məhz Avropanın gələcək təhlükəsizlik modeli ilə bağlı artan narahatlıqların və yeni geosiyasi reallığın göstəricisi hesab olunur.

Hərbi-siyasi ekspert Həşim Səhrablı Sherg.az-a söyləyib ki, İspaniya XİN rəhbərinin son açıqlaması əslində bu ölkənin son onilliklər ərzində izlədiyi xarici siyasət kursunun davamıdır:

"Çünki İspaniyanın xarici siyasətinə nəzər saldıqda görünür ki, rəsmi Madrid heç vaxt ABŞ-nin Avropa üzərində hegemon mövqe tutmasını tam şəkildə dəstəkləməyib. Eyni zamanda İspaniya, Fransa kimi imperialist düşüncəyə sahib dövlətlərin də nə öz üzərində, nə də ümumilikdə Avropa üzərində dominant gücə çevrilməsini istəməyib.İspaniyanın özü də tarixən böyük imperiya ənənəsinə malik dövlətdir. Bu ölkənin çoxəsrlik dövlətçilik və imperiya təcrübəsi var. Müasir Avropa dövlətçilik modelinin formalaşmasına təsir göstərən və bugünkü Avropa mədəniyyətinə ciddi təsir edən latın mədəniyyətinin əsas varislərindən biri də məhz ispanlardır. Belə zəngin tarixə və siyasi ənənəyə sahib bir xalqın başqa güclərin təsiri altında qalmaq istəməməsi təbiidir. Buna görə də İspaniya hazırda Avropada yeni təhlükəsizlik modelinin formalaşdırılmasını dəstəkləyir. Madridin yanaşmasına görə, bu modeldə heç bir dövlət digərinə diktə edən və hökmran tərəf olmamalıdır. Avropanın vahid ordu və ya alternativ təhlükəsizlik mexanizmi yaratmaq təşəbbüslərinə gəldikdə isə, görünür, İspaniya NATO kimi böyük təhlükəsizlik sisteminin birdən-birə və nizamsız şəkildə dağıdılmasının və ya tərk edilməsinin heç kimin maraqlarına uyğun olmadığını anlayır. Çünki NATO hələ də Avropanın əsas müdafiə dayaqlarından biri olaraq qalır".

Analitik qeyd edib ki, Avropada belə bir fikir də formalaşır ki, gələcəyi yalnız NATO üzərində qurmaq müəyyən asılılıq yarada bilər:

"Bu səbəbdən Avropa dövlətləri paralel şəkildə özlərinə aid, daha müstəqil təhlükəsizlik mexanizmi yaratmağa çalışırlar. Məqsəd isə qərarvermə prosesində əsas söz sahibinin avropalıların özləri olmasıdır. Çünki hazırkı NATO sistemində dominant gücün ABŞ olduğu açıq şəkildə görünür. Formal olaraq alyans daxilində bütün üzvlər bərabərhüquqlu hesab olunsalar da, praktikada NATO-nun əsas istiqamətlərinin Vaşinqtonun maraqları çərçivəsində formalaşdığı tez-tez vurğulanır. Bu baxımdan Avropada yeni təhlükəsizlik modelinin qurulması ideyası getdikcə daha çox müzakirə olunur. Ancaq belə bir modelin yaradılması asan görünmür. Çünki Avropanın şərqi ilə qərbi, şimalı ilə cənubu arasında ciddi fərqlər mövcuddur. Məsələn, Ukrayna müharibəsi fonunda Şərqi Avropa ölkələri təhlükəsizlik təhdidlərini birbaşa hiss etdiyi halda, Qərbi Avropada həyat nisbətən daha sabit davam edir. Bu da ortaq təhlükəsizlik yanaşmasının formalaşmasını çətinləşdirir. Bundan əlavə, Avropanın müxtəlif regionlarının təhlükəsizlik prioritetləri də fərqlidir. Cənubi Avropa üçün Yaxın Şərqdən qaynaqlanan terror və miqrasiya problemləri əsas təhlükə hesab edilirsə, Şimali Avropa üçün Rusiya, Çin və ABŞ arasında Arktika uğrunda geosiyasi rəqabət daha ön plandadır. Qrenlandiya məsələsi bunun nümunələrindən biridir. Digər tərəfdən, Avropanın daxilində də ciddi fikir ayrılıqları qalmaqdadır. Məsələn, Ukrayna Rusiya ilə müharibə aparsa da, bəzi Avropa qonşuları ilə münasibətlərində problemlər yaşayır. Eyni zamanda Rusiya, Türkiyə və Yunanıstan kimi dövlətlər arasında tarixdən gələn geosiyasi və mədəni qarşıdurmalar hələ də tam aradan qalxmayıb.Bütün bunlara baxmayaraq, Avropanın daha müstəqil təhlükəsizlik sisteminə ehtiyac duyduğu fikri getdikcə güclənir. Bunun üçün isə ilk növbədə Avropa dövlətləri öz təhlükəsizlik və siyasi qərarlarını daha sərbəst şəkildə formalaşdırmağa çalışmalıdırlar. Eyni zamanda yeni model yalnız hərbi sahəni əhatə etməməlidir. Buraya siyasi, iqtisadi və strateji əməkdaşlıq mexanizmləri də daxil edilməlidir ki, Avropa daxilindəki milli, siyasi və iqtisadi ziddiyyətləri minimuma endirmək və mümkün yeni birliyi uzunmüddətli şəkildə qorumaq mümkün olsun".

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:182
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 13 May 2026 17:29 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see401

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see388

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see317

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see311

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see297

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see287

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see274

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see268

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see267

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see254

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see237

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see236

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see231

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see230

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see229

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see227

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see224

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see217

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see217

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see196
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri