Zelenski Orban qarşıdurması Ukrayna və Macarısatn nəyi bölə bilmir?

Ukraynanın Rusiyanın Bryansk vilayəti ərazisində “Drujba” kəmərini vurmasından sonra Macarıstanla Ukrayna arasında zatən gərgin olan münasibətlər daha da kəskin xarakter alıb. Belə ki, bu kəmərin vurulması nəticəsində Macarıstan bir müddət Rusiya neftindən məhrum olub. Buna cavab olaraq, rəsmi Budapeşt Ukraynadan “Drujba”ya zərbələri dayandırmağı tələb edib, əks halda, cavab addımları ilə təhdid edib.

Ukrayna XİN başçısı Andrey Sibiqa ötən gün kəskin tonda Macarıstan rəhbərliyini Prezident Volodimir Zelenskiyə göstəriş vermək haqqının olmadığını deyib: “Ukrayna Prezidentinə nə etməli, nə deməli və vaxt deməli olduğunu söyləməyə ehtiyac yoxdur. O, Macarıstanın deyil, Ukraynanın Prezidentidir”.

Macarıstanın Xarici İşlər naziri Peter Siyarto Ukraynanın “Drujba” neft kəmərinə hücumundan sonra ölkəsinin Ukraynaya elektrik enerjisinin verilişini kəsə biləcəyinə eyham vurub. Və bu, ilk dəfə deyil. Daha öncə də Macarıstan Ukraynanı “işığı kəsməklə” təhdid edib.

Siyarto şikayət edib ki, Ukraynada “çox açıq anti-Macarıstan siyasəti” aparılır. Nazir bildirib ki, Macarıstan Ukraynanın elektrik enerjisi idxalının 30-40%-ni təmin edir və Macarıstan hökuməti bu sektorda Ukrayna üçün “çətinliklər” yarada bilər: "Ukraynalılar bunu müxtəlif planlaşdırma masalarında "Drujba" boru kəmərini bombalayıb-bombalamamağa qərar verəndə yaxşı nəzərə alsınlar”.

Avqustun 18-də də o, artıq Macarıstanın Ukraynaya elektrik enerjisi nəqlini dayandıra biləcəyinə eyham vurmuşdu.

Qeyd etmək lazımdır ki, Ukraynaya elektrik enerjisi tədarükü macar treyderləri tərəfindən kommersiya şərtləri əsasında həyata keçirilir. Yəni, bu, Ukraynaya yardım deyil, enerjinin pulla ötürülməsidir.

Macarıstanın Baş naziri Viktor Orban deyib ki, Zelenskinin “Drujba” neft kəməri ilə bağlı sözləri “uzunmüddətli nəticələrə gətirib çıxaracaq”.

Ukrayna tərəfi isə əvəzində Macarıstana və Slovakiyaya Rusiya neftindən imtina etməyi və digər əlçatan mənbələrə müraciət etməyi təklif edir. 

Ukrayna XİN başçısı Sibiqa bunanla bağlı deyib: “Macarıstanın enerji təhlükəsizliyi öz əlinizdədir. Avropanın qalan hissəsi kimi diversifikasiya edin və Rusiyadan asılı olmayın".

Ancaq məsələnin kökü daha dərindədir. Ukraynanın “Drujba”nı vurması sadəcə, Rusiyanı zəiflətmək, onu neft gəlirlərinin bir hissəsindən məhrum etməklə bağlı deyil. Bunu Zelenski də etiraf edib. Məsələ ondadır ki, Macarıstan Avropa İttifaqının(Aİ) Ukraynaya milyardlıq yardımlarını əngəlləmək üçün əlindən gələni edir. Həmçinin, Orban başda olmaqla, Macarıstan rəhbərliyi açıq şəkildə Ukraynanın Aİ üzvlüyünün əleyhinə olduğunu və buna imkan verməyəcəyini bəyan edir.

Ukraynanın atdığı addım isə Budapeştin bu mövqeyinə cavabdır. Zelenskinin özü də Macarıstanı neftlə təmin edən “Drujba” neft kəmərinə zərbələrin Ukrayna-Macarıstan dialoqu ilə əlaqəsi haqqında versiyanı təsdiqləyib. Məlum olub ki, burada əsas məsələ Orbanın Ukraynanın Aİ-yə daxil olmasına hazırlıqla bağlı qərara veto qoymasıdır.

Beləliklə, Ukrayna bir tərəfdə Rusiya işğalı ilə mübarizə apararkən, digər tərəfdə də Macarıstan və Sliovakiya kimi Avropa “tərəfdaşları” ilə baş-başa gəlmək məcburiyyətindədir. Macarıstanın üzv olduğu Aİ rəhbərliyinin və Avropa liderlərinin Rusiya kimi, bu “cəbhədə” də qətiyyətsizlik göstərməsi isə Kiyevin vəziyyətini daha da çətinləşdirir…

C.Məmmədli

“AzPolitika.info”