Yeni tərəfdaşlıq səlnaməsi: Aİ nin yeganə güvənəcəyi enerji təminatçısı Azərbaycandır

Azərbaycan və Avropa İttifaqı (Aİ) arasında münasibətlər son illərdə yeni mərhələyə qədəm qoyaraq strateji xarakter almağa başlayıb. Bu münasibətlər enerji təhlükəsizliyi, iqtisadi əməkdaşlıq, nəqliyyat marşrutlarının şaxələndirilməsi, iqlim dəyişikliyi və regional sabitlik kimi bir sıra prioritet sahələr üzrə inkişaf edir. Xüsusilə Avropada enerji asılılığının minimuma endirilməsi və alternativ mənbələrin axtarışı fonunda Azərbaycanın rolu daha da ön plana çıxır. Bu kontekstdə, Aİ-nin Xarici siyasət və təhlükəsizlik məsələləri üzrə yeni ali nümayəndəsi Kaya Kallasın Azərbaycana reallaşdırdığı səfər ikitərəfli münasibətlərdə mühüm siyasi hadisə kimi qiymətləndirilir. Səfər çərçivəsində ölkə başçısı ilə baş tutan görüş, tərəflər arasında qarşılıqlı maraqların daha aydın şəkildə ifadə olunması, əvvəlki illərdə Aİ-də formalaşmış müəyyən stereotiplərin aşınması və Azərbaycanın regional aktor kimi əhəmiyyətinin qəbul edilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Kaya Kallasın regiona, xüsusilə Xəzər-Qara dəniz dəhlizinə dair vurğuladığı məqamlar Azərbaycanın təkcə enerji ixracatçısı kimi deyil, həm də Avrasiyanın nəqliyyat, logistika və təhlükəsizlik strukturunda əsas oyunçulardan biri kimi qəbul edildiyini göstərir. Bu məqamlar fonunda, Kaya Kallasın səfəri Azərbaycan-Aİ münasibətlərində dönüş nöqtəsi, yeni səhifənin açılışı və strateji tərəfdaşlığın möhkəmləndirilməsi istiqamətində atılmış önəmli addım kimi dəyərləndirilə bilər. İrəliləyən mərhələlərdə bu səfərin doğuracağı institusional nəticələr və siyasi rezonans, ikitərəfli əlaqələrin yeni müstəviyə keçidini daha da stimullaşdıra bilər.

Milli Məclisin deputatı Tural Gəncəliyev Sherg.az-a söyləyib ki, Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyevin Avropa İttifaqının  xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsi, Avropa Komissiyasının vitse-prezidenti Kaya Kallası qəbul etməsi Aİ-nin Azərbaycanla əməkdaşlığı davam etdirməsinin və rəsmi Bakının necə önəmli tərəfdaş olmasının göstəricisidir:

“Avropa İttifaqı Rusiya və Ukrayna müharibəsi kontekstində böhran yaşayır. Həmin böhran enerji təhlükəsizliyi və nəqliyyat bağlantılarının işləməməsi səbəbindən Avropa iqtisadiyyatına güclü şəkildə təsir etməsiylə bağlıdır. Rusiyadan Avropaya gedən enerji daşıyıcıları, qaz xətləri hazırda funkusional deyil. Yaxın Şərqdən gələn alternativ qaz boru xətləri də təhlükəsizliyə cavab vermir. Avropa İttifaqının yeganə güvənəcəyi stabil, təhlükəsiz enerji təminatçısı Azərbaycandır. Avropa İttifaqının  xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsi, Avropa Komissiyasının vitse-prezidenti Kaya Kallasın Azərbaycana gəlməsində əsas məsələ budur. Cənab prezident görüşdə vurğulayıb ki, Azərbaycan Avropanın 10 və Avropa İttifaqının 8 ölkəsiylə qaz təchizatının təminatıyla bağlı müqavilə imzalayıb. Eyni zamanda 4 ilə yaxındır fəaliyyət göstərən Cənub Qaz Dəhlizi Avropa İttifaqının enerji təhlükəsizliyinə çox önəmli töhfə verir. Cənub Qaz Dəhlizi Trans-Anadolu Qaz Boru Kəməriylə Trans-Adriatik boru xəttinin birgə layihəsi şəklində Azərbaycanın Xəzər dənizində olan qaz enerji resurslarının Avropaya qədər olan plandır”.

Parlamentari qeyd edib ki, Azərbaycan transport və kommunikasiya xətti baxımından da Avropa İttifaqı üçün önəmli tərəfdaşdır:

“Çünki yalnız Azərbaycanın hesabına Orta dəhliz təhlükəsiz şəkildə fəaliyyət göstərir. Hətta alternativ enerji mənbələrinin Avropa bazarlarına daşınması baxımından da Azərbaycan vacib ölkədir. Azərbaycan ənənəvi neft-qaz təchizatı ilə yanaşı Avropaya alternativ enerji mənbələrinin istehsalı və ixracını da təşkil edir. Xəzər dənizində bərpa olunan, külək və günəş enerjisi mövcuddur. Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun işğaldan azad edilməsindən sonra gələcəkdə yaşıl enerjinin ixracı mümkündür. Bütün bunları nəzərdən keçirdikdə Azərbaycanın Avropa İttifaqı üçün nə qədər önəmli ölkə olduğunu görürük. Avropa İttifaqı və Azərbaycan arasında hümanitar və iqtisadi əlaqələr keçmişdə yüksək səviyyədə aparılıb. Lakin Fransa kimi ermənipərəst qüvvələrin təqsirinə görə həmin əməkdaşlıqlar iflasa uğrayıb. Avropa İttifaqı anlayır ki, Azərbaycana qarşı destruktiv siyasət aparmaq heç kəsə xeyir verməyəcək”.