Zehni dözümlülük necə artırılır?

“İdman psixologiyasında zehni dözümlülük, idmançıların performansını və mübarizə qabiliyyətini artıran vacib bir faktordur. Zehni dözümlülük, idmançının çətinliklərlə üzləşərkən psixoloji olaraq güclü qalma və hədəflərinə çatmaq üçün mübarizəni davam etdirmə qabiliyyətidir”. Bu fikirləri SİA-ya açıqlamasında Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin müəllimi, dos. Gülbaba Quliyev bildirib.

Onun sözlərinə görə, bu bacarığı artırmaq üçün müxtəlif metodlar və strategiyalar mövcuddur:

1. Məqsədlərin təyin edilməsi.

Qısa və uzunmüddətli hədəflər: İdmançılar özləri üçün həm qısa müddətli, həm də uzunmüddətli məqsədlər təyin etməlidirlər. Bu məqsədlər konkret, ölçülə bilən və realistik olmalıdır. Məqsədlərə çatmaq, idmançının özünə inamını artırır və zehni dözümlülüyü gücləndirir. Prosesə fokuslanmaq: Məqsədlərin yalnız nəticəyə deyil, həm də prosesə yönəlməsi vacibdir. Yəni, yalnız qələbə qazanmağı deyil, daha yaxşı məşq etməyi, texnikanı təkmilləşdirməyi və oyun planını yaxşılaşdırmağı da hədəfləmək lazımdır.

2. Stresin idarə edilməsi.

Nəfəs məşqləri: Zehni dözümlülüyü artırmaq üçün düzgün nəfəsalma texnikaları öyrənmək vacibdir. Dərin və nəzarətli nəfəsalma, idmançının stres səviyyəsini azaldır və konsentrasiyanı artırır.

Meditasiya və rahatlama texnikaları: Meditasiya, diqqəti cəmləmək və daxili sakitliyi tapmaq üçün faydalı ola bilər. Rahatlama texnikaları, həmçinin idmançının yuxu keyfiyyətini və ümumi rifahını yaxşılaşdırmağa kömək edir.

3. Özünə inamın artırılması.

Pozitiv daxili dialoq: İdmançılar özləri ilə müsbət və motivasiyaedici bir dildə danışmalıdırlar. Məsələn, "mən bunu bacararam" və ya "bu vəziyyəti daha əvvəl də yaşamışam və öhdəsindən gəlmişəm" kimi ifadələr özünə inamı artırır.

Keçmiş uğurların xatırlanması: İdmançılar keçmişdə qazandıqları uğurları xatırlayaraq, bu nailiyyətlərin onların gələcəkdə də uğur qazana biləcəyinə inandırmalıdırlar.

4. Konsentrasiya və diqqətin yönəldilməsi.

Diqqətin fokuslanması: İdmançılar diqqətlərini əsas hədəflərə yönəltməli və onların diqqətini yayındıran amillərdən uzaq durmalıdırlar. Bu, xüsusilə vacib yarış və ya oyun zamanı önəmlidir.

Oyun planına bağlı qalmaq: İdmançılar, məşqçi ilə birlikdə hazırlanan oyun planına və strategiyalara bağlı qalmalıdırlar. Planın olması və ona riayət etmək, idmançının çətin anlarda özünü daha güvənli hiss etməsinə kömək edir.

5. Davamlılıq və səbrin inkişafı.

Narahatlıqla barışmaq: İdmançılar müəyyən narahatlıq və çətinliklərin normal olduğunu qəbul etməli və onlarla barışmağı öyrənməlidirlər. Bu, onların çətin anlarda daha sakit və təmkinli olmasına kömək edir.

Davamlı təkrar və məşq: Zehni dözümlülüyü artırmaq üçün davamlı təkrar və məşq çox vacibdir. İdmançılar müəyyən texnikaları təkrar edərək, onları avtomatikləşdirməli və beləliklə, yarış zamanı daha asan istifadə edə bilməlidirlər.

6. Məğlubiyyətdən dərs çıxarmaq.

Məğlubiyyətin qəbul edilməsi: Məğlubiyyət idmanda qaçınılmazdır və idmançılar bunu qəbul etməyi öyrənməlidirlər. Əsas məsələ, məğlubiyyətdən dərs çıxarmaq və gələcəkdə bu səhvləri təkrarlamamaqdır.

İnkişaf fürsətləri: Hər bir məğlubiyyət, idmançının özünü daha da inkişaf etdirməsi üçün bir fürsətdir. Bu, zehni dözümlülüyü artırmaq üçün əla bir təcrübə ola bilər. Zehni dözümlülük, yalnız fiziki güc deyil, həm də idmançının uğurunu müəyyən edən əsas faktorlardan biridir. Bu bacarıqların inkişaf etdirilməsi, idmançının bütün karyerası boyunca ona dəstək olacaqdır.

Afət Tahirqızı