Zəfərin qəlbində imzalanan tarix

Şuşa Bəyannaməsi - Azərbaycan və Türkiyə arasındakı "bir millət, iki dövlət" fəlsəfəsinə söykənən əlaqələri rəsmi olaraq strateji müttəfiqlik səviyyəsinə ucaldan tarixi və hüquqi sənəddir. 15 iyun 2021-ci il tarixində türk dünyasının mədəniyyət beşiyi olan Şuşa şəhərində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən imzalanmış bu sənəd, regionun geosiyasi mənzərəsini kökündən dəyişmişdir. Tarixi Qars müqaviləsindən düz 100 il sonra imzalanan bu bəyannamə, hər iki ölkənin gələcək birliyinin sarsılmaz andıdır. Sənədin Bakıda və ya Ankarada deyil, məhz Şuşada imzalanması müstəsna tarixi əhəmiyyət kəsb edir. Şuşa Azərbaycanın yaralı yeri, Qarabağın qəlbi idi. Onun azad olunmasından dərhal sonra, Ermənistanın və onun havadarlarının revanşist xəyallar qurduğu bir vaxtda Şuşada bu bəyannamənin imzalanması, Qarabağın əbədi olaraq Azərbaycanın və Türk dünyasının ayrılmaz parçası olduğunu bütün dünya tarixinə birdəfəlik həkk etdi.

Şuşa Bəyannaməsinin ən çox rezonans doğuran və regional təhlükəsizliyin onurğa sütununu təşkil edən bəndləri hərbi və müdafiə sahəsinə aiddir. Sənəd sadəcə bəyanat xarakteri daşımır, həm də konkret icra mexanizmlərini müəyyən edir. Sənəddə açıq şəkildə qeyd olunur ki, üçüncü bir dövlət və ya dövlətlər qrupu tərəfindən tərəflərdən birinin müstəqilliyinə, suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə, beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərinin toxunulmazlığına təhdid və ya təcavüz edildiyi təqdirdə, tərəflər bir-birinə BMT Nizamnaməsinə uyğun olaraq hərbi yardım da daxil olmaqla bütün lazımi köməkliyi göstərəcəklər.

Azərbaycan Ordusunun regional və qlobal təhdidlərə qarşı müqavimətini artırmaq məqsədilə Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin (NATO standartlı) idarəetmə və döyüş modelinə tam keçidi sürətləndirilmişdir.

Ulu Öndər Heydər Əliyevin "Bir millət, iki dövlət" formulu illərlə mənəvi, mədəni və siyasi bir rəmz olaraq çıxış edirdi. Şuşa Bəyannaməsi bu mənəvi şüarı beynəlxalq hüququn ən yüksək statusuna - rəsmi hərbi və strateji müttəfiqlik sənədinə çevirdi. Bununla da qardaşlıq münasibətləri liderlərin şəxsi iradəsindən asılı olmayan, dövlətlərin konstitusion öhdəliyi səviyyəsinə ucaldıldı.

Şuşa Bəyannaməsi və onun daxilində xüsusi vurğulanan Zəngəzur dəhlizi bəndi, coğrafi olaraq parçalanmış türk dünyasını həm nəqliyyat, həm də strateji baxımdan yenidən birləşdirir. Bu sənəd süni şəkildə yaradılmış geosiyasi blokadanı yaran tarixi çəkicdir.

Tarixi nöqteyi-nəzərdən Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan xalqının Milli Qurtuluş Günündə  imzalanmaqla xilasdan Zəfərə uzanan yolun məntiqi yekunudur. O, Azərbaycanın müstəqilliyini sarsılmaz, ərazi bütövlüyünü toxunulmaz və gələcəyini Türkiyə ilə ortaq edən tarixi bir sənəddir.

Samirə Zeynalova

YAP Tərtər Rayon Təşkilatının mühasibi