Icma.az
close
up
RU
Menu

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Ziyalı olmağın mənasızlığı Orxan Saffari yazır…

Ziyalı olmağın mənasızlığı Orxan Saffari yazır…

Icma.az, Gununsesi portalına istinadən məlumat yayır.

Çox yəqin, hər bir cəmiyyətin “ziyalı” anlayışı var və yaxud da hər bir cəmiyyətə mütləq ziyalı, “ziyalıfason” bir anlayış lazımdır.
Əlbəttə, burada əsas bir səbəb də kütlənin mənəvi ehtiyaclarıdır.

Ancaq nədir ziyalı olmaq?

Bəlkə, ziyalı anlayışı boş yerə müqəddəsləşdirilmiş, həqiqətdə isə lazım olmayan, daha dəqiq, xeyrindən çox ziyanı olan anlayışdır?
Aydın məsələdir, ziyalı deyiləndə ağıla ilk gələn daha çox yazıçı, şair, ümumiyyətlə, sənət adamı, siyasətçi kimi qəbildən olan şəxslər olur. Cəmiyyətin isə ziyalı anlayışı fərqlidir.

Məsələn, bir qism ziyalını inqilabçı kimi görür, onun bilvasitə olaraq aktiv müxalif siyasətçi olmağını istəyir, digər bir qism isə elə mövcud sistemin yanında, mədəni və başıaşağı təsəvvür edir. Söz yox, bu, daha çox cəmiyyətlərə, siyasi sistemlərə uyğun olaraq dəyişən münasibətlərdir.

Ancaq belə demək olarsa, ziyalı anlayışı ta qədimdən dövlətin uydurduğu bir forma, qəlibdir.
Adətən, ziyalı cəmiyyətə təsir gücü olan şəxslərdən “düzəldilir”. Yaxud ziyalı olursansa, necəsə sonradan da olsa bir qəlibə düşürsən.
Əslində, geniş anlamda xalqlara heç vaxt ziyalı lazım olmur. Ziyalısı çox olan, ziyalıya ehtiyac duyan cəmiyyətlər isə daha çox əzik cəmiyyətlərdir. Yəni əslində, xalqa lazım olan, ziyalı bildikləri nəsnənin adı başqadır, dəqiq ziyalılıq deyil.

Ziyalı bir növ kütlənin natamamlığından formalaşan ehtiyacdır.

Sual olunur: Bəlkə, ziyalı elə hakimiyyətin yanında olmalı olan, konkret ictimai fayda verən və mədəni şüura təsir edən şəxsdir, onun hər hansısa bir siyasi konktekstdə yeri yoxdur?
Xalq hər nə qədər ziyalını yanında görmək istəsə də, şüuraltında onun yanında olmadığını da yaxşı bilir. Onsuz da, müasir dövrdə ziyalı anlayışı xalqdan ayrılmış, elitar, qapalı bir sinifdir.

Belə çıxır, əslində, ziyalı anlayışının bu forması həqiqəti demək üçün yox, daha çox onu gizlətmək üçün lazımdır.
Ziyalı anlayışı daha çox güc sahiblərinin cəmiyyətin içindəki təbəqələşməni qoruyub saxlamaq məqsədilə yaratdığı bir aldatmacadır.
Bir sözlə, insanın bilinən cür mövcud ziyalı olması onun ikinci şəxsiyyətidir.

Daha dəqiq, ziyalılıq azadlığını əldən verməkdir, təbiilikdən uzaqlaşmaq və maskalanmaqdır.
Bu, fəlsəfədə də belədir. Məsələn, “Ekzistensialist”lər üçün insanın əsas borcu “özünə sadiq olmaqdır”. Ziyalı kimliyi isə insanı autentiklikdən uzaqlaşdırır: o, özünü deyil, cəmiyyətin gözündə “ziyalıya yaraşan” obrazı yaşayır.

Yəni ziyalı olmaq özünü itirməkdir, çünki artıq sənin üzərində ictimai gözlənti maskası var.
Xülasə, ziyalı anlayışı sadəcə ictimai illüziya, mədəniyyətin özünü aldatmaq formasıdır.

Orxan Saffari
Gununsesi.info

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:239
embedMənbə:https://www.gununsesi.info
archiveBu xəbər 29 Sentyabr 2025 11:30 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see311

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see309

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see286

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see283

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see266

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see259

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see251

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see249

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see241

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see240

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see237

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see225

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see216

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see214

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see211

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see201

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see196

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see190

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see190

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see190
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri