18 trilyon dollarlıq neft

Venesuela geoloji cəhətdən dünyanın ən böyük sübut edilmiş neft ehtiyatlarından birinə malikdir. Ölçmələr ehtiyat həcmin 300 milyard bareldən çox olduğunu təxmin edir. Bu o deməkdir ki, 60 dollar/barellə Venesuelanın 18 trilyon dollarlıq neft ehtiyatı var. Lakin ölkə neftinin çıxarılması ağır təbiətinə görə xüsusi emal üsulları, yüksək investisiya və texnologiya tələb edir.

Venesuela iqtisadiyyatı neft ixracından asılı olaraq formalaşıb, PDVSA kimi tanınan dövlət neft şirkəti sektora nəzarət edir. Qlobal enerji bazarlarında strateji əhəmiyyətinə baxmayaraq, Venesuelanın istehsal gücü siyasi, iqtisadi və infrastruktur problemlərinə görə potensialın altında qalıb. 2024-cü ildə Venesuela neft ixracından təxminən 17,5 milyard dollar qazanıb, lakin 2024-2025-ci illər ərzində neft sektoru ABŞ-ın sanksiyaları, tankerlərin ələ keçirilməsi və yeni məhdudiyyətlərin təzyiqi altında sağ qalmaq üçün mübarizə apardı.

Çin nəzarəti altında

Venesuelanın böyük neft ehtiyatları son illər Çin, Rusiya və İranın nəzarəti altında idi. Sanksiyalar ucbatından satışlar qeyri-şəffaf kanallarla aparılır və Maduro neftdən qazandığı pullarla hakimiyyətini qorumağa çalışırdı. ABŞ üçün problem Venesuela neftinin onun nəzarətindən kənar istifadə edilməsi idi. ABŞ Maduro administrasiyasına bu müdaxilə ilə Çin maliyyəsini, neft hasilatında Rusiyanın texniki tərəfdaşlığını və İranın Venesueladan maddi-texniki dəstəyini aradan qaldırmağı hədəfləyir.

ABŞ həm də ağır neft texnologiyasında çox üstün mövqeyə malikdir və buna görə də Venesuela neftini daha aşağı qiymətə çıxarmaq gücünə sahibdir. ABŞ şirkətləri xüsusilə Orinoko kəmərində həddindən artıq ağır neftin çıxarılmasında mühüm əhəmiyyət kəsb edən buxar vurma, təkmilləşdirmə və seyreltici qarışdırma texnologiyalarında qlobal liderdir. Bu texnologiyaların Venesuelada tətbiqi istehsalı sürətlə artıra bilər; bununla belə, neft hasilatının texnologiyadan asılılığı həm də ABŞ-a bu sahədə davamlı geosiyasi rıçaq təmin edərdi.

Bazarlara məhdud təsir

ABŞ-ın Venesuelaya müdaxiləsi bazarlara məhdud təsir göstərdi. Müdaxilə həm ilin əvvəlindən sonra sakit bir mühitdə, həm də cümə günü ABŞ bazarları bağlandıqdan sonra baş verdi. Maduronun tutularaq xaricə aparıldığının elanı da gərginliyi azaldıb. Müdaxilə “Brent” markalı neftin qiymətində cüzi artıma səbəb olub. "Brent" markalı neftin bir bareli 60,75 dollardan, ABŞ xam nefti isə 57,32 dollardan satılıb. Təchizatla bağlı narahatlıqlar risk kimi qiymətlərdə əks olunsa da, Venesuelanın aşağı neft hasilatı və qlobal təklif profisiti səbəbindən təsirin məhdud qaldığı görünür.

Hazırladı: İbrahim Cəfərov