Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Ziyalı olmağın mənasızlığı Orxan Saffari yazır…

Ziyalı olmağın mənasızlığı Orxan Saffari yazır…

Icma.az, Gununsesi portalına istinadən məlumat yayır.

Çox yəqin, hər bir cəmiyyətin “ziyalı” anlayışı var və yaxud da hər bir cəmiyyətə mütləq ziyalı, “ziyalıfason” bir anlayış lazımdır.
Əlbəttə, burada əsas bir səbəb də kütlənin mənəvi ehtiyaclarıdır.

Ancaq nədir ziyalı olmaq?

Bəlkə, ziyalı anlayışı boş yerə müqəddəsləşdirilmiş, həqiqətdə isə lazım olmayan, daha dəqiq, xeyrindən çox ziyanı olan anlayışdır?
Aydın məsələdir, ziyalı deyiləndə ağıla ilk gələn daha çox yazıçı, şair, ümumiyyətlə, sənət adamı, siyasətçi kimi qəbildən olan şəxslər olur. Cəmiyyətin isə ziyalı anlayışı fərqlidir.

Məsələn, bir qism ziyalını inqilabçı kimi görür, onun bilvasitə olaraq aktiv müxalif siyasətçi olmağını istəyir, digər bir qism isə elə mövcud sistemin yanında, mədəni və başıaşağı təsəvvür edir. Söz yox, bu, daha çox cəmiyyətlərə, siyasi sistemlərə uyğun olaraq dəyişən münasibətlərdir.

Ancaq belə demək olarsa, ziyalı anlayışı ta qədimdən dövlətin uydurduğu bir forma, qəlibdir.
Adətən, ziyalı cəmiyyətə təsir gücü olan şəxslərdən “düzəldilir”. Yaxud ziyalı olursansa, necəsə sonradan da olsa bir qəlibə düşürsən.
Əslində, geniş anlamda xalqlara heç vaxt ziyalı lazım olmur. Ziyalısı çox olan, ziyalıya ehtiyac duyan cəmiyyətlər isə daha çox əzik cəmiyyətlərdir. Yəni əslində, xalqa lazım olan, ziyalı bildikləri nəsnənin adı başqadır, dəqiq ziyalılıq deyil.

Ziyalı bir növ kütlənin natamamlığından formalaşan ehtiyacdır.

Sual olunur: Bəlkə, ziyalı elə hakimiyyətin yanında olmalı olan, konkret ictimai fayda verən və mədəni şüura təsir edən şəxsdir, onun hər hansısa bir siyasi konktekstdə yeri yoxdur?
Xalq hər nə qədər ziyalını yanında görmək istəsə də, şüuraltında onun yanında olmadığını da yaxşı bilir. Onsuz da, müasir dövrdə ziyalı anlayışı xalqdan ayrılmış, elitar, qapalı bir sinifdir.

Belə çıxır, əslində, ziyalı anlayışının bu forması həqiqəti demək üçün yox, daha çox onu gizlətmək üçün lazımdır.
Ziyalı anlayışı daha çox güc sahiblərinin cəmiyyətin içindəki təbəqələşməni qoruyub saxlamaq məqsədilə yaratdığı bir aldatmacadır.
Bir sözlə, insanın bilinən cür mövcud ziyalı olması onun ikinci şəxsiyyətidir.

Daha dəqiq, ziyalılıq azadlığını əldən verməkdir, təbiilikdən uzaqlaşmaq və maskalanmaqdır.
Bu, fəlsəfədə də belədir. Məsələn, “Ekzistensialist”lər üçün insanın əsas borcu “özünə sadiq olmaqdır”. Ziyalı kimliyi isə insanı autentiklikdən uzaqlaşdırır: o, özünü deyil, cəmiyyətin gözündə “ziyalıya yaraşan” obrazı yaşayır.

Yəni ziyalı olmaq özünü itirməkdir, çünki artıq sənin üzərində ictimai gözlənti maskası var.
Xülasə, ziyalı anlayışı sadəcə ictimai illüziya, mədəniyyətin özünü aldatmaq formasıdır.

Orxan Saffari
Gununsesi.info

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:234
embedMənbə:https://www.gununsesi.info
archiveBu xəbər 29 Sentyabr 2025 11:30 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see301

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see295

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see289

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see280

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see270

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see264

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see255

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see254

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see248

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see247

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see244

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see235

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see231

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see228

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see228

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see225

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see215

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see209

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see206

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see202
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri