“0” nömrəli xəstə: Meymun epidemiyası necə başladı?

Son aylarda dünyanın gündəminə gələn və hər kəsin danışdığı meymun çiçəyi virusu (mpox) ilk dəfə Konqo Demokratik Respublikasında görüləndə tibb işçilərini təəccübləndirib. Virusun meşədən yayıldığına əmin olan həkim Leandre Murhula Masirika bununla bağlı geniş araşdırmaya başlayıb.

 “Sherg.az” “NTV.com.tr”yə istinadən qeyd edir ki, virusun əyalətin dələləri, gəmiriciləri və meymunları arasında gizləndiyinə inanan həkim gözlənilməz bir bildiriş alıb. Onun inboxunda axtardığı virusun şəkli də göndərilib. Doktor Masirika gözlənilməz bir anda ilk insan hadisəsi ilə qarşılaşdığını vurğulayaraq, "Beynimdə bir fikir var idi ki, mpox virusunu bəlkə meşədə və ya vəhşi təbiətdə tapa bilərəm. Amma sonra səyahət edərkən birdən-birə, Tədqiqat etmək üçün WhatsApp-da bir insan işi göründü", deyə əlavə edib. 

Doktor Masirikanın telefonuna gələn fotoda çarpayıda çürüyən, ağrılı, şişmiş yaralarla örtülmüş bir adam əks olunub. Şəkili çəkib ona göndərən tibb işçiləri bunun nə olduğuna 100 faiz əmin deyildilər - əvvəllər ərazidə meymun çiçəyi xəstəliyi qeydə alınmamışdı. Lakin doktor Masirika bu yaxınlarda ölkəyə qayıtmışdı və meymun çiçəyi virusunun günahkar olduğuna əmin olub. O vaxt bilmirdi ki, barı idarə edən xəstə adam meymun çiçəyi virusunun clade 1b adlı yeni, daha təhlükəli ştammının “sıfır xəstəsi” idi. Bu epidemiya sonradan qlobal sağlamlıq böhranına səbəb olacaq və minlərlə insanı yoluxduracaq. Mesajı aldıqdan üç gün sonra Dr. Murhula Masirika epidemiyanın ilk halının aşkarlandığı bölgəyə gəlib. Xəstəxanaya gələndə vəziyyəti gözlədiyindən də pis olub. "Xəstəxanaya çatanda dəhşətli şeylər gördüm" deyən Masirika yardımı, çarpayısı olmayan, həqiqətən də mpoxdan əziyyət çəkən insanla qarşılaşıb. Və onun başına gələnlərin lənət olduğunu düşünüb.  

“Sıfırıncı xəstə” əvvəlcə yerli bir bitkinin yarpaqları ilə müalicə edəcəyini vəd edən ənənəvi bir həkimin yanına gedib. Amma bədənində ağrılı qabarcıqlar çoxalmağa başlayıb. Və gözlərinə və boğazına yayılaraq danışmasını və ya yemək yeməsini çətinləşdirib. Lezyonlar o vaxta qədər qeydə alınmış bütün meymun çiçəyi hadisələrindən fərqli olaraq inkişaf edib. Onlar insan cinsi orqanlarının ətrafında cəmləşib və xəstəlik heyvandan insana deyil, insandan insana ötürülüb. Ölkənin onsuz da dolu olan xəstəxanaları meymun çiçəyinin yeni növündən əziyyət çəkən xəstələrlə dolub.

 Səhiyyə işçilərinin qorxuları haqlı çıxıb. Bütün səylərə baxmayaraq, erkən müdaxilə məhdud olaraq qalıb. Vəziyyət ağırlaşdıqca xəbərdarlıqlar və yardım çağırışları qulaqardına vurulub. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı 2024-cü il avqustun 15-də eynəlxalq ictimai sağlamlıq böhranı elan edən zaman yeni variant Burundi, Keniya, Ruanda və Uqandada aşkar edilmişdi. O vaxtdan bəri, Tayland, Çin, Böyük Britaniya və ABŞ kimi uzaq ölkələrdə də hallar görünməyə başlayıb.