Zaur Əliyev Tarix və elm yolunda 50 il

Bu gün siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, dosent, tədqiqatçı və pedaqoq Zaur Bilal oğlu Əliyevin 50 illik yubileyidir. 19 sentyabr 1976-cı ildə Ağdam şəhərində anadan olan Zaur Əliyevin yarım əsrlik ömür yolu elmi axtarışlar, araşdırmalar və Azərbaycan tarixinin, diaspor məsələlərinin, milli yaddaşın öyrənilməsi ilə sıx bağlıdır.

Onun elmi fəaliyyətində diqqətçəkən məqamlardan biri diasporşünaslıq istiqamətidir. Hələ 2001-ci ildə nəşr olunan “Beynəlxalq münasibətlərdə diasporların rolu” kitabında dünyanın müxtəlif ölkələrində fəaliyyət göstərən yəhudi, erməni və Azərbaycan diasporlarının fəaliyyəti, eləcə də diaspor amilinin beynəlxalq münasibətlərə təsiri araşdırılıb.

Sonrakı illərdə bu istiqamət daha da genişlənib. “Dünya diasporları: nəzəriyyə və təcrübə”, “Türkdilli xalqların diasporları” və digər əsərləri Zaur Əliyevin uzun müddət diaspor məsələlərini elmi müstəvidə araşdırdığını göstərir. Prezident Kitabxanasının biblioqrafik materiallarında onun bu sahədəki əsərləri ayrıca təqdim olunur.

Zaur Əliyevin elmi maraq dairəsi bununla məhdudlaşmır. Onun tədqiqatlarında Qarabağın tarixi, Şuşa, milli yaddaş, erməni iddiaları, geosiyasi proseslər və Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemindəki mövqeyi də mühüm yer tutur. 2021-ci ildə nəşr olunan “Qarabağ Zəfəri – Şuşa” kitabında Şuşanın tarixi, şəhərin iqtisadi və mədəni həyatı sənədlər və şahid məlumatları əsasında araşdırılıb.

Onun sonrakı elmi fəaliyyətində geosiyasi mövzular da xüsusi yer tutur. “Zəngəzur dəhlizi: geosiyasi reallıqlar və perspektivlər” kitabı 2023-cü ildə nəşr olunub. Bu isə alimin araşdırmalarının yalnız tarixi hadisələrin öyrənilməsi ilə kifayətlənmədiyini, müasir regional prosesləri də əhatə etdiyini göstərir.

Zaur Əliyev elmi fəaliyyətlə yanaşı, uzun illər müxtəlif ali təhsil müəssisələrində pedaqoji fəaliyyət göstərib. Bakı Dövlət Universiteti, Azərbaycan Dillər Universiteti, Azərbaycan Turizm və Menecment Universiteti və Azərbaycan Universitetində çalışıb. O, həmçinin AMEA sistemində müxtəlif vəzifələrdə fəaliyyət göstərib. Hazırda onun elmi fəaliyyəti siyasi elmlər, tarix, beynəlxalq münasibətlər və diaspor araşdırmaları istiqamətində davam edir.

AMEA-nın məlumatına görə, Zaur Əliyevin 110 elmi əsəri çap olunub. Onun elmi fəaliyyətinin əsas istiqamətlərinə Azərbaycan diasporu, Azərbaycan tarixi və mədəni irsi, habelə Zaqafqaziya və Yaxın Şərqin geosiyasi məsələləri daxildir.

50 illik yubiley bu mənada yalnız təqvimdə qeyd olunan tarix deyil. Bu, həm də bir alimin keçdiyi yolun, ortaya qoyduğu elmi irsin və araşdırdığı mövzuların nəzərdən keçirilməsi üçün bir fürsətdir. Ağdamda başlayan bu yol illər ərzində elmi auditoriyalardan beynəlxalq münasibətlərə, diaspor məsələlərindən Qarabağın tarixinə qədər uzanıb.