ZƏFƏRƏ GEDƏN YOLUN TƏMƏLİ

1991-ci ildə Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etsə də, dövlətçilik təsisatlarının formalaşmaması, siyasi savadsızlıq və daxili çəkişmələr ölkəni qısa müddətdə böhranın həddinə çatdırdı. Dövlət idarəçiliyində təcrübəsizlik, hakimiyyət strukturlarının iflici, iqtisadiyyatın tamamilə çökməsi və ordunun vahid komandanlıqdan məhrum olması müstəqilliyin itirilməsi təhlükəsini real müstəviyə keçirdi.

Eyni zamanda, Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində torpaqların ardıcıl olaraq işğal edilməsi, yüz minlərlə insanın məcburi köçkün vəziyyətinə düşməsi ölkədəki sosial-siyasi gərginliyi daha da dərinləşdirirdi.

1993-cü ilin iyun ayında Gəncə şəhərində baş verən hadisələr isə siyasi böhranı vətəndaş müharibəsi astanasına gətirdi. Mərkəzi hakimiyyətin idarəetmə mexanizmlərini tamamilə itirməsi, separatçılıq meyllərinin baş qaldırması və ölkənin parçalanma təhlükəsi daxili hərc-mərcliyi kulminasiya nöqtəsinə çatdırdı. Azərbaycanın müstəqil bir dövlət kimi varlığı sual altına düşmüşdü.

Milli böhranın dərinləşdiyi bir şəraitdə xalqın və ziyalıların təkidli tələbi ilə Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı zərurətə çevrildi. 1993-cü il iyunun 15-də Heydər Əliyevin Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Sədri seçilməsi dövlətçiliyin xilası yolunda ilk həlledici addım oldu.

Lakin siyasi hakimiyyətin legitimləşdirilməsi və xalqın birbaşa iradəsinin təmin edilməsi üçün ümumxalq seçkilərinin keçirilməsi zəruri idi. 1993-cü il oktyabrın 3-də keçirilən prezident seçkiləri Azərbaycanın müasir siyasi tarixində keyfiyyətcə yeni bir mərhələnin əsasını qoydu:

Seçicilərin 98,84 faizinin Heydər Əliyevə səs verməsi ölkədə vahid milli iradənin formalaşdığını sübut etdi.

Seçkilər daxili sabitsizliyə və hakimiyyət vakuumuna hüquqi müstəvidə son qoydu.      

Bu seçkilər sadəcə dövlət başçısının seçilməsi deyil, azərbaycançılıq ideologiyası və müstəqil dövlət modelinin təsdiqi idi.

1993-cü il oktyabrın 10-da keçirilən andiçmə mərasimində Ümummilli Lider Heydər Əliyev Azərbaycan dövlətinin müstəqilliyini, ərazi bütövlüyünü və vətəndaşların hüquqlarını qorumağı özünün ali məqsədi eyniləşdirdi.

3 Oktyabr seçkilərindən sonra Azərbaycan dövlətçiliyinin yenidən qurulması istiqamətində sistemli və ardıcıl islahatlara başlanıldı. İlk növbədə daxili sabitliyin təmin edilməsi və qeyri-qanuni silahlı birləşmələrin ləğv olunması istiqamətində qətiyyətli addımlar atıldı.

Pərakəndə silahlı dəstələr ləğv edilərək nizami və peşəkar milli ordunun formalaşdırılması prosesinə start verildi.

1994-cü ilin mayında Bişkek protokolu ilə atəşkəsin əldə olunması ölkəyə nəfəs dərmək və iqtisadi-siyasi islahatları dərinləşdirmək imkanı verdi.

Müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyası qəbul edilərək hüquqi dövlət quruculuğunun və demokratiyanın fundamenti qoyuldu.

Xarici investorların ölkəyə cəlb edilməsi ilə Bakı-Tbilisi-Ceyhan kimi qlobal enerji layihələrinin əsası qoyuldu və Azərbaycan dünya iqtisadi sisteminə inteqrasiya etdi.

1993-cü il 3 oktyabr seçkiləri Azərbaycanın müasir tarixində dönüş nöqtəsidir. Bu tarix yalnız ölkəni parçalanmaqdan və vətəndaş müharibəsindən xilas etmədi, həm də XXI əsrin güclü, suveren və qalib Azərbaycanının təməl daşını qoydu.

Heydər Əliyev tərəfindən müəyyənləşdirilən strateji inkişaf kursu, mərkəzləşdirilmiş dövlət idarəçiliyi, iqtisadi müstəqillik və güclü ordu konsepsiyası Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirildi. 1993-cü ildə qoyulmuş həmin möhkəm təməl 2020-ci ildə 44 günlük Vətən müharibəsində Qələbənin və ölkənin ərazi bütövlüyünün tam bərpa olunmasının başlıca tarixi platforması oldu.

Nurlana Yusifova

YAP Samux rayon təşkilatının əməkdaşı