10 noyabr sənədi hələ də mövcuddur iddiaları xam xəyallardan başqa bir şey deyil Politoloq

Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan Ermənistan, Rusiya və Azərbaycan liderlərinin 9 noyabr 2020-ci ildə imzaladığı üçtərəfli bəyanatın artıq qüvvədən düşdüyünü bildirib. Paşinyan jurnalistlərə açıqlamasında qeyd edib ki, bundan sonra İrəvanla Bakı arasında bütün müzakirələr avqust ayında Vaşinqtonda imzalanmış sənədlər əsasında aparılacaq.

Bəs üçtərəfli bəyanatın qüvvədən düşməsi və yeni sənədlər əsasında aparılacaq danışıqlar hansı situasiyaları yarada bilər?

Mövzu ilə bağlı Redaktor.az-a danışan politoloq Natiq Miri bildirdi ki, Vaşinqtonda imzalanan sənədlər yeni hüquqi və siyasi vəziyyət yaratdı.

"Əvvəla sülh sənədi prinsipial olaraq, yəni prinsiplərin qeyd olunduğu sənəd təsdiqləndi, paraflanandı. Nəqliyyat kommunikasiyalarının açılması və bu kontekstdə Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı memorandum, bəyanat imzalandı. Bu, yeni bir vəziyyət yaratdı. Artıq bundan sonra Azərbaycan-Ermənistan məhz bu sənədlərdən irəli gələn konkret fəaliyyət planı çərçivəsində danışacaq və işlər görəcəklər. Görüşlərin sentyabr ayından başlayacağı da bildirilib. 2020-ci il 10 noyabr sənədi artıq arxivdə qaldı. Doğrudur, bu sənədin ölmədiyini, hələ də mövcud olduğunu Rusiya tərəfi bəyan edir. Bu da onunla əlaqədardır ki, Rusiyanın prosesdə iştirakını mümkün edən yeganə sənəd 10 noyabr sənədidir. Ancaq 10 noyabr sənədi artıq öz fəaliyyət imkanlarını və əhatəsini itirib. Çünki konkret siyasi-hüquqi nəticələr var".

Müsahibimiz qeyd etdi ki, bundan sonrakı davranışlar, bundan sonrakı proseslər məhz bu sənədlər, razılaşmalar kontekstində olacaq:

"Rusiyanın burada iştirakı görsənmir, yəni Rusiya bu qatarı buraxdı. Arxadan yüyürüb minmək istəyi də düşünürəm ki, boşunadır. Çünki 2022-ci ilə qədər kommunikasiyaların açılması məsələsinə görə bir neçə dəfə baş nazirlərin müavinləri səviyyəsində görüşlər, hətta sənədlər imzalandı. Ancaq bu sənədlər icra olunmadı. Eynən də 10 noyabr 2020-ci il sənədi, Rusiya ildırım sürəti ilə Qarabağa öz qoşunlarını yeridəndən, yeritdiyi gündən sonra bu sənəd pozulmağa başladı və bu sənədi birinci pozan Rusiya özü oldu. Çünki Rusiya bu müdaxilədən sonra özünü bu coğrafiyanın, bu bölgənin, ərazinin, Qarabağın sahibi kimi aparmağa başladı. Eyni zamanda Qarabağda mövcud olan separat rejimə, onların qeyri-qanuni silahlı qüvvələrinə, terrorçu ünsürlərə dəstək olmağa, silahlar daşımağa başladılar ki, bu da 10 noyabr sənədinə daban-dabana zidd idi. Çünki Rusiyanın Qarabağa gəlişindən iki ay sonraya qədər, yəni iki ay müddətində Qarabağda mövcud olan bütün silahlı birləşmələr silahını təhvil verərək bölgədən çıxarılmalı idi.  Azərbaycan ərazisindən çıxarılmalı idi. İlk növbədə bu öhdəliyi pozan Rusiya tərəfi oldu. Ona görə də bu sənəd, 10 noyabr sənədi hələ də mövcuddur iddiaları da xam xəyallardan başqa bir şey deyil".

Aytəkin TOFİQQIZI