Icma.az
close
up
RU
108 il öncə rəsmi bayram oldu, indi tarixi dəyişə bilər Azərbaycanda ilginc mübahisə

108 il öncə rəsmi bayram oldu, indi tarixi dəyişə bilər Azərbaycanda ilginc mübahisə

GlobalInfo saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Dünyanın bəzi ölkələrində Yeni il bayramı yanvarın 1-də deyil, fərqli tarixlərdə qeyd olunur. Məsələn, Çində bu, ay təqviminə əsasən fevral ayına təsadüf edir. Bu nümunə fonunda Azərbaycanda da müzakirələr başlayıb. Hətta Yeni ilin 1 yanvar deyil, 21 martda keçirilməsi təklif edilir. 

Azərbaycanda Yeni ilin rəsmi günü dəyişdirilərək 1 yanvar əvəzinə, 21 mart – Novruz bayramı günü müəyyən edilə bilərmi? Bu, hüquqi baxımdan mümkündürmü?

Globalinfo.az-a danışan tarixçi alim Zaur Əliyev deyib ki, Çin nümunəsi əslində tam fərqlidir.

Onun sözlərinə görə, sözügedən ölkədə rəsmi dövlət işləri, banklar və beynəlxalq əlaqələr 1 yanvar təqvimi ilə işləyir:

“Lakin onların “Bahar bayramı” (Chun Jie) ay təqvimi ilə qeyd olunan ənənəvi yeni ildir. Biz də bu addımı ata bilərik, amma texniki məsələləri də nəzərə almaq lazımdır. İlin sonu məsələsi dünyada sistem formasında olduğu üçün bizim birdən-birə üç ay fərq yaratmağımız texniki boşluq yarada bilər. Məsələn, dünya ilə aramızda 3 aylıq “rəqəmsal fərq” yaranacaq və bu da aviabiletlərin bron edilməsindən tutmuş, İT sistemlərinə qədər hər yerdə gecikmələrin olması deməkdir”.

Zaur Əliyev

Tarixçi bildirib ki, Əmək Məcəlləsinin 105-ci maddəsinə düzəliş edilməlidir:

“1 yanvarın heç bir təbiət hadisəsi ilə əlaqəsi yoxdur. Sadəcə Roma imperatoru Yuli Sezarın təqvimi ilə bağlı şərti bir tarixdir. Lakin qeyd etdiyim kimi, bu addıma qədər bütün İT sistemi və dövlətlərarası maliyyə razılaşmalarından tutmuş digər əməkdaşlıq məsələləri bir neçə il öncə planlaşdırılmalıdır. Ümumiyyətlə, 1918-1920-ci illərdə Azərbaycan Cümhuriyyəti dövründə də bu məsələ gündəmə gəlmişdi, amma o dövrün şərtləri beynəlxalq sistemlə uyğunlaşmağı tələb edirdi. Fikrimcə, hər iki tarix də ayrıca qeyd olunmalıdır”.

Yazıçı-kulturoloq Aydın Xan Əbilovun sözlərinə görə, ictimaiyyətdə Yeni təqvim ili ilə bağlı mübahisələr hər zaman olub:

“Biz anlamalıyıq ki, coğrafi baxımdan Avrasiya zonasında yerləşsək də, çağdaş, modern dünyanın, xüsusilə də Avropanın bir hissəsiyik. Ona görə də xüsusilə rəqəmsallaşmanın, virtuallaşmanın və süni intellektin sürətlə inkişaf etdiyi bir zamanda dünyada qəbul olunmuş anlayışları “milliləşdirməyin” qəti əleyhinəyəm. Bu, riyazi qanun kimidir: iki dəfə iki həmişə dörd edir. Bunun milliyyəti yoxdur və onu yerli xüsusiyyətlərə uyğunlaşdırmaq mümkün deyil. Uzaqbaşı, rəqəmlər ərəb, latın, kiril qrafikası və ya başqa yazı sistemləri ilə ifadə oluna bilər. Mahiyyət etibarilə dünyanın bir hissəsi olduğumuza görə, əksər ölkələrdə qəbul olunmuş 1 yanvarın Yeni ilin ilk günü kimi qəbul edilməsini doğru hesab edirəm”.

Aydın Xan Əbilov

Kultroloq qeyd edib ki, 21 mart şənlik, yenilənmə, məhsulun bünövrəsi qoyulan bahar bayramıdır:

“Təqvimi dəyişsək, o zaman yazışmalardan tutmuş kitablara, dərsliklərdən kompüter proqramlarına qədər hər şeyin dəyişdirilməsi zərurəti yaranacaq. Bu isə çox böyük maliyyə və texniki resurs tələb edir. Dünyada iqtisadi enişin müşahidə olunduğu, qlobal proseslərin sürətlə getdiyi bir dövrdə bunu etmək ən azı məqsədəuyğun deyil. Ona ayrılacaq vəsaiti Qarabağın inkişafına, bölgələrin dirçəldilməsinə, insanların sosial-iqtisadi vəziyyətinin yaxşılaşdırılmasına yönəldə bilərik.

Üstəlik, hazırda kompüterləşmə və süni intellektlə bağlı qlobal miqyaslı proseslər gedir. Belə bir şəraitdə təqvimin dəyişdirilməsi ciddi risklər yarada bilər. Biz Yaponiya, Hindistan, Çin və ya İran kimi böyük dövlət deyilik ki, bu cür dəyişikliklər üçün kifayət qədər geniş kadr potensialımız və resurslarımız olsun. Belə dəyişikliklərə getsək, bütövlükdə sistemlər bir-birinə qarışa, “sıfır problemi” kimi ciddi texniki çətinliklərlə üzləşə bilərik. Bu halda isə bank sektorundan tutmuş dövlət qurumlarına, ASAN xidmətdən vergi sisteminə qədər bir çox sahəni, hətta hərbi təhlükəsizlik məsələləri belə sual altında qala bilər. Ona görə də 1 yanvar əsl təqvim ilinin başlanğıcı kimi qəbul edilməlidir”.

Qeyd edək ki, 1918-ci ildə Sovet Rusiyası hökuməti tərəfindən V. İ.Lenin imzaladığı fərmanla Qriqori təqvimi qəbul edilib. Buna qədər Rusiya imperiyasında Yeni ilin başlanğıcı və ilin hesabı ilə bağlı tarixlər fərqli idi, lakin təqvimdən sonra 1 yanvar ilin başlanğıcı olub. Bu təqvim Azərbaycan daxil olmaqla SSRİ-nin ərazisində tətbiq edilib.

Zaira Akifqızı
Globalinfo.az  

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:158
embedMənbə:https://globalinfo.az
archiveBu xəbər 06 Yanvar 2026 14:30 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see373

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see335

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see293

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see269

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see266

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see257

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see246

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see239

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see238

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see225

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see219

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see217

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see214

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see211

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see210

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see206

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see206

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see200

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see199

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see182
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri